افغانستان ۾ رهائشي خرچ

افغانستان ۾ خرچن جي سرڪاري ماپ ٽڪرن ۾ ورهايل آهي. قومي سطح تي عام گهريلو خرچن جي مقرر رقم يا مڪمل موجوده قيمتي فهرست شايع ڪندڙ ادارو درج ناهي. ڀيٽ لاءِ گهٽ ۾ گهٽ خرچن جي ٽوڪري (MEB)، قومي شماريات ۽ ڄاڻ واري اداري (NSIA) جا قيمتي انگ، WFP ۽ FAO جا بازاري مشاهدا، ۽ مقامي فراهم ڪندڙن جي ڄاڻ گڏ ڪري سگهجي ٿي. دستياب قيمتي معيارن جو جائزو 4 سيپٽمبر 2026 تي، جولاءِ 2026 تائين جي ڊيٽا سان ورتو ويو. آڪٽوبر 2025 ۾ ستن ماڻهن جي گهر جي MEB ۾ لڳ ڀڳ USD 86 خوراڪ، USD 56 صحت، USD 71 رهائش ۽ بنيادي يوٽيلٽيز، USD 25 پاڻي، صفائي ۽ حفظانِ صحت، USD 14 تعليم، USD 10 ٽرانسپورٽ ۽ USD 6 رابطي لاءِ هئا. USD 27 جي اضافي گنجائش ملائي ماهوار حوالو USD 295 ٿيو. فرض ڪيل گهريلو آمدني USD 125 هئي، جنهن سان حساب ڪيل کوٽ USD 170 رهي. هي انساني امدادي حوالو عام قومي گهريلو معيار يا قانوني حق ثابت نٿو ڪري. قيمتون شيءِ ۽ هنڌ موجب مختلف آهن. جولاءِ 2026 ۾ مجموعي صارف قيمتون گذريل مهيني جي ڀيٽ ۾ 0 سيڪڙو ۽ گذريل سال جي ساڳئي مهيني کان 7.5 سيڪڙو وڌيون. خوراڪ جون قيمتون سال بہ سال 7.0 سيڪڙو، رهائش 13.1 سيڪڙو، صحت 19.2 سيڪڙو ۽ ٽرانسپورٽ 8.2 سيڪڙو وڌيون. مٽاسٽا جي شرح لڳ ڀڳ AFN 65.9 في USD هئي. تنهنڪري AFN رقم سان هنڌ ۽ تاريخ لکڻ ضروري آهي؛ USD ۾ تبديل ڪرڻ مقامي خريداري طاقت جي ڀيٽ جو متبادل ناهي. رهائش جي خرچ ۾ ڪرايو، ضمانتي رقم، مرمت، ٻارڻ، گهر جو معيار، موسم، سيڪيورٽي ۽ اتي رهڻ جا شرط شامل آهن. ڪابل ۽ ٻين وڏن شهرن ۾ واپس ايندڙ ماڻهن جي اچڻ سان ڪرائي ۽ ان جي برداشت تي دٻاءُ وڌي ٿو. ڳوٺاڻن علائقن ۾ گهر پنهنجو ٿي سگهي ٿو، مائٽن سان رهائش يا غيررسمي بندوبست به ٿي سگهي ٿو. حقيقي خرچ ملڪيت، هنڌ، گهرڀاتين جي تعداد ۽ ڳالهين جي وقت تي دارومدار رکي ٿو. بجليءَ جو خرچ ٻين ڳالهين سان گڏ بجلي ڪمپني، يعني Da Afghanistan Breshna Sherkat، جي محصول، استعمال ۽ گرڊ جي موجودگي تي دارومدار رکي ٿو. نئين ڪنيڪشن لاءِ DABS سڃاڻپ جو دستاويز ۽ ملڪيت يا استعمال جي حق جو ثبوت گهري سگهي ٿي. ميٽر باڪس تائين DABS ذميوار آهي؛ ان کان پوءِ گهر