Parastina xerîdaran li Efxanistanê

Qanûna Parastina Xerîdaran, ku li herêmê bi navê «قانون حمایت از مستهلک» tê nasîn, bingehek fermî ji bo parastina li hember sextekarî, agahiyên derewîn û mal û xizmetên bi kalîteya xirab datîne. Divê peydakîner agahiyên rast ên hilber û xizmetê, etîket û biha pêşkêş bikin û reklama şaşker bikar neînin. Çareseriyên belgekirî tamîr an guhertina hilberê, vegerandina tiştan, pêkanîna rast a peymanê û berdêla zirara darayî an laşî dihewînin. Hebûn û sepandina niha ya van çareseriyan, herwiha demên giştî, li seranserê welêt bi awayekî giştî nehatine piştrastkirin. Divê xerîdar pêşî bi nivîskî bi firoşkar, peydakîner an saziya darayî re têkilî dayne. Resît an fatûre, pakêt û etîket, bihayê reklamkirî, peyman, belgeya dravdanê, peyam, wêne û, li cihê ku pêwendîdar be, nimûneyek ji hilberê biparêze. Ji bo kirînên serhêl an ji dikanan, demeke giştî ya vekişînê ku niha hatiye piştrastkirin tune ye; xerca gilîkirinê an demjimêra pêvajoyê ya li seranserê welêt jî nehatiye piştrastkirin. Li Efxanistanê niha dadgeheke giştî ya xerîdaran, ombudsmanekî xerîdaran, dergeheke yekgirtî ya gilîkirinê an nivîsgeheke navendî ya gilîkirina bazirganiya elektronîk ku hatiye piştrastkirin tune ye. Wezareta Belavkirina Qenciyê, Pêşîlêgirtina Xerabiyê û Guhdarkirina Gilîyan, ji bo raporên derbarê hilanînê, bihayên zêde, tiştên qediyaye, sextekarî û giranîyên ne rast de, rêyek niha çalak pêşkêş dike: xeta telefonê ya belaş 191, formeke serhêl û nivîsgehên parêzgehan. Ew dikare kontrol bike, cihê karê bigire an dozê bişîne pergala dadweriyê, lê dadgeheke sivîl a taybet nîne. Gilî li dijî rayedar an karbidestên Emirateyê li gorî pêvajoya gilîkirinê ya wê wezaretê têne şopandin; îdîayên sivîl li dijî kesên taybet bi gelemperî ji rêya dadwerî an dadgehê derbas dibin. Rêveberiya Giştî ya Huqooqê ya Wezareta Dadê îdîayên sivîl, bazirganî û milkê digire dest, tevî lihevhatin û sepandina biryarên dawî; şêwirmendiya hiqûqî û Şerîetê bi rêya 188 heye. Pêvajoyên şûra an cîrga ya herêmî, rûspî û danûstandinên bi firoşkar re dibe ku zûtir an erzanir bin, lê nefermî ne, nirxa delîlên wan ne yek e û sepandina biryarê garantî nakin. Zext an alîgirî dikare metirsiyên din biafirîne, bi taybetî ji bo jinan, hindikahiyan û kesên li deverên dûr. Gihîştina Kabûlê û parêzgehan, ewlehî, ziman û astengiyên girêdayî zayendê dikarin pêvajoya pratîkî biguherînin. Rêyên taybet ên sektoran girîng in. Pêşî divê gilî were şandin bankê an saziya darayî, paşê Xizmeta Parastina Xerîdarên Darayî ya Da Afghanistan Bank bi customer.protection@dab.gov.gov.af an 0202511726 re were têkilî kirin. Rêzikên dîrokî yên DAB ji bo pirsgirêkên veguhastina pereyan a elektronîk ragihandina bê derengî, agahdariya 15-rojî, demeke herî dirêj a 30 rojan, heta 45 rojan ji bo hin vekolînên agahiyên krediyê û heta 20 rojên kar ji bo hin nakokiyên DAB yên diyarkirî destnîşan dikin; divê sepandina wan a niha were piştrastkirin. Ji bo sextekarîya dravdanê, tavilê bankê, saziya pereyên elektronîk an berîka dravê agahdar bikin û nasnameya danûstandinê biparêzin. Sextekarîya sûcî dikare herwiha ji polîs an rayedarên dadweriyê re were ragihandin, tevî xeta polîsê ya belgekirî 119. Ji bo telekomê, pêşî bi operator re têkilî daynin, paşê bi Rêveberiya Rêzikdana Telekomê ya Efxanistanê, ATRA, bi 999, 0202101130 an info@atra.gov.af re têkilî daynin. ATRA di dozên belgekirî yên çalakkirina bêdestûr a xizmetên nirxa zêde û pakêtên înternetê yên bihabû de vegerandina pereyan ferman kiriye. Ji bo pirsgirêkên fatûre an peydakirina elektrîkê, bi Da Afghanistan Breshna Sherkat re bi xizmeta xerîdaran a 144 an forma wê ya gilîkirina serhêl têkilî daynin. Wezareta Veguhastin û Hewayê gilî li ser xizmetên veguhastinê û hewayî qebûl dike, lê demeke giştî ya vegerandina pereyan an berdêla rêwiyan ku bi giştî hatiye piştrastkirin tune ye. Ji bo derman û hilberên xwarinê, Desteya Xwarin û Dermanê ya Efxanistanê kontrola piştî firotanê, gilîyên kalîteyê, çavdêriya ewlehiya dermanan, kişandina hilberan ji bazarê, avêtina wan û kontrola reklamê bi rêya +93 788080101, info@afda.gov.af û nivîsgehên parêzgehan dimeşîne. Dibe ku Rêxistina Standard û Kalîteyê an ANSA, û ji bo bihayên firotana sotemeniyê yên weşandî, Pargîdaniya Petrol û Gaziya Efxanistanê jî ji bo pirsgirêkên standard, kalîte û bihayê sotemeniyê pêwendîdar bin. Ewlehiya xwarin û dermanan, tiştên sexte an qediyaye, sextekarîya bihayê û giranîyê, telekom, pirsgirêkên bank û dravdanê, û fatûreyên elektrîkê di pratîkê de taybetî girîng in. Gilîyên bazirganiya dîjîtal û rêwîtiyê jî di nav mijaran de ne, lê li Efxanistanê niha pergala vegerandina tiştên serhêl, pêvajoya berpirsiyariya platforman an xizmeteke vegerandina pereyan a li seranserê welêt ku hatiye piştrastkirin tune ye.