Әзербайҗанда илкүләм һәм җирле дәрәҗәдәге берничә төр тавыш бирү үткәрелә. Төп формалары — президент сайлаулары, парламент сайлаулары, муниципаль сайлаулар һәм референдумнар. Президент сайлауларында хокукы булган сайлаучылар Әзербайҗан президентын сайлый. Моның өчен ил бердәм гомумилкүләм сайлау округы буларак карала, ә нәтиҗә президент сайлаулары кагыйдәләре нигезендә билгеләнә. Парламент сайлауларында сайлаучылар Милли Мәҗлес әгъзаларын сайлый. Әзербайҗан территориаль бермандатлы округлар системасын куллана, ягъни һәр округ гомумилкүләм партия исемлеге өчен генә тавыш бирү урынына бер вәкил сайлый. Муниципаль сайлауларда муниципаль советлар (bələdiyyələr) әгъзалары сайлана. Бу сайланган органнар чикләнгән күләмдәге җирле мәсьәләләрне хәл итә һәм җирле башкарма хакимият органнары белән буталырга тиеш түгел: аларның җитәкчеләре сайланмый, ә чит илләрдәге муниципаль мэрлар системасыннан аермалы буларак, башкарма дәүләт структурасының өлеше булып тора. Референдум сайлаучыларга тәкъдим ителгән мәсьәләне хуплауны яки кире кагуны сорый. Бу турыдан-туры тавыш бирү формасы һәм дәүләт вазифасына кандидат сайлаудан аерыла. Үзәк сайлау комиссиясе (Mərkəzi Seçki Komissiyası, MSK) сайлаулар белән идарә итә. Түбән дәрәҗәдәге комиссияләр округларда һәм тавыш бирү участокларында эшне оештыра, шул исәптән сайлаучылар исемлекләрен, бюллетеньнәрне, тавыш бирү тәртибен, санауны һәм рәсми протоколларны әзерләүне тәэмин итә. Кандидатлар сайлауга законда билгеләнгән тәкъдим итү һәм теркәү процессы аша керә. Сайлау төренә карап, кандидат күрсәтүдә сәяси партияләр, сайлаучылар төркемнәре яки үз-үзеңне тәкъдим итү катнашырга мөмкин; аннан соң документлар тикшерелә һәм башка рәсми таләпләр үтәлә. Тавыш бирү көнендә сайлаучы гадәттә билгеләнгән участокка килә, шәхесен раслый, тиешле бюллетеньне ала, аны яшерен рәвештә тутыра һәм сайлау тартмасына сала. Сайлау хезмәткәрләре аннары тавышларны саный, рәсми протоколлар төзи һәм нәтиҗәләрне комиссияләр системасы аша җибәрә. Катнашу сәяси карарны тыныч юл белән белдерергә мөмкинлек бирә, әмма бер бюллетень генә һәр иҗтимагый мәсьәләне хәл итми. Сайлаучылар кандидатларның җаваплылыгын, программаларын, җәмәгать алдындагы эшчәнлеген һәм вәгъдәләр белән вазифа вәкаләтләре арасындагы аерманы чагыштырып, мәгълүматлырак сайлау ясый ала.
Сайлаулар Әзербайҗанда
Әзербайҗанда сайлаулар президентны, Милли Мәҗлес (Milli Məclis) әгъзаларын һәм муниципаль вәкилләрне сайлау өчен үткәрелә. Референдумнар хокукы булган сайлаучыларга кайбер иҗтимагый мәсьәләләрне турыдан-туры хәл итәргә мөмкинлек бирә. Процесс милли сайлау кагыйдәләренә нигезләнә һәм сайлау комиссияләре иерархиясе аша идарә ителә.
VivAVia can make mistakes. Check important information.