جي وائرنگ لاءِ صارف ذميوار آهي. ميٽر پڙهڻ جا ٻه کان وڌيڪ دور واجب الادا هجن ته ڪنيڪشن ڪٽي سگهجي ٿو. گرڊ هر هنڌ ڀروسي سان موجود ناهي، تنهنڪري جنريٽر، سولر نظام، ٻارڻ يا موسمي گرمائش جا اضافي خرچ ٿين ٿا. پاڻي، گندو پاڻي، ڪچرو ۽ صفائي هنڌ موجب مختلف طريقي سان منظم آهن. MEB انهن شين لاءِ ماهوار USD 25 رکيا. گڏيل نظامن ۾ مقامي ڪائونسل (Shura) يا مقامي برادري اڪثر نظام هلائي ٿي. مقامي مثالن ۾ سورابي ۾ 1,000 ليٽر لاءِ AFN 15 ۽ نورستان ۾ هر گهر لاءِ مهيني جا AFN 100 کان 150 شامل آهن؛ انهن انگن مان قومي محصول ڪڍي نٿو سگهجي. 2025 ۾ آباديءَ جا لڳ ڀڳ 31 سيڪڙو ماڻهو بنيادي پيئڻ جي پاڻيءَ کان محروم هئا ۽ لڳ ڀڳ 25 سيڪڙو گهر غيرسڌريل پاڻي ذريعو استعمال ڪندا هئا. رقم سان گڏ وقت، سفر ۽ صحت تي پوندڙ پوءِ وارا خرچ به ٿي سگهن ٿا. تقريبن سڀني گهرن لاءِ خوراڪ سڀ کان وڏو جاري خرچ آهي. ڪڻڪ جي اٽي ۽ ٻين بنيادي خوراڪ جون قيمتون درآمد، مٽاسٽا جي شرح، سرحدي ۽ واپاري رستن، فصل، ڏڪار ۽ موسم تي دارومدار رکن ٿيون. جولاءِ 2026 ۾ ماني ۽ اناج جون قيمتون گذريل مهيني کان 1.4 سيڪڙو ۽ سال بہ سال 12.6 سيڪڙو وڌيون؛ مجموعي خوراڪ وارو گروپ گذريل مهيني کان 0.3 سيڪڙو گهٽيو. بازار تائين رسائي، پنهنجي پوک، راشن ۽ خوراڪ جي مدد حقيقي ضرورت بدلائين ٿا. اچ وڃ جو خرچ رستي ۽ رسائيءَ تي دارومدار رکي ٿو ۽ گڏيل ٽيڪسي، ٽيڪسي، بس، موٽر سائيڪل يا ضروري پنڌ شامل ڪري سگهي ٿو. MEB لاءِ ماهوار USD 10 رکيا ويا. جولاءِ 2026 ۾ ٽرانسپورٽ جون قيمتون گذريل مهيني کان 6.4 سيڪڙو ۽ گذريل سال کان 8.2 سيڪڙو وڌيون. ڳوٺاڻن علائقن، خراب موسم، سيڪيورٽي مسئلن يا جنس سان لاڳاپيل رسائي پابندين ۾ بازار، اسڪول يا صحت مرڪز جو سفر گهڻو مهانگو ٿي سگهي ٿو. صحت جي خرچ ۾ علاج کان سواءِ جاچ، دوا، طبي اوزار، ٽرانسپورٽ، ساٿي ماڻهو، رهائش ۽ وقت شامل آهن. قومي صحت حساب موجب 2022 ۾ گهرن صحت جي ڪل خرچن جو لڳ ڀڳ 78 سيڪڙو پاڻ ادا ڪيو؛ انهن مان 80 سيڪڙو کان وڌيڪ خرچ جاچ ۽ طبي شين تي ٿيا. سرڪاري مرڪز، نجي فراهم ڪندڙ، فارميسيون ۽ روايتي علاج ڪندڙ قيمت، موجودگي ۽ علائقائي رسائيءَ ۾ مختلف آهن. قومي