Чаҳорчӯбаи расмӣ Қонуни меҳнат № 35 соли 2007, Газетаи расмӣ № 914 мебошад. Он коргарони вазорату мақомоти давлатӣ, муассисаҳои муштарак ва хусусӣ, комиссияҳои мустақил, созмонҳои ғайридавлатии маҳаллӣ ва хориҷӣ ва умуман кормандони маъмурии артиш, полис ва бахши амнияти миллиро фаро мегирад, ҳарчанд қоидаҳои махсус мумкинанд. Коргарони хориҷӣ одатан иҷозатномаи кор ё мактуби шиносоӣ мехоҳанд ва бояд қоидаҳои ҷудогонаи шаҳрвандони хориҷиро риоя кунанд. Оҷонсиҳои хусусии шуғл ба тасдиқи Вазорати меҳнат ва корҳои иҷтимоӣ (MoLSA) ниёз доранд. Кори рӯзмарраи ғайрирасмӣ ва кори тасодуфӣ аксаран ҳимояи амалии заиф доранд ё метавонанд аз фарогирии самаранок берун бошанд. Шартномаи хаттии меҳнат метавонад муҳлатдор ё бемӯҳлат бошад. Он бояд асоси ҳуқуқӣ, кор ё касб, музд ва иловапулиҳо, соатҳои кор, рухсатӣ, ҷойи кор ё воҳиди ташкилотӣ, санаи имзо ва муҳлатро нишон диҳад. Корфармо, коргар ва MoLSA нусхаҳои ҷудогона мегиранд. Шартномаи муҳлатдор одатан як сол аст; тамдиди мутақобила мумкин аст ва агар ҳеҷ тараф дар давоми як моҳ пас аз анҷоми муҳлат чора наандешад, шартнома бо ҳамон шартҳо идома ёфта метавонад. Давраи санҷиш то се моҳ буда метавонад ва корманди то 18-сола тавассути намояндаи қонунӣ имзо мегузорад. Тағйири шартнома ризоияти тарафайнро талаб мекунад ва ҳимояро аз сатҳи Қонуни меҳнат поин бурда наметавонад. Вақти кори муқаррарӣ ба ҳисоби миёна набояд аз 40 соат дар як ҳафта зиёд бошад. Танаффуси яксоатаи намоз ё хӯрок ба вақти кор дохил намешавад ва ҷумъа рӯзи истироҳати ҳафтаина аст. Барои коргарони 15 то 18-сола, коргарони ҳомиладор ва шахсони дар кори зеризаминӣ ё зараровар ҳадди камтар амал мекунад. Ҳадди зикршуда барои гурӯҳи 15 то 18-сола ва коргарони ҳомиладор 35 соат дар як ҳафта ва барои кори зеризаминӣ ё зараровар ба саломатӣ 30 соат аст. Ҷуброни изофакорӣ одатан 25% болои меъёри муқаррарии соатӣ ва дар рӯзҳои истироҳат ё ид 50% мебошад. Кори рӯзи ид ризоият, тасдиқи корфармо ва сабаби фаврӣ ё хизматрасонии пайвастаро талаб мекунад. Рухсатии солонаи пулакии истироҳатӣ одатан 20 рӯз, барои коргарони то 18-сола 25 рӯз ва барои кори зеризаминӣ ё зараровар 30 рӯз аст. Коргар одатан пас аз 11 моҳи кор ҳаққи рухсатии солонаро мегирад. Рухсатии фаврӣ то 10 рӯз дар сол ва рухсатии беморӣ то 20 рӯз буда метавонад; баъди панҷ рӯзи пайдарпайи беморӣ шаҳодатномаи тиббӣ талаб мешавад. Рухсатии пулакии модарӣ 90 рӯз буда, барои таваллуди ғайримуқаррарӣ ё дугоник 15 рӯзи иловагӣ дода мешавад. Рухсатии ҳаҷ то 45 рӯз, як маротиба, мумкин аст. Рухсатии истироҳатии истифоданашуда мутаносибан пардохт мешавад. Корфармо ҷадвали рухсатиро омода мекунад; коргарони мавсимӣ метавонанд имтиёзи мутаносиб гиранд. Музд аз санаи шартнома ё таъйин оғоз шуда, метавонад моҳона, ҳар 15 рӯз, ҳафтаина ё аз рӯи дона пардохт шавад. Корфармоёни хусусӣ ва ғайридавлатӣ муздро бо коргар мувофиқа мекунанд, аммо Қонуни меҳнат мегӯяд, ки он набояд аз ҳадди ақали музди кормандони давлатӣ камтар бошад. Маблағи ҷории афғонӣ дар маводи аввалияи баррасишуда тасдиқ нашудааст, бинобар ин рақами боэътимод фарз