طبیعت د افغانستان

افغانستان هشت زیست‌جغرافیایی استان و پونزده بوم‌ناحیه دَره؛ ملی زیستی تنوع نمایه دَ چهارتاش بحرانی یا درحال‌انقراض، و هشتاش آسیب‌پذیر دسته‌بندی بَبن. جنگل و بوته‌زار پوشش حدود ۱.۷۸ میلیون هکتار برآورد بَبو، حالانکه دیگه داده‌ئون نزدیک ۱.۹٪ جنگل پوشش دَنن؛ تعریف و مشاهده سال یکسان نیه چون رقم فرق کَنه. مرتع‌ئون حدود ۳۰.۲ میلیون هکتار، کشور ۴۷٪، پوشانن و حدود ۷۵–۸۰٪ دام خوراک فراهم کَردن. زیستگاه، سوخت، دارویی گیاه و دیگه طبیعی محصول هم دَنن؛ کیفیتشون فرسایش، آب زیرزمینی، رودخونه و کشاورزی و دامداری معیشت تاب‌آوری اثر بَزنه. افغانستان طبیعی چشم‌اندازا هندوکش و پامیر کوه‌ئون، دشتا، خشک و نیمه‌خشک کویرون، آلپی استپ، مرتع‌ئون، رودخونه دره‌ئون، یخچال‌ئون، جنگل و درختزار، دریاچه و تالاب ره شامل کَنه. مرتع و بیابان زمین سره‌هم حدود ۷۵٪ خاک ره پوشانن و خیلی چرای دام بَبن. خشک اقلیم د تالاب کم اَنه ولی زیستی تنوع ارزش بالا دَرن. کابل نزدیک کول حشمت‌خان حدود ۱.۹۱ کیلومتر مربع فصلی دریاچه اَنه. بند امیر حدود ۲۹۰۰ متر بلندا د شش تراورتن دریاچه دَره و مهم طبیعت‌گردی جا اَنه. این پژوهش استفاده‌کرده فعلی Ramsar فهرست د افغانستان پیدا نَبو، پس ملی Ramsar وضعیت تأیید نیه. همسایه هامون Ramsar جاها ایران د اَنه و خودبه‌خود افغانستان خاک ره شامل نکَنه. Protected Planet و جهانی پاسداری‌شده جاها داده‌پایگاه ۲۰۲۶ اوت د پونزده پاسداری‌شده جا، دو مدیریت اثربخشی ارزشیابی و بدون OECMs، یعنی دیگه مؤثر منطقه‌محور پاسداری معیارا، ثبت کَردن. این جهانی ثبت‌گاه خودبه‌خود ملی رسمی اعلان یا قانونی تأیید مرز ثبوت نکَنه. افغانستان محیط‌زیستی منبعا بند امیر ملی پارک، واخن ملی پارک و لوی او واړه پامیر وحشی ژوند ذخیره‌ئون، شاه فولادی طبیعی چشم‌انداز، بامیان فلات، کول حشمت‌خان آبی‌مرغ پناهگاه و تگِرمَنسو حیات‌وحش ذخیره ره نام ببرن. فهرستا فرق کنن و هر جا فعلی وضعیت و مرز مشخصاً تأیید بخانه. واخن، بند امیر، کول حشمت‌خان و شاه فولادی باره مدیریت برنامه گزارش بَبو. سیاست هدف ۲۰۳۰ د لږ تر لږه ۱۰٪ خاوره پاسداری کَردن اَنه، ولی هدف بالفعل پاسداری‌شدن معنی نده. ملی محیط‌زیست ساتنی اداره، NEPA گته بَبو، محیط‌زیست موضوعا اداره و ملی سیاست همغږي کَنه. طبیعی میراث ریاست پاسداری‌شده جا، زیستی تنوع، حیات‌وحش، تالاب و پارک د کار کَنه. کرهنه، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت ځنګل، مرتع او اړوند طبیعي سرچینې پوښي. ولایتي NEPA دفتر، محلي کمېټې، د ټولنې پرمختیا شوراګانې، د حیات‌وحش ساتنې ټولنې، د ځنګل مدیریت ټولنې او د مرتع مدیریت ټولنې هم مدیریت اغېزمنولای شي. واخې او قرغېز ټولنې، کوچي شپانه او نور محلي ټولنې دودیز څرول، ټولول او محلي چاپېریالي پوهه له رسمي او ټولنیزو پروګرامونو سره یوځای کاروي. اوسېدونکي او مېلمانه یوه تأییدشوي سرتاسري جواز، بکینګ، فیس یا فصلي سیسټم نه لري. طبیعت‌ګرځندوی په ځانګړي ډول بند امیر، بامیان او واخن سره تړلی دی، خو سړک، امنیت او محلي اجازه د هر ځای له مخې توپیر لري. اطلاعات او فرهنګ وزارت ۲۰۲۶ مارچ د کوچني اختر پر مهال طبیعي او تفریحي ځایونو ته نږدې ۲.۳ میلیون کورني او بهرني سفرونه راپور کړل؛ دا ټولیز تقاضا ښيي، نه د هر ځای تفتیش شوی شمېر. وچکالي، سیلابونه، ناڅاپي سیلابونه، فرسایش، د ځمکې ښوېدل، واورې ښویېدنه، د واورې وېلې کېدو او یخچال بهیر بدلون، او د ځمکې لاندې اوبو بدلون مرتع، ځنګل، تالاب او استوګنځای ته زیان رسولای شي. د افتونو خبرداری او بیړنی غبرګون جلا خدمتونه دي؛ د طبیعت اغېزې د همدې موضوع برخه دي. د ساتنې وړ ډولونو معلوماتو کې د NEPA راپور شوي ۱۴۹ ټکسون شامل دي: ۷۶ تي لرونکي، ۵۷ مرغان، اته نباتات، څلور خزندگان، دوه کبان، یو حشره او یو دوه‌ژوی. لومړیتوب ډولونه واوره‌پړانګ، مارکو پولو ارغلي، مارخور، اوریال، غرنۍ وزه، نسواري خرس، اسیایي تور خرس، پالاس پیشو، ساکر باز او کډوالې اوبه‌مرغان دي. شپږم ملي زیستي تنوع راپور ۳۹ د نړۍ په کچه ګواښمن ډولونه او اته ګواښمن فرعي ډولونه پېژندلي، خو ملي نفوس نیمګړی یا زوړ دی، نو له دې ثبتونو اوسنی سرتاسري نفوس نه شي اټکل کېدای. ناقانونه ښکار، راټولول او د حیات‌وحش سوداګري د ساتنې اندېښنې دي؛ اوسني تطبیقي جزئیات او عمومي د ښکار منع باید د نافذ قانون او د ځای د قواعدو له مخې تأیید شي. چاپېریالي زده‌کړه ولایتي پوهاوی، ښوونځي پروګرامونه او ټولنیز مواد لري، خو سرتاسري طبیعت نصاب، منل شوی پارک لارښود مسیر او عامه څېړنیز لاسرسی سیسټم نه دی تأیید شوی. د طبیعت مدیریت ملي مقررات له محلي کړنو سره یوځای کوي؛ څرولو دوراني سیستم یا بیا رغونه لنډمهاله محدودیت، څارنې کار او د فرصت لګښتونه رامنځته کولای شي.