Cultura an Austria

La cultura a disgn tut lòn con che la gent a dà forma a soa vita e a crea significà an comun. A-i rientro l'arte e j'edifici, ma ëdcò la lenga, ël magnà, ij vistì, le feste, le regole ëd la vita ansima e le stòrie tramandà. L'Austria a l'é pa unitaria dal pont ëd vista culturaj. Le nov region federal austriache (Bundesländer), le region individual, le sità e ij pais a l'han dialet propri, piat tipich, canson, usanse e forme ëd festa. Ëdcò j'influense dij pais confinant e dla immigrazion a dan forma al paìs. Ne l'alta cultura, coma as dis ëd sòlit, a rientro an particolar la musica classica, l'opera, ël teater, la literatura, l'arte figurativa e l'architetura. Le sale da concèrt, ij teater, ij musei, le biblioteche e ij festival a rend-o sti camp acessibil. Oltre a le istitussion conossùe, a-i son tante proposte regional pi pìcole. La cultura popolar (Volkskultur) a comprent forme d'espession tramandà localment, com la musica popolar, ij costüm, ij bal, l'artesanà e j'usanse leà a le stagion. A l'é sovens tramandà da le fameje, le comunità e j'associassion. Soe forme a cambio, përchè ogni generassion a interpreta le tradission an manera neuva. La cultura contemporan-a austriaca a va dal film, la musica pop e ël cabaret fin-a a la fotografia, al design, ai mèdi digital e a l'arte ëd strada. J'artista indipendent e j'inissiative culturaj a trato sovens question atual. L'antich e ël neuvo a son pa an contradission, ma a peulo completesse. La vita culturaj a passa pa mach për ij gran palch. Le associassion musicali, ij còr, le bande musicali, le companìe ëd teater, j'associassion culturaj e ij volontari a dan, specialment fòra dle gran sità, un contribut important. Le scole, ij sentre për la gioventù e le comunità religiose a cre-o àutri spassi d'incontr. Tante istitussion culturaj a son mantnùe da ij bigliet d'ingress, dal sostegn pùblic, da le donassion, da le quote d'associassion o dal travaj volontari. Lo stato federal, region e comun (Bund, Länder und Gemeinden) a ciapo an man ëd përò compit diferent. Com ch'a sia, quanto un'offerta a l'é fàcil da ragne a dipend an manera fort dal pòst andova it vive, dal temp, dai sòld, dla lenga e dle to esigense personal. La cultura a dà svago, educassion e esperiense condivìe. A peul ancoragé ël sens d'apartenenza, fé conòss àutri pont ëd vista e fé vëdd question ëd la società. Ansem, gnun-a tradission a peul esse tratà coma l'unica manera giusta ëd vive an Austria. Un bon pont ëd partensa a-i é ëd serchè proposte ant soa zona. Calendari d'eveniment, informassion ëd la municipalità, biblioteche, musei e associassion a mostro lòn ch'a capita regolarment. Chi ch'a speta nen mach, ma ch'a canta, a son-a, a crea o a dà na man, a conoss ël vive culturaj pi da visin.