تعليم قانون (Education Law 1387/2008) موجب درجا 1 کان 9 مفت ۽ لازمي سمجهيا وڃن ٿا. تنهن هوندي به لکڻ جو سامان، يونيفارم، ناشتو، ٽرانسپورٽ، سرٽيفڪيٽ، امتحان يا نجي ٽيوشن جا خرچ ٿين ٿا. MEB تعليم لاءِ ماهوار USD 14 رکيا ۽ ان ۾ ناشتو توڙي لکڻ جو سامان شامل هو. UNICEF جي تعليمي انتظامي ڄاڻ نظام (UNICEF-EMIS) موجب 2024 ۾ سرڪاري اسڪولن جا 81 سيڪڙو بجلي کان محروم هئا. فاصلو، غربت، بي دخلي ۽ ڇهين درجي کان پوءِ ڇوڪرين جي محدود رسائي اضافي سفري، سار سنڀال، سکيا ۽ موقعن جا خرچ پيدا ڪري سگهي ٿي. ٻيا گهريلو خرچ ٻارن جي سنڀال، حمل ۽ ولادت، معذور ماڻهن يا وڏي عمر جي مائٽن جي سار سنڀال، شادي، جنازي، ۽ خاندان اندر رقم يا شين جي مدد تي مشتمل آهن. افغانستان ۾ اها مدد اڪثر خاندان يا برادريءَ اندر منظم ٿيندي آهي ۽ قومي هڪجهڙي خرچ منصوبي تحت ناهي. حواله (hawala) ۽ ٻي رقم موڪلڻ جون فيسون سڌا ادائيگي خرچ آهن، جيڪي بجيٽ ۾ شامل ٿين؛ بئنڪ، قرض ۽ ٽيڪس تڏهن لاڳاپيل آهن جڏهن خرچ بدلائين. رابطي ۾ اڳواٽ ڀريل سم، ڪالون، موبائل ڊيٽا، لينڊ لائين ۽ ٽاپ اپ شامل آهن. فراهم ڪندڙن جي موجوده مثالن ۾ Atoma وٽ 30 ڏينهن لاءِ 1 GB جو AFN 95 ۽ 35 GB جو AFN 1,499؛ روشن Tez-Net جي 4 Mbit/s لاءِ ماهوار AFN 5,000 ۽ 10 Mbit/s لاءِ AFN 9,000 هو. قيمتون، ڪوريج ۽ بندش فراهم ڪندڙ توڙي هنڌ تي دارومدار رکن ٿا. عورتن ۽ ڇوڪرين وٽ فون يا انٽرنيٽ تائين رسائي گهٽ ٿي سگهي ٿي، جنهن سان ڄاڻ ۽ رسائي جا خرچ وڌن ٿا. خاص طور ڪمزور گهرن ۾ وندر کي خوراڪ، رهائش، توانائي ۽ صحت کان گهٽ ترجيح ملي ٿي. تنهن هوندي به سماجي ملاقاتون، شاديون، راند، ميڊيا ۽ مقامي گهمڻ خرچ ٿي سگهن ٿا؛ انهن جو دارومدار سيڪيورٽي، ريتن، جنس ۽ موسم تي آهي. گهريلو بجيٽ ۾ مقرر، بدلجندڙ، موسمي ۽ اوچتا خرچ الڳ رکو: ڪرايو ۽ ضمانتي رقم، بجلي ۽ ٻارڻ، پاڻي، خوراڪ، اچ وڃ، دوائون، تعليم، رابطو، خانداني ذميواريون، مرمت ۽ ايمرجنسي ذخيرو. ڪنهن خدمت جو مالي بار رقم سان گڏ وقت، فاصلو، سيڪيورٽي، دستيابي، دستاويز ۽ ممڪن برادريءَ جي ڀاڱيداريءَ تي به مشتمل آهي؛ مفت يا رعايتي هجڻ جو مطلب پاڻمرادو بي خرچ هجڻ ناهي.