Argentina suyu Estado hina manaraq kasqan pachapi, achka ñawpaq llaqtakuna kunan suyupa allpanpi kawsarqaku. Andesmanta Patagoniakama, chiri-quñi uray partekunakama mast'arakuq pachakunawanmi sapanka kawsayninkuna, siminkuna, qullqi rurayninkuna, iñiykuna, pachawan rimanakuyninkuna karqa. España runakunapa atipaynin chakuyninmi chunka suqta siglo pachapi qallarispa, suyupa rikch'anakuq partekunapi mana kikin hinachu wiñarqa. Colonia pachapi runakunaqa chay allpata aswan hatun imperio-pa rantikuykunawan tinkuchirqaku, ichaqa allpamanta, llamk'aymanta, identidadmanta wiñaypaq mana chanin kaykunatawan ch'aqwaykunata paqarichirqaku. Mayo killa kutichiy (Revolución de Mayo) 1810 watapi Río de la Plata suyupi España kamachiychikmanta karunchakuyta qallachirqan. Independencia nisqa 1816 watapi willakurqa, ichaqa hukllachasqa suyu ruwanapaqqa provincias, kamachiqkuna, gobierno-manta rikch'anakuq yuyaykuna chawpipi achka watakunata ch'aqway karqa. Chunka isqun siglo pachapi Estadoqa allpakunapi kamachiyta hatunyachirqan. Ñawpaq llaqtakunaman ejército-pa rurasqan puriykunaqa wañuchiyta, karunchayta, allpa qichuyta apamurqa, chaykunapa qhipa kawsayninqa allpamanta riqsichimantawan rimanakuypi kunankamapas kachkan. Hatun inmigración, aswan Europa suyukunamanta, llaqtakunata, tarpuy suyukunata, simita, mikhuyninkunata, llamk'ayta ima tikrarqa. Llaqta qaylla suyukunamanta, Medio Orientemanta, Asiamanta, Africamanta, huk suyukunamantapas hamuq runakuna Argentina suyuta rurarqaku, ichaqa suyupa nacional willakuyninkunaqa mana sapanman kikin atenciónta qusqachu. Chunka iskayniyuq sigloqa llaqtakunapa wiñayninta, tantachisqa llamk'aqkunata, industria tikrayta, kamachiy atipaynapaq kutin kutin ch'aqwaykunata apamurqa. Perónpa hatun kamachiy kuyuy (Peronismo) Juan Domingo Perónwan, runakunapa hayñinkunawan, llamk'aqkunaman yanapaywan, Eva Perónpa sinchi yanapayninwan ima tinkisqa hatun kuyuy hina rikurirqa, chaymi kamachiy yuyaykunapi wiñaypaq rakiyta paqarichirqan. Militar runakunapa kamachiyta hap'iykunaqa constituciónman hina civil kamachiyta kutin kutin sayachirqaku. 1976 watapi qallariq dictaduraqa Estado-pa manchachiyta rurarqa, chaypi runa apay, ñak'ariy, wañuchiy, runakunata chinkachiy ima karqa; chinkachisqa runakuna (desaparecidos) nisqawanmi chay runakunata yuyarinku. Runakunapa kamachikuynin (democracia) 1983 watapi kutimurqa, chaymanta qullqi kamachiy ch'aqwaykunatawan política sasachakuykunatawan atipaspa purirqan. Runakunapa hayñinkuna (derechos humanos), yuyariy, justicia, federalismo, runakunapa kikin igualdadnin, suyupa identidadnin ima Argentina suyupa público kawsayninpi hatun temakuna kanku.
Ñawpa kawsay Argentina suyupi
Argentina suyupa ñawpa kawsayninqa ñawpaq llaqtakunapa kawsayninkunata, España runakunapa colonizaciónninta, independencia nisqata, hatun inmigraciónta, kamachikuymanta ch'aqwaykunata, democracia nisqaman kutiyta ima tinkuchin. Kay kawsaypi pasasqakunaqa suyupa llaqtakunapa rikch'akuykunata, runakunapa rimanakuyninkunata, monumentokunata, ayllukunapa willakuyninkunata ima hamutachin. Kay hatun pacha puriyta yachayqa kunan Argentina suyuta aswan allinta hamutachin.
VivAVia can make mistakes. Check important information.