Әзербайҗан үзенең зурлыгына карата гадәттән тыш төрле ландшафтларга ия. Биек таулар, ярымчүл тигезлекләре, урманнар, авыл хуҗалыгы җирләре, сазлыклар, балчык вулканнары һәм Каспий яр буе төрле үсемлекләргә, хайваннарга һәм тормыш рәвешләренә таяныч бирә. Әйләнә-тирә мохит (ətraf mühit) белән идарә итү һаваны, суны, туфракны, кыргый табигатьне, урманнарны, саклана торган территорияләрне, калдыкларны, табигый ресурсларны, шулай ук төзелеш һәм сәнәгатьнең йогынтысын колачлый. Каспий диңгезе (Xəzər dənizi) Әзербайҗанның әйләнә-тирә мохитендә үзәк урын алып тора. Пычрану, су дәрәҗәсенең үзгәрүе, яр буе төзелеше, балык тотуга басым һәм яшәү урыннарына зыян табигатькә дә, яр буенда яшәүче кешеләргә дә йогынты ясарга мөмкин. Су елгалардан, сусаклагычлардан, җир асты суларыннан, явым-төшемнән һәм таулардагы кардан килә. Елга суларының күп өлеше милли чикләр аша үтә, ә түбәнлекләр чагыштырмача коры булганга, суны җентекләп туплау, сугару, пычрануны контрольдә тоту һәм көнкүрештә суны сакчыл тоту мөһим. Һава сыйфатына юл хәрәкәте, җылыту, төзелеш тузаны, сәнәгать һәм нефть-газ эшчәнлеге йогынты ясый. Үзәк Бакуда, сәнәгать районнарында, кечерәк шәһәрләрдә, тау торак пунктларында һәм җилле яр буе урыннарында шартлар шактый аерылырга мөмкин. Калдыклар гадәттә җирле җәмәгать хезмәтләре яки контракт буенча эшләүче операторлар тарафыннан җыела, ләкин хезмәт сыйфаты һәм калдыкларны аерып җыю мөмкинлекләре урынга карап үзгәрергә мөмкин. Калдыкларны киметү, әйберләрне кабат куллану һәм батарейкаларны, майларны, химикатларны һәм электрон җайланмаларны гадәти чүптән аерып тоту, хәтта эшкәртү мөмкинлекләре чикле булган урыннарда да, зыянны киметә. Әзербайҗан табигатьне милли парклар, дәүләт тыюлыклары, заказниклар, урманнарны саклау чаралары һәм җир белән табигый ресурслардан файдалану кагыйдәләре аша саклый. Бу чаралар тау урманнарын, сазлыкларны, дала яшәү урыннарын, күчмә кошларны, сирәк хайваннарны һәм җирле үсемлекләрне сакларга ярдәм итә. Табигатькә йогынты ясарга мөмкин булган проектлар өчен экологик бәяләү, рөхсәтләр, мониторинг яки торгызу чаралары таләп ителергә мөмкин. Гамәлдә нәтиҗәле саклау дөрес планлаштыруга, җаваплылыкның ачык булуына, законнарның үтәлешен тәэмин итүгә, ышанычлы мәгълүматка һәм җәмәгать игътибарына бәйле. Климат үзгәреше эсселекне, корылыкны, су кытлыгын, урман янгыннары куркынычын, көчле яңгырлар китергән зыянны һәм авыл хуҗалыгы белән экосистемаларга басымны арттырырга мөмкин. Чистарак энергия, нәтиҗәле биналар, яхшырак җәмәгать транспорты, суны сакчыл куллану һәм табигый яшәү урыннарын саклау тотрыклылыкны да, көндәлек тормышны да яхшырта ала.
Әйләнә-тирә мохит — Әзербайҗанда
Әзербайҗанның әйләнә-тирә мохитенә Каспий диңгезе яры, Зур һәм Кече Кавказ, коры түбәнлекләр, урманнар, елгалар һәм сазлыклар керә. Нефть чыгару, шәһәрләрнең үсүе, калдыклар, су җитмәү һәм климат үзгәреше бу табигый системаларга басым ясый. Әйләнә-тирә мохитне саклау дәүләт хакимиятләре, муниципалитетлар, бизнес, җәмгыятьләр һәм аерым хуҗалыкларны берләштерә.
VivAVia can make mistakes. Check important information.