Աղետները Հայաստանում

Երկրաշարժերը Հայաստանի համար ամենակարևոր խոշորածավալ բնական վտանգն են։ Ուժեղ ցնցումները կարող են վնասել շենքերը, ճանապարհները, էլեկտրահաղորդման գծերը, ջրամատակարարման համակարգերը և կապի ցանցերը։ Երկրաշարժի ժամանակ շենքի անվտանգությունը մեծ նշանակություն ունի։ Հին, վատ պահպանված կամ ոչ պաշտոնական ձևով փոփոխված շինությունները կարող են ավելի խոցելի լինել, քան այն շենքերը, որոնք նախագծվել և պահպանվել են՝ հաշվի առնելով սեյսմիկ ռիսկը։ Սողանքներն ու քարաթափումները կարող են ազդել լեռնալանջերի, ճանապարհային միջանցքների և անկայուն հողատարածքների մոտ գտնվող բնակավայրերի վրա։ Հորդառատ անձրևը, ձյան հալոցքը, էրոզիան, շինարարությունը և երկրաշարժերը կարող են մեծացնել վտանգը։ Ջրհեղեղներ կարող են տեղի ունենալ գետերի, առուների, ջրահեռացման ուղիների և ցածրադիր տարածքների մոտ։ Ձյան արագ հալոցքը, ինտենսիվ անձրևը կամ խցանված ջրահեռացումը կարող են արագ բարձրացնել ջրի մակարդակը, նույնիսկ այն վայրերում, որտեղ խոշոր ջրհեղեղները հազվադեպ են։ Անտառային և խոտածածկ տարածքների հրդեհները կարող են արագ տարածվել շոգ, չոր կամ քամոտ եղանակին։ Գյուղական տարածքները, անտառները, դաշտերը, բնակավայրերի եզրին գտնվող տները և չոր բուսականության միջով անցնող ճանապարհները կարող են վտանգի ենթարկվել։ Ձմեռային փոթորիկները, առատ ձյունը, մերկասառույցը, շոգը, երաշտը և կարկուտը նույնպես կարող են խաթարել առօրյա կյանքը։ Լեռնային ճանապարհները կարող են դառնալ վտանգավոր, իսկ էլեկտրամատակարարումը, ջեռուցումը, ջրամատակարարումը, գյուղատնտեսությունը և տրանսպորտը կարող են տուժել։ Հայաստանի հանրային արտակարգ իրավիճակների համակարգը ներառում է քաղաքացիական պաշտպանության մարմիններ, փրկարար ծառայություններ, բժշկական արձագանքման խմբեր, ոստիկանություն, տեղական իշխանություններ և կոմունալ ծառայություններ մատուցող օպերատորներ։ Նրանց աշխատանքը կարող է ներառել նախազգուշացումներ, տարհանում, փրկարարական աշխատանքներ, հրդեհաշիջում, առաջին օգնություն, ժամանակավոր ապաստարան և կենսական ծառայությունների վերականգնում։ Նախազգուշացումներն ու հրահանգները կարող են փոխանցվել պաշտոնական հայտարարությունների, բջջային կապի, հեռուստատեսության, ռադիոյի, տեղական իշխանությունների կամ մոտակայքում գտնվող մարդկանց միջոցով։ Լուրջ իրադարձության ժամանակ էլեկտրամատակարարումը և բջջային ցանցերը կարող են խափանվել, ուստի տնային տնտեսությունները չպետք է հենվեն կապի միայն մեկ եղանակի վրա։ Պատրաստվածությունը չի կարող կանխել աղետը, սակայն կարող է նվազեցնել շփոթությունն ու վնասվածքների հավանականությունը։ Անվտանգ հավաքատեղին, հիմնական պաշարները, ելքերի իմացությունը և պաշտոնական հրահանգներին հետևելը օգտակար են ինչպես քաղաքներում, այնպես էլ գյուղերում։