кардан мумкин нест. Табъизи муздӣ манъ аст; кӯмакпулии ғизо ё иловапулиҳои дигар мумкинанд. Кори рӯзи ид, агар дар давоми ду ҳафта рӯзи ҷубронӣ дода нашавад, бо ду баробари меъёри муқаррарӣ ҷуброн мешавад. Ҳангоми қатъи кори мувофиқ, пардохти зикршуда барои ду моҳи аввал 100% ва дар моҳи сеюм ва чорум 50% аст, бо истисно барои кори мавсимӣ ва рӯзмарра. Қоидаҳои ҳифзи иҷтимоӣ чаҳорчӯбаи маъюбӣ, марг ва нафақаро дар бар мегиранд, аммо дастрасии амалӣ пароканда аст. Қонуни меҳнат табъизро дар қабул, музд ва иловапулиҳо, касб, омӯзиш ва таъминоти иҷтимоӣ манъ мекунад. Корфармо вазифаи бехатарӣ ва саломатии меҳнатӣ дорад, аз ҷумла таҷҳизоти муҳофизатӣ, ёрии аввалия, табобат, нақлиёт ва хароҷоти тиббӣ барои осеби вобаста ба кор. Ҳодиса бояд дар давоми се рӯз ба MoLSA хабар дода шавад. Вазорати тандурустии ҷамъиятӣ ва MoLSA бемориҳои касбӣ ва гурӯҳҳои кори зарароварро муайян мекунанд. Занон ва коргарони ҷавон аз кори ҷисман вазнин, зараровар ва зеризаминӣ маҳдуданд; кори хатарноки кӯдакони то 18-сола манъ аст. Чаҳорчӯба 244 касби зараровар ва 31 шакли бадтарини меҳнати кӯдакро муайян мекунад, аз ҷумла истихроҷ, хиштпазӣ, кори кимиёвӣ, кор дар баландӣ, нақлиёти хатарнок, гадоӣ ва меҳнати вобаста. Арзёбии меҳнатии соли 2024 гузориш дод, ки 22% кӯдакони 5 то 14-сола кор мекарданд ва 3.4%-и гурӯҳи 15 то 17-сола дар кори хатарнок буданд. Қоидаҳои расмии зидди табъиз дар баробари маҳдудиятҳои шадиди амалии дастрасии занон ба кор вуҷуд доранд. Маҳдудиятҳо ба аксари корҳо таъсир карда, манъи шуғл дар созмонҳои ғайридавлатиро, ки соли 2022 ҷорӣ шуд, ва маҳдудияти кори СММ-ро аз соли 2023 дар бар мегиранд; баъд аз онҳо дар доираи сохтори соли 2024 оид ба пешгирии нописандӣ ва тарғиби некӣ маҳдудиятҳои дастрасии умумимиллӣ зиёд шуданд. Аз ин рӯ, матни қонун ва имкони воқеии гирифтани ё нигоҳ доштани корро як чиз шумурдан мумкин нест. Коргарони ғайрирасмӣ, занон ва кӯдакон метавонанд ба ҳимояи самаранок дастрасии махсусан маҳдуд дошта бошанд. Коргарон ва корфармоён метавонанд ихтиёран иттифоқ созанд ва кормандон ҳуқуқи узвият доранд. Маблағгузории давлатӣ ё сиёсӣ манъ аст. Шӯрои олии меҳнат мақоми олии қарорҳои меҳнатӣ мебошад. Дастурҳои тасдиқшудаи MoLSA аз соли 2025 котиботи масъалаҳои меҳнат ва ҳуқуқи коргаронро бо иштироки ниҳодҳое чун Иттиҳоди миллии кормандони Афғонистон, иттифоқҳо, оҷонсиҳои хусусии шуғл, палатаҳо, гурӯҳҳои кишоварзӣ ва чорводорӣ ва ҳунармандон пешбинӣ мекунанд. Афғонистон конвенсияҳои ILO C100, C105, C111, C138 ва C182-ро тасвиб кардааст, аммо C087, C098 ё C029-ро не. Манбаъҳои баррасишуда тартиби муомилаи дастаҷамъӣ ё корпартоиро равшан муайян намекунанд ва мустақилияти амалии иттифоқҳо ва озодӣ маҳдуд мемонад. Баҳси меҳнатиро аввал корфармо ва коргар мустақим муҳокима карда метавонанд. Парвандаи расмӣ баъд ба Комиссияи ҳалли баҳси меҳнатии ташкилот, Комиссияи олӣ оид ба ҳалли баҳсҳои вобаста ба кор ва суди салоҳиятдор меравад. Шикояти интизомӣ метавонад аз комиссияи ташкилотӣ ба Комиссияи марказии ҳалли баҳс ва баъд суд гузарад. Пас аз аз кор озодкунии ғайриқонунӣ барқарор кардани кор мумкин аст. Бозрасӣ ва хизматрасонии шикоятии MoLSA канали маъмурии параллелӣ медиҳанд. Гузоришҳо 462 шикояти коргаронро нишон доданд, ки дар нимсолаи аввали 2024 баррасӣ шудаанд; гузориши соли 2026 50 дархост, 45 парвандаи ҳалшуда ва барқарор шудани ҳуқуқи 292 коргарро қайд кард. Маводи баррасишуда муҳлати қонунии пешниҳоди шикоят, ҳаққи умумӣ, тартиби ҳакамӣ ё давомнокии стандартиро муайян накард. Шуғл метавонад бо созиши мутақобила, анҷоми муҳлати шартномаи муайян, нафақа, марг, нотавонии маъюбкунанда, қатъи кор зиёда аз шаш моҳ, барҳамхӯрӣ ё кам кардани қувваи корӣ, маҳкумияти ниҳоии монеъшаванда ба кор, вайронкунии такрорӣ пас аз огоҳӣ, рад кардани вазифаи дигар ё нокомӣ дар давраи санҷиш қатъ шавад. Пеш аз аз кор озод кардан корфармо бояд агар имкон бошад коргарро ба вазифаи монанд гузаронад. Корманди бемӯҳлат одатан як моҳ пеш огоҳии хаттӣ медиҳад; манбаъҳои баррасишуда қоидаи умумии пардохт ба ҷойи огоҳиро муайян намекунанд. Рухсатии пулакӣ набояд барои гузаронидан, қатъ ё истеъфо истифода шавад, магар ташкилот барҳам хӯрад. Ихтисори гурӯҳӣ тасдиқи MoLSA мехоҳад ва бастани кор пас аз таваққуфи тӯлонӣ се моҳ пеш огоҳ кардани MoLSA-ро талаб мекунад. Муҳлатҳои кӯмаки ҷудошавӣ дар Қонуни меҳнат ва маводи муқоисавӣ чунинанд: пас аз як соли кор як моҳ, аз як то панҷ сол ду моҳ, аз панҷ то даҳ сол чор моҳ ва пас аз даҳ сол шаш моҳ; матни дақиқи маҳаллӣ бояд санҷида шавад. Аз кор озодкунии ғайриқонунӣ метавонад ба барқарор кардани кор ва музду имтиёзҳои давраи бекорӣ, ки аз ҳисоби миёнаи шаш моҳи охир ҳисоб мешаванд, оварда расонад. Раёсати бозрасӣ ва роҳнамоии меҳнати MoLSA шартнома, вақти кор, музд, бехатарӣ, рухсатӣ, интизом, баҳс ва иҷозатномаи корро дар марказ ва вилоятҳо назорат мекунад. MoLSA дар семоҳаи аввали 2025 бозрасии 118 муассисаро гузориш дод, ки 8,485 коргари афғонӣ ва 43 коргари хориҷии ирсолшуда барои масъалаҳои иҷозатномаро фаро гирифт; гузориши 2026 аз бозрасии 470 муассисаи давлатӣ ва ғайридавлатӣ хабар дод. Коргарон, омӯзандагон ва корфармоён метавонанд аз хизматрасонии шикоят истифода кунанд, аммо иқтидори иҷро, бетарафӣ ва амнияти шахсӣ фарқ карда метавонанд. Ҳаққи умумӣ, муҳлати қонунӣ ё вақти стандартии баррасии шикоят ва иҷозатнома тасдиқ нашуд. Таъсири амалии ҳуқуқ аз шакли шуғл, ҳуҷҷатгузорӣ, мақоми масъул, дастрасии маҳаллӣ ва бехатарии истифодаи тартиби мавҷуд вобаста аст.
Қонуни меҳнат дар Афғонистон
Қонуни меҳнати Афғонистон шартномаҳои меҳнатӣ, вақти кор, музд, рухсатӣ, бехатарии ҷойи кор, намояндагии коргарон, баҳс ва қатъи корро фаро мегирад. Қонуни меҳнат № 35 соли 2007 ҳанӯз дар рӯйхати Вазорати меҳнат ва корҳои иҷтимоӣ ҳаст, аммо аз соли 2021 қоидаҳои расмӣ ва иҷрои амалии онҳо метавонанд фарқ кунанд, зеро қонунҳои меросмонда, фармонҳои бар асоси шариат ва дастурҳои маъмурӣ ҳамзамон амал мекунанд. Далели хаттии шуғл, сабтҳои музд ва рухсатӣ, сабаби аз кор озод кардан, мақоми иҷозатномаи кор ва дастрасии бехатар ба роҳҳои шикоят масъалаҳои асосии амалӣ мебошанд.
VivAVia can make mistakes. Check important information.