ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤਾਂ

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ, ਭੂਚਾਲ, ਸੋਕਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣਾ, ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੋਦੇ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਤੇ ਠੰਢ, ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਜਾਂ ਮੀਂਹ, ਗਰਜ-ਤੂਫ਼ਾਨ, ਧੂੜ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਹੈ। ਦਰਿਆ, ਢਲਾਣ ਵਾਲੇ ਜਲ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਹਾੜੀ ਰਸਤੇ ਉੱਥੇ ਹੜ੍ਹਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੋਦਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਕਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਸ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਥਾਰਟੀ (Afghanistan National Disaster Management Authority), ਜਾਂ ANDMA, ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ, ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਰੋਕਥਾਮੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਾਰੇ 34 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 4,970 ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 1403, ਜੋ 2024 ਤੋਂ 2025 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ 18 ਰੋਕਥਾਮੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਨ; ਛੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਕੂ ਕੰਧਾਂ, ਗੈਬੀਅਨ, ਪਾਣੀ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਹੌਦ, ਨਿਕਾਸੀ ਨਾਲੀਆਂ, ਪੁਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਲਾਂ ਤੇ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਉਪਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (Afghanistan Meteorological Department), ਜਾਂ AMD, ਮੀਂਹ, ਗਰਜ-ਤੂਫ਼ਾਨ, ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਧੂੜ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਰੇਡੀਓ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਥਾਂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ। ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸਾਂਝਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ, ਸੋਕੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਮੌਸਮੀ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਮੰਨਣੀਆਂ, ਦਰਿਆ-ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ-ਚੈਨਲਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਨ ਉੱਤੇ ਵਸਨੀਕ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ANDMA ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਦਫ਼ਤਰ ਖੋਜ ਤੇ ਬਚਾਅ, ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਫ਼ੌਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਜੁਟਾਉਣ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਫ਼ਗਾਨ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰੀਸੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀ ਆਫ਼ ਦ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਚਾਅ, ਡਾਕਟਰੀ ਰੈਫ਼ਰਲ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਬੰਦ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਅਮਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਬਾਈ ਕਮੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਘਟਨਾ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ 112 ਵਰਗਾ ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰੀ ਇਕਸਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ, ਮਿਆਰੀ ਨਿਕਾਸੀ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਇਕਸਾਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਆਸਰਿਆਂ ਦਾ ਕੌਮੀ ਜਾਲ ਦਰਜ ਨਹੀਂ। ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸੜਕਾਂ ਬੰਦ, ਡਾਕਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੀਮਤ, ਮੌਸਮ ਖ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਰੁਕਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਤ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ। ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ANDMA ਜਾਂ ਸੂਬਾਈ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੀਖਿਆ ਮਗਰੋਂ ਸਿੱਧੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਵੰਡ ਜਾਂ ਰੋਕਥਾਮੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਕਦੀ, ਭੋਜਨ, ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। UNHCR ਦੇ ਆਸਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਫ਼ੌਰੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਸਬੂਤ, ਸਥਾਨਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਵਾਲੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਥਾਂ, ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਹੱਕ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਨੁਕਸਾਨ ਸਬੰਧਤ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਸਹਾਇਤਾ UNHCR ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ; ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਨਕਦੀ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਆਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹੱਕ ਤਸਦੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਸਰੋਤਾਂ, ਦਾਨੀ ਫੰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮੌਸਮ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਹਾਇਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਦਦ ਮਗਰੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਹਾਨੀ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪਸ਼ੂਧਨ, ਸਿੰਚਾਈ, ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ, ਆਵਾਜਾਈ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਕੂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਸਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫੰਡਿੰਗ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2025 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ US$139.6 ਮਿਲੀਅਨ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ; 498,800 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜਵੰਦ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2025 ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ US$2.42 ਬਿਲੀਅਨ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ US$912.9 ਮਿਲੀਅਨ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਪਲਬਧ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਜੋਖ਼ਮ ਦੀ ਹੱਦ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਨੁਸਾਰ 1980 ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੇ 90 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। 2024 ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ 32 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ 119,160 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, 6,800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 225 ਜਾਨਾਂ ਲਈਆਂ। 31 ਅਗਸਤ 2025 ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਆਏ 6.0 ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ 2,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਰੇ, 3,600 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 6,800 ਘਰ ਤਬਾਹ ਹੋਏ। ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ AMD ਦਾ ਜਨਤਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪੰਨਾ, ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ANDMA ਦਾ ਸੂਬਾਈ ਦਫ਼ਤਰ ਵੇਖੋ। ANDMA ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਪਰਕ ਵਜੋਂ +93 (0) 0202527375 ਅਤੇ info@andma.gov.af ਦਰਜ ਹਨ।