გარემო აზერბაიჯანში

აზერბაიჯანს თავისი ზომისთვის უჩვეულოდ მრავალფეროვანი ლანდშაფტები აქვს. მაღალი მთები, ნახევარუდაბნოს ვაკეები, ტყეები, სასოფლო-სამეურნეო მიწები, ჭარბტენიანი ტერიტორიები, ტალახის ვულკანები და კასპიის სანაპირო ხელს უწყობს სხვადასხვა მცენარისა და ცხოველის არსებობას და ცხოვრების სხვადასხვა წესს. გარემოს აღმნიშვნელი აზერბაიჯანული ტერმინია „გარემო (ətraf mühit)“. გარემოსდაცვითი მართვა მოიცავს ჰაერს, წყალს, ნიადაგს, ველურ ბუნებას, ტყეებს, დაცულ ტერიტორიებს, ნარჩენებს, ბუნებრივ რესურსებს და მშენებლობისა და მრეწველობის ზემოქმედებას. ქვეყნის გარემოში ცენტრალური ადგილი უკავია კასპიის ზღვას, რომელსაც აზერბაიჯანულად „კასპიის ზღვა (Xəzər dənizi)“ ეწოდება. დაბინძურებამ, წყლის დონის ცვლილებამ, სანაპიროს განვითარებამ, თევზჭერაზე ზეწოლამ და ჰაბიტატების დაზიანებამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს როგორც ბუნებაზე, ისე ნაპირთან მცხოვრებ ადამიანებზე. წყალი მოდის მდინარეებიდან, წყალსაცავებიდან, მიწისქვეშა წყლებიდან, ნალექებიდან და მთის თოვლიდან. რადგან მდინარის წყლის დიდი ნაწილი სახელმწიფო საზღვრებს კვეთს და დაბლობები შედარებით მშრალია, წყლის ფრთხილად შენახვა, მორწყვა, დაბინძურების კონტროლი და ოჯახებში წყლის დაზოგვა მნიშვნელოვანია. ჰაერის ხარისხზე გავლენას ახდენს საავტომობილო მოძრაობა, გათბობა, მშენებლობის მტვერი, მრეწველობა და ნავთობისა და გაზის საქმიანობა. მდგომარეობა შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს ცენტრალურ ბაქოში, სამრეწველო ზონებში, პატარა ქალაქებში, მთის დასახლებებსა და ქარიან სანაპირო ადგილებში. ნარჩენების შეგროვება ჩვეულებრივ ხდება ადგილობრივი საჯარო სერვისების ან კონტრაქტორი ოპერატორების მეშვეობით, თუმცა მომსახურების ხარისხი და მათი განცალკევების შესაძლებლობები შეიძლება განსხვავდებოდეს. ნარჩენების შემცირება, ნივთების ხელახლა გამოყენება და ბატარეების, ზეთების, ქიმიკატებისა და ელექტრონული მოწყობილობების ჩვეულებრივი ნარჩენებისგან განცალკევება ამცირებს ზიანს მაშინაც კი, როცა გადამუშავება შეზღუდულია. აზერბაიჯანი ბუნებას იცავს ეროვნული პარკების, სახელმწიფო ნაკრძალების, აღკვეთილების, სატყეო კონტროლისა და მიწისა და ბუნებრივი რესურსების გამოყენების წესების მეშვეობით. ეს ზომები ხელს უწყობს მთის ტყეების, ჭარბტენიანი ტერიტორიების, სტეპის ჰაბიტატების, გადამფრენი ფრინველების, იშვიათი ცხოველებისა და ადგილობრივი მცენარეების დაცვას. ბუნებაზე ზემოქმედების შესაძლო მქონე პროექტებს შეიძლება დასჭირდეს გარემოსდაცვითი განხილვა, ნებართვები, მონიტორინგი ან აღდგენითი ღონისძიებები. პრაქტიკაში ეფექტური დაცვა დამოკიდებულია საფუძვლიან დაგეგმვაზე, მკაფიო პასუხისმგებლობაზე, აღსრულებაზე, სანდო ინფორმაციასა და საზოგადოების ყურადღებაზე. კლიმატის ცვლილებამ შეიძლება გაზარდოს სიცხე, გვალვა, წყლის სტრესი, ტყის ხანძრის საფრთხე, ძლიერი წვიმებით გამოწვეული ზიანი და ზეწოლა სოფლის მეურნეობასა და ეკოსისტემებზე. უფრო სუფთა ენერგია, ენერგოეფექტური შენობები, უკეთესი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, წყლის ფრთხილად გამოყენება და ბუნებრივი ჰაბიტატების დაცვა შეიძლება აუმჯობესებდეს როგორც მდგრადობას, ისე ყოველდღიურ ცხოვრებას.