Jinoyat huquqining amaldagi doirasini asosan 2026-yil 5-yanvardagi 12-son farmon belgilaydi. Oliy sud uni 7-yanvarda tarqatgan, 2026-yil mayida esa 1486-son Rasmiy gazetada e’lon qilingan. Farmon 119 moddadan iborat bo‘lib, uni Afg‘oniston Islom Amirligi sudlariga ijro etishni yuklaydi. 2004-yilgi Konstitutsiya va respublika davridagi qonunlar hozirын amaliyotын баталгаатай үндэс биш, хэдий ч уламжилсан хуулиуд нөлөөлсөөр байж болно. Энэхүү ангилал нь 2026 оны 9 дүгээр сарын 4-ний байдлаарх судалсан байр суурийг илэрхийлж байна; тодорхой шийдвэр гаргахын өмнө эх бичвэр болон түүний хэрэгжилтийг дахин шалгах ёстой. Эрүүгийн хэргийг ихэвчлэн анхан шатны шүүх, давж заалдах шатны шүүх, де-факто Дээд шүүх хянан шийдвэрлэдэг. Түүний эрүүгийн танхим мужуудаас ирсэн хэргийг хянан үзсээр байна. Бүгд найрамдах улсын үеийн төрөлжсөн шүүх, нэгжүүд татан буугдсан эсвэл ихээхэн өөрчлөгдсөн гэх мэдээлэл бий. Цагдаа болон аюулгүй байдлын байгууллагууд мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулдаг бөгөөд Тагнуулын ерөнхий газар баривчилгаа, цагдан хорих ажиллагаанд оролцож болно. Процедур, хорих ажиллагааны хяналт, нотлох баримтын хадгалалтын хэлхээ, прокурорын үүрэг, албадан мэдүүлгээс хамгаалах байдал хангалттай ил тод биш. UNAMA дур мэдэн баривчлах, цагдан хорих, эрүү шүүлт болон бусад зүй бус харьцааг баримтжуулсан. Хамрах гэмт хэрэгт хүн алах, бие махбодод гэмтэл учруулах, хулгай, гэрлэлтээс гадуурх бэлгийн харилцаа, ижил хүйстний үйлдэл, архи, мөрийтэй тоглоом, мансууруулах бодис, олон нийтийн болон ёс суртахуунтай холбоотой зөрчил, эрх баригчид эсвэл тэдний бодлогыг шүүмжлэх, хуурамчаар үйлдэх, бараа бүтээгдэхүүнийг хуурамчаар найруулах, зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа, мансууруулах бодис тариалах, худалдах, тээвэрлэх зэрэг орно. 12-р фармон нь де-факто эрх баригчид болон тэдний бодлогыг шүүмжилсэн тохиолдолд эрүүгийн хариуцлага өргөжүүлэх зорилготой. Гэмт хэргийн нарийн бүрэлдэхүүн болон нотлох шаардлагын хувьд дари эсвэл пушту хэл дээрх эх хувилбар албан ёсны хүчинтэй. Шийтгэлийн гол нэр томьёо нь тогтоосон шийтгэл (Hudud), хариу цээрлэл буюу түүнтэй дүйцэх нөхөн төлбөр (Qisas), үзэмжээр ногдуулах шийтгэл (Ta'zir), цусны нөхөн төлбөр (Diyah) юм. Хүн алах эсвэл хүнд гэмтэл учруулах хэрэгт Qisas нь хариу цээрлэл, мөнгөн нөхөн төлбөр эсвэл хохирогчийн гэр бүлийн уучлал байж болно. Хэргээс хамааран Ta'zir нь зөвлөгөө өгөх буюу сануулах, дуудлага өгөх, цагдан хорих, бие махбодын шийтгэл, эд хөрөнгө устгах хэлбэртэй байж болно. Олон нийтийн цаазлалт, ташуурдах тохиолдол баримтжуулсан. 2025 онд UNAMA дор хаяж 943 шүүхийн бие махбодын шийтгэл бүртгэсний дотор таван хүү, зургаан охин байжээ; дөрөвдүгээр улиралд дор хаяж 287 тохиолдол бүртгэсэн. Тус улирлын тайланд UNAMA 2021 оны 8 дугаар сарын 15-наас хойших арван хоёр олон нийтийн цаазлалтыг баримтжуулсан. Хорих байгууллагын захиргаа эрүүгийн болон хорихтой холбоотой шийтгэлийг хэрэгжүүлэх, нөхөн сэргээх, нийгэмд дахин нэгтгэх ажлыг хариуцдаг. Боломжтой мэдээллээр 2025 оны 1 дүгээр сарын эцэст ойролцоогоор 25 500 хүн хоригдож байснаас 1 900 орчим эмэгтэй, 450 дагалдан яваа хүүхэд, 1 400 насанд хүрээгүй хүн байжээ. UNAMA болон OHCHR-ийн айлчлалаар хорих газруудад нэвтрэх боломж сайжирсан ч энэ нь улс даяар нэг ижил журамтайг нотлохгүй. Хохирогчид цагдаа, шүүх, Хууль зүйн яамны хууль зүйн туслалцаа, Фазилатыг сурталчлах ба ёс бус явдлаас урьдчилан сэргийлэх яам, эсвэл орон нутгийн jirga, shura-д хандаж болно. Эмэгтэйчүүдийн эсрэг хүчирхийлэл болон ноцтой хэрэгт цагдаа, шүүх, хууль зүйн байгууллага, орон нутгийн төлөөлөгчдийн зуучлал мөн тохиолддог. Энэ нь найдвартай эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхийг орлохгүй бөгөөд ялангуяа жендэрт суурилсан хүчирхийллийн үед дарамт үүсгэж болно. Эмэгтэйчүүдийн албан ёсны маргаан шийдвэрлэх байгууллагад хандах боломж эрэгтэйчүүдээс хавьгүй бага; 2025 оны сүүлчийн зөвлөлдөх уулзалтад 14 хувьтай харьцуулахад эрэгтэйчүүд 53 хувь байжээ. Албан бус ажиллагааг голдуу эрэгтэйчүүд хянадаг бөгөөд нөлөөлөлд өртсөн хүн бүрт аюулгүй эсвэл тохиромжтой биш. Хууль зүйн яамны Хууль зүйн туслалцааны газар төлбөрийн чадваргүй сэжигтэн, яллагдагч, хохирогчид үнэ төлбөргүй зөвлөгөө эсвэл төлөөлөл үзүүлж болно. Өргөдөл, хэрэгцээний үнэлгээ хийхээр төлөвлөсөн; шууд утас 188. Бодит боломж бүс нутгаар ялгаатай бөгөөд хууль зүйн зөвлөх эсвэл өмгөөлөгчөөр ажилладаг эмэгтэйчүүдэд ноцтой хязгаарлалт тулгардаг. Хэрэг хянан шийдвэрлэх хугацаа, зардлын улсын хэмжээнд найдвартай дундаж байхгүй. Хүүхдийн хувьд 2017 оны уламжилсан Эрүүгийн хууль эрүүгийн хариуцлагын доод насыг арван хоёр гэж тогтоож, тусгай процессын хамгаалалт болон өөр хувилбарууд заасан. Эдгээр заалтыг өнөөдөр тууштай хэрэгжүүлдэг эсэх тодорхойгүй. Насанд хүрээгүй хүмүүсийн шүүх татан буугдсан эсвэл цөөрсөн бололтой; харин насанд хүрээгүйчүүдийн хорих, нөхөн сэргээх төвүүд байгааг баримтжуулсан. Насанд хүрэгчдээс тусгаарлах, насыг тогтоох, хүүхдэд ээлтэй процессын эрхийг хаана ч найдвартай баталгаажуулаагүй. Замын хөдөлгөөний эрүүгийн хууль нь Замын хөдөлгөөний тухай хуульд тулгуурлаж, зөвшөөрөл, жолооны үнэмлэх, замын цагдаа, зорчигч болон ачаа тээвэр, нөхөн төлбөр, даатгал, хураамж, торгууль зэрэг асуудлыг хамарна. Замын хөдөлгөөний газар эсвэл замын цагдаа хариуцна. Одоогийн торгуулийн хэмжээ, давж заалдах журам, мужууд дахь практик найдвартай нийтлэгдээгүй. Иргэний хохирлын нэхэмжлэл эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд бүрэн багтдаггүй. Цахим гэмт хэргийн хувьд Харилцаа холбооны яамны цахим хуудсанд байгаа Эрүүгийн хуулийн 851–879 дүгээр зүйл зөвшөөрөлгүй нэвтрэх, систем эсвэл өгөгдөл өөрчлөх, хорт программ, цахим хуурамч үйлдэл ба залилан, цахим хулгай, хориглосон мэдээллийн технологи, кибер терроризм, тагнуул, садар самуун, хууль бус SIM картын талаар заалттай. Зарим гэмт хэрэгт дунд хугацааны хорих ял эсвэл 60 000–300 000 AFN торгууль; садар самуунтай холбоотой хэрэгт хоёр жил хүртэл хорих эсвэл 60 000–120 000 AFN торгууль заасан. 12-р фармоны дараа эдгээр заалт хүчинтэй хэвээр эсэхийг эцэслэн тогтоогоогүй. Афганистан Иргэний болон улс төрийн эрхийн тухай олон улсын пакт, Эрүүдэн шүүхийн эсрэг конвенц, Хүүхдийн эрхийн тухай конвенц, Эмэгтэйчүүдийг алагчлах бүх хэлбэрийг устгах тухай конвенцын оролцогч хэвээр; олон улсын тайлангууд 12-р фармон болон бие махбодын шийтгэлийг эдгээр хүний эрхийн үүрэгтэй нийцэхгүй гэж үздэг.
Afg‘onistonda jinoyat huquqi
Afg‘oniston jinoyat huquqi jinoiy huquqbuzarliklar, shaxsiy javobgarlik, tergov, sud jarayonlari, jazolar hamda gumon qilinuvchilar, sudlanganlar va jabrlanuvchilarning huquqlarini tartibga soladi. Hozirgi amaliyot shariat va hanafiy talqinlari, farmonlar, rasmiy gazetada e’lon qilingan qoidalar hamda hali qo‘llanayotgan eski qonunlarni birlashtiradi. Qo‘llash hududga qarab farq qiladi va ko‘plab ishlar bo‘yicha tushunish qiyinligicha qolmoqda.
VivAVia can make mistakes. Check important information.