Ҫемье Азербайджанра

Азербайджан чӗлхинче ҫемье (ailə) — ҫемье пӗлтерӗшлӗ сӑмах. Ҫемье пӗр килте пурӑнакан çынсене пӗлтерме пултарать, анчах нумай чухне улах тӑвансене, тӑвансем (qohumlar) тенӗ йӑх-йӗрӗн те кӗртет. Ашшӗ-амӑшӗпе ватӑ тӑвансене хӳтӗлӗхлӗ хисеплеҫҫӗ. Вӗсен сӑмахӗ вӗренӳ, ӗҫ, ҫемье корлӑхӗ, пурӑнӑҫ вырӑнӗ тата ытти пысӑк шухӑшсем ҫинче ӗҫлеме пултарать, анчах кашни килте вӑл йӗрке урӑхла. Тӑвансем нумай чухне пӗр-пӗринпе ачасене упранӑш, ватӑ ҫынсене пӑхӑнӑш, пӗрле апатлану, тӗлӗштерӳ, укҫа, транспорт тата чирпе йӑнӑшлӑх вӑхӑтӗнче пулӑшу арӗнче пӗрлешеҫҫӗ. Вӑл йӑх-йӗр формаллӑ службӑсем е хӑйсене ресурссем ҫитмен чух хӳтӗлӗх парать. Хӑнасене йышӑну ҫемье пурӑнӑҫӗн важлӑ пайӗ. Тӗлӗшӳсем, чӑй, апат, уявсем тата тӑрӑшлӑн контакт йӑх-йӗр хутшӑнӑвне хӳтӗлет, хӑнасене вӗсем кӗтнӗрен те ытларах парма пултараҫҫӗ. Уйӑхсем, ҫуралнисем, вилӗмсем, дин уявӗсем тата Новруз уявӗ (Novruz) пысӑк ҫемье йӑх-йӗрне пӗрлештерме пултараҫҫӗ. Уява хутшӑну, савӑнӑҫлӑ салам, хуйхӑллӑ вӑйӑ, парне тата кирлӗ пулӑшу социаллӑ пысӑк пӗлтерӗшлӗ пулма пултараҫҫӗ. Кашни килте мар, анчах тепӗр чухне ҫитӗннӗ ачасем килтен тухсан е ҫемье корлӑхӗ туса хывсан та ҫемьепе ҫывӑх хутшӑнса пурӑнмалла тесе кӗтеҫҫӗ. Пӗрле пурӑнакансем хӑйсене уйрӑм пурӑнма, ашшӗ-амӑшӗпе е тӑвансем патӗнче пурӑнма пултараҫҫӗ; вӑл укҫа, пурӑнӑҫ вырӑнӗ, ӗҫ тата хӑйсен йышӑнӑвӗнчен килет. Ҫемье ҫывӑхлӑхӗ ӑшӑлӑх тата майсем парать, анчах тӗрлӗ тӗлӗшпе хӗсӗклетӳ, сӑмах-сӑпӑш, тӗрлӗ йӗркӗпе ӗҫ-хут тата хӑйсене хӑш-пӗр хӑтланӑшсене хӑшӗ-пӗри тӗпсӗрлӗ хутшӑнни те пулма пултарать. Хӗрарӑмпа арҫын, ватӑпа ҫамрӑк ролӗсем тепӗр килсен тепӗр килсенчен традициллӗрех пулма пултараҫҫӗ. Азербайджан ҫемйин пӗр гӑна моделичӗ ҫук. Хисеплӗ йӗрпе кашни конкретлӑ кил мӗнле ӗҫленине ӗҫпе вӗренмелле, надежнӑй ӗҫсемпе тимлӗхне кӑтартмалла тата кӗтӳсем пӗр-пӗринпе килӗшмен чух границӑсем ҫинчен тынычпах сӑмахласмалла.