Әзербайжан Кавказ тауҙары менән Каспий диңгеҙе араһында урынлашҡан. Бейеклек, яуым-төшөм һәм температураның ҙур айырмалары бер ил эсендә күп төрлө тәбиғи ландшафттар барлыҡҡа килтерә. Төньяҡта Бөйөк Кавказ тауҙары күтәрелә, ә Кесе Кавказ көнбайыш һәм көньяҡ-көнбайыш буйлап һуҙыла. Тау битләүҙәре, ташлы үҙәктәр, альп туғайҙары, йылғалар һәм шарлауыҡтар Әзербайжан тәбиғәтенең мөһим өлөшө булып тора. Үҙәк һәм көнсығыш уйһыулыҡтар ғәҙәттә тигеҙерәк һәм ҡорораҡ. Ярымсүл, дала, ләм вулкандары булған урындар һәм йылға тигеҙлектәрендәге һуғарыулы ерҙәр ундағы киң таралған ландшафт төрҙәренә инә. Урмандар дым күберәк булған тау битләүҙәрендә үҫә. Киң япраҡлы ағастар, ҡыуаҡтар, туғай үҫемлектәре һәм ҡоро ер үҫемлектәренең һәр береһе айырым йәшәү мөхитенә ҡарай; уларҙы бер төрлө экосистема тип ҡарарға ярамай. Каспий ярында пляждар, һай һыулы урындар, ҡамышлыҡтар, һаҙлыҡтар һәм ҡоро яр буйы участкалары бар. Был урындар балыҡтар, һыу ҡоштары һәм күсмә ҡоштар өсөн туҡланыу, үрсеү йә ял итеү урыны булып хеҙмәт итә ала. Әзербайжан үҫемлектәре һәм хайуандарына Европа, Азия, Кавказ һәм Каспий бассейны йоғонто яһай. Ҡайһы бер төрҙәр тик бәләкәй генә йәшәү мөхитендә осрай, башҡалары тормош циклы дауамында тауҙар, йылғалар, тигеҙлектәр, һаҙлыҡтар һәм диңгеҙ араһында күсә. Һаҡланған биләмәләргә милли парктар, тәбиғәт ҡурсаулыҡтары һәм башҡа идара ителгән ландшафттар инә. Уларҙың маҡсаты йәшәү мөхитен һаҡлауҙы, фәнни тикшеренеүҙәрҙе, инеүҙе контролдә тотоуҙы һәм иғтибар менән ойошторолған ялды үҙ эсенә алырға мөмкин. Тәбиғәткә бысратыу, янғындар, тупраҡ эрозияһы, һыу етмәү, төҙөлөш, ресурстарҙы артыҡ файҙаланыу һәм уйламай сәйәхәт итеү зыян килтерә. Халыҡ ҡағиҙәләре, урындағы белем, ауыл хужалығы ысулдары һәм һәр кешенең тәртибе бер-береһен нығытҡанда һаҡлау һөҙөмтәлерәк була. Тәбиғәт кешеләргә таҙа һыу, уңдырышлы тупраҡ, күләгә, һеркәләндереү, саф һауала шөғөлләнеү һәм мәҙәни йолалар аша файҙа килтерә. Ҡунаҡтар яраҡлы һуҡмаҡтарҙан йөрөгәндә, хайуандарҙы борсомағанда һәм тәбиғи әйберҙәрҙе урынында ҡалдырғанда был файҙа оҙаҡ һаҡлана.
Әзербайжанда тәбиғәт
Әзербайжанда тәбиғәт төрлөсә: Каспий диңгеҙе ярынан һәм ҡоро уйһыулыҡтарҙан алып урмандарға һәм Бөйөк Кавказ тауҙарына тиклем. Был ландшафттар күп төрлө үҫемлектәр һәм хайуандарға йәшәү урыны бирә, шулай уҡ һыу, аҙыҡ, ял һәм көнкүреш өсөн нигеҙ булып тора. Уларҙың айырмаларын аңлау тәбиғәттән яуаплы файҙаланырға һәм уны һаҡларға ярҙам итә.
VivAVia can make mistakes. Check important information.