Deyn li Azerbaycanê

Peyva Azerbaycanî ya borc wateya deynê dide; kredit jî gelek caran ji bo kredî an deyn tê bikaranîn. Deyn dikare kirîneke bikêr fînanse bike, lê berî ku hatibe wergirtin dahata pêşerojê dide peymanê. Di peymana deynê de mîqdarê deynkirî, faîz, bernameya vegerandinê, lêçûn, temînat û encamên derengmayîna dravdanê têne nivîsîn. Tenê dravdana mehane lêçûna tevahî ya deynkirinê nîşan nade. Krediya xerîdar dikare bê temînat be an bi tiştê ku hatiye kirîn ve girêdayî be. Kartê krediyê an sînorê vegerîner dikare destûra deynkirina dubare bide; ev rewş dema tenê kêmîna ku tê xwestin tê dayîn, şopandina qezencê dijwartir dike. Deynê xanî bi gelemperî ipoteka tê gotin û bi milkê rastîn tê temînatkirin. Derengmayîna dravdanê dikare xanî bixe xeterê, ji ber vê yekê xwedîtiya qanûnî, nirxandin, erkên sîgorteyê, dirav û îmkana demdirêj divê bi baldarî bên nirxandin. Deynê temînatkirî mafên deyndêrê yên girêdayî bi milkekî dide, heke deyndar pereyan venegere. Her wiha kefîl dikare berpirsiyar bibe, ji ber vê yekê îmzekirina wek kefîl berpirsiyariyeke darayî ya cidî ye, ne alîkariya hêsan. Deyna bi diravê biyanî xeteriyeke zêde çêdike dema ku dahat bi manatê be. Heta ku qezenca deynê biyanî neguhere jî, mîqdara manatê ya ji bo dravdanê dikare bi nirxa danûstandinê re biguhere. Dema dravdanek dereng dikeve, dikarin lêçûnên zêde, şopandina deynê, çalakiyên qanûnî û zirar gihandina rewşa krediyê ya deyndar li pey xwe bînin. Bêdengmayîn ji peyaman bi gelemperî vebijarkên heyî kêm dike, ne ku pirsgirêkê çareser bike. Heke çend deyn hebin, deyndar divê her qezenc, rêje, dravdan, tarîxa dayînê, temînat û mîqdara derengmayî tomar bike. Lêçûnên bingehîn ên jiyanê û berpirsiyariyên bi milk temînatkirî baldarîya taybet dixwazin; stratejiyeke vegerandinê dikare deynên biha bi rêkûpêk hedef bigire. Nûkirina deynê an yekgirtina deynan deynê nû çêdike an çend deynan dike yek, lê wan naçêdike. Ew tenê dema alîkar e ku tevahiya lêçûn, dem, temînat û xetera dravdanê ya nû, piştî hesabkirina hemû lêçûnan, bi rastî çêtir be.