Feja në Shqipëri

Shqipëria nuk ka një fe të vetme që ndiqet në të njëjtën mënyrë nga të gjithë. Identitetet myslimane, bektashiane, të krishtera ortodokse, të krishtera katolike, fetare të tjera dhe jofetare janë të gjitha pjesë e shoqërisë. Islami u përhap gjerësisht gjatë periudhës osmane dhe shumë myslimanë shqiptarë i përkasin traditës sunite. Praktika varion nga adhurimi i rregullt deri te një identitet kryesisht familjar ose kulturor. Tradita bektashiane (Bektashi tradition) është një traditë e veçantë myslimane sufi me një vend të rëndësishëm në historinë shqiptare. Vendet e saj të tubimit shpesh quhen vende tubimi (teqe), dhe udhëheqja e saj fetare ka një lidhje të veçantë me Shqipërinë. Krishterimi ortodoks ka rrënjë të thella historike, veçanërisht në pjesë të Shqipërisë jugore dhe juglindore. Kishat, ikonat, liturgjia, traditat e agjërimit dhe ditët e festave përbëjnë pjesë të rëndësishme të jetës së komuniteteve ortodokse. Krishterimi katolik ka komunitete të hershme dhe të qëndrueshme, veçanërisht në zonat veriore dhe veriperëndimore. Famullitë, kishat, urdhrat fetarë, zakonet familjare dhe festat kanë ndihmuar në ruajtjen e jetës së komunitetit gjatë periudhave të vështira. Shteti komunist e kufizoi rëndë dhe më pas e ndaloi zyrtarisht fenë publike. Institucionet fetare u mbyllën ose u ripërdorën, klerikët dhe besimtarët u përndoqën, dhe kjo përvojë ende ndikon në kujtesën familjare dhe në nivelet e njohurive fetare. Liria fetare u rikthye pas komunizmit dhe komunitetet rindërtuan institucionet dhe adhurimin publik. Në të njëjtën kohë, shumë njerëz mbetën laikë ose bashkuan një identitet të trashëguar me një praktikë të kufizuar formale. Miqësitë, lagjet dhe familjet e përziera janë të zakonshme, dhe lidhjet kombëtare ose familjare mund të jenë më të dukshme se ndarjet fetare. Bashkëjetesa është një praktikë e vlefshme shoqërore, por nuk duhet trajtuar si provë se mosmarrëveshjet ose diskriminimi nuk ndodhin kurrë. Sjellja me respekt do të thotë t'i lejosh njerëzit ta përshkruajnë vetë besimin e tyre. Veshja, emrat, rajoni, ushqimi ose prejardhja familjare nuk mund të tregojnë me siguri fenë ose nivelin e praktikimit të një personi.