بنگلاديش ۾ بئنڪون

Bangladesh Bank (BB) مرڪزي بئنڪ، ضابطه ساز ۽ نگران آهي؛ ان جو اختيار Bangladesh Bank Order 1972، Bank Company Act 1991 ۽ Payment and Settlement System Act 2024 هيٺ آهي. 5 September 2026 تي BB جي فهرست ۾ 63 شيڊول ٿيل بئنڪون آهن: 7 سرڪاري تجارتي بئنڪون، 3 خاص بئنڪون، 43 نجي تجارتي بئنڪون ۽ 9 پرڏيهي تجارتي بئنڪون. نجي تجارتي بئنڪن ۾ 33 روايتي ۽ 10 اسلامي شريعت تي ٻڌل بئنڪون شامل آهن. هڪ لائسنس يافته ڊجيٽل تجارتي بئنڪ کي اڃا تجارتي آپريشن جي اجازت نه ملي هئي. پنج غير شيڊول ٿيل بئنڪون خاص مقصدن لاءِ آهن ۽ بئنڪنگ جون سڀ خدمتون نٿيون ڏين. Finance companies بئنڪن کان الڳ آهن ۽ گهرج تي جمع قبول يا چيڪ، pay-order يا demand draft جاري نٿيون ڪري سگهن. گراهڪ شاخون، ATM، نقد ري سائيڪلنگ مشينون، نقد جمع مشينون، ايجنٽ بئنڪنگ، انٽرنيٽ بئنڪنگ، موبائل بئنڪنگ، ۽ MFS ايجنٽ يا بئنڪ شاخون استعمال ڪري سگهن ٿا. 1 September 2026 کان اليڪٽرانڪ KYC ۾ National Identity (NID) نمبر، ڄمڻ جي تاريخ ۽ آڱر جي نشان يا چهري جي ميچنگ استعمال ٿي سگهي ٿي. بئنڪ پاڻ رجسٽريشن يا مدد سان رجسٽريشن ڏئي سگهن ٿيون. رڳو NID نه هجڻ سبب درخواست ڏيندڙ خارج نٿو ٿئي؛ بئنڪ عام KYC ۽ اضافي جاچ ڪري سگهي ٿي. آسان ۽ عام e-KYC سان ٽرانزيڪشن جون حدون مختلف ٿين ٿيون. Limited Transactions Account ۾ نقد جمع يا ڪڍڻ هر ٽرانزيڪشن تي BDT 100.000 ۽ ماهوار BDT 300.000 تائين محدود آهي؛ منتقلي هر ٽرانزيڪشن BDT 250.000 ۽ ماهوار BDT 500.000 تائين آهي. پرڏيهي ترسيل ۽ حڪومت کان فرد ادائيگيون هدايت موجب انهن بيان ڪيل حدن کان آزاد آهن. Election Commission جو NID Wing سڃاڻپ جو ذريعو ڏئي ٿو، جڏهن ته Bangladesh Financial Intelligence Unit (BFIU) مني لانڊرنگ ۽ دهشتگردي جي مالي مدد خلاف ضابطا سنڀالي ٿي. عام اڪائونٽن ۾ بچت اڪائونٽ، ڪرنٽ اڪائونٽ، مقرر مدي واري جمع يا FDR، Special Notice Deposits (SNDs) ۽ خاص جمع اسڪيمون شامل آهن. بئنڪون روايتي ۽ اسلامي شريعت تي ٻڌل ٻئي قسم جون شيون ڏين ٿيون. ذاتي پرچون اڪائونٽن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ بيلنس يا سار سنڀال فيس ناهي؛ BDT 10.000 يا گهٽ سراسري بيلنس تي به سار سنڀال فيس نٿي لڳي. ٻيا چارج بئنڪ موجب هوندا آهن ۽ ان جي Schedule of Charges تي آن لائين يا شاخ ۾ ملڻ گهرجن. Bangladesh Deposit Protection Act 2026، Bank Deposit Insurance Act 2000 جي جاءِ ورتي؛ BB Deposit Protection System هلائي ٿي. تحفظ هر اداري وٽ هر جمع ڪندڙ لاءِ BDT 200.000 تائين آهي، ۽ هڪ ئي اداري جا اڪائونٽ گڏ ڳڻجن ٿا. Finance companies 1 July 2028 کان هن نظام ۾ شامل ٿيڻيون آهن. MFS بيلنس پاڻمرادو بئنڪ جمع ناهن؛ اهي trust-cum-settlement بندوبست هيٺ هلن ٿا. بنگلاديش جا ادائيگي نظام مختلف ڪم ڪن ٿا. Bangladesh Automated Clearing House Payment System (BACPS) چيڪن جي تصويري پروسيسنگ ۽ ڪليئرنگ ڪري ٿو. Bangladesh Electronic Funds Transfer Network (BEFTN) پگهار، ترسيل رقم، سرڪاري ادائيگين ۽ بلن سميت ڪاغذ کان سواءِ بئنڪن وچ ۾ ڪريڊٽ ۽ ڊيبٽ ڏئي ٿو. National Payment Switch Bangladesh (NPSB) بئنڪن وچ ۾ ATM، point-of-sale ۽ انٽرنيٽ بئنڪنگ منتقلي ڳنڍي ٿو. Bangladesh Real Time Gross Settlement (BD-RTGS) وڏي رقم يا وقت جي لحاظ کان اهم منتقلي سنڀالي ٿو، عام طور BDT 100.000 کان شروع؛ گراهڪ جي فيس وڌ ۾ وڌ BDT 100 آهي. Interoperable Digital Payment Transaction Platform (IDTP)، قومي TakaPay ڪارڊ نظام ۽ Bangla QR هڪ ٻئي سان ڪم ڪندڙ ڊجيٽل ادائيگيون ڏين ٿا. MFS ۾ cash-in، cash-out، فرد کان فرد، فرد کان ڪاروبار، ڪاروبار کان فرد، فرد کان حڪومت، ۽ حڪومت کان فرد ادائيگيون شامل آهن. MFS ٻاهرين سرحد پار منتقلي نٿو ڏئي؛ اندر ايندڙ ترسيل رقم شيڊول ٿيل بئنڪن وسيلي BDT ۾ پهچي ٿي. بئنڪون debit، credit، prepaid ۽ virtual ڪارڊ جاري ڪن ٿيون. شيڊول ٿيل تجارتي بئنڪ ڪريڊٽ ڪارڊ ڏين ٿيون؛ پرڏيهي ڪرنسي جا ڪارڊ رڳو مجاز dealer بئنڪن وٽ آهن. ڪريڊٽ ڪارڊ درخواست ڏيندڙ گهٽ ۾ گهٽ 18 سالن جو هجي ۽ بئنڪ جي e-TIN، صاف CIB ۽ KYC گهرجن تي پورو لهي. ذاتي غير ضمانتي ڪارڊ جي وڌ ۾ وڌ حد BDT 2.000.000 ۽ ڪل ضمانتي حد BDT 4.000.000 آهي. نقد اڳواٽ ڪارڊ جي حد جي 50% کان وڌيڪ نٿو ٿي سگهي، ۽ اثرائتي سالياني وياج 25% کان وڌيڪ نٿي ٿي سگهي. ڪارڊ چالو ڪرڻ لاءِ OTP رضامندي گهربل آهي. بئنڪون ماهوار بيان ڏين ٿيون ۽ وياج لڳڻ کان اڳ گهٽ ۾ گهٽ 14 ڏينهن ڏين ٿيون. ڪارڊ بابت شڪايتون 30 ڪئلينڊر ڏينهن اندر واضح ڪرڻ گهرجن؛ ڪارڊ گم ٿيڻ يا غلط استعمال جي شڪ تي بئنڪ جي 24 ڪلاڪن واري ذريعي ڪنهن به وقت اطلاع ڏئي ڪارڊ بند ڪرائي سگهجي ٿو. آن لائين، اي ڪامرس، بئنڪن وچ ۾ ۽ ڪارڊ کان سواءِ ٿيندڙ ٽرانزيڪشن لاءِ ٻه مرحلي تصديق لازمي آهي. بئنڪنگ سيڪيورٽي ۾ skimming روڪڻ جا قدم، PIN انڪرپشن، فراڊ ڳولڻ، ٽرانزيڪشن اطلاع ۽ ATM تي چوويهه ڪلاڪ CCTV شامل آهن؛ رڪارڊنگ گهٽ ۾ گهٽ هڪ سال رکي وڃي ٿي. Cybersecurity Framework V1.0 ۽ ICT Security V4.0 وڌيڪ ضابطا مقرر ڪن ٿا، جن ۾ ڊجيٽل بئنڪن لاءِ ڪاروبار جاري رکڻ جي رٿابندي ۽ سالياني ٻاهرين IT يا ICT آڊٽ شامل آهن. گراهڪن کي PIN ۽ OTP راز ۾ رکڻ، اطلاعن جي جاچ ۽ شڪي غلط استعمال جي فوري رپورٽ ڪرڻ گهرجي. هر بئنڪ کي شاخ، علائقائي ۽ هيڊ آفيس سطح تي شڪايت سيل رکڻ گهرجي. شڪايت شاخ کان بئنڪ جي شڪايت سيل ۽ پوءِ Bangladesh Bank جي Customer Interest Protection Centre (CIPC) ڏانهن وڌائي سگهجي ٿي. CIPC آن لائين، لکيت ۾، bb.cipc@bb.org.bd تي اي ميل وسيلي يا ڪم وارن ڏينهن جي آفيس وقت ۾ هاٽ لائن 16236 تي شڪايت وٺي ٿي. ٽرانزيڪشن رڪارڊ، رابطي جا تفصيل ۽ بئنڪ جو آخري جواب محفوظ رکو. گهٽ ۾ گهٽ ڇهه مهينا گراهڪ جي ٽرانزيڪشن نه ٿيڻ تي ڪرنٽ يا SND اڪائونٽ غيرفعال يا dormant ٿي سگهي ٿو. بچت اڪائونٽ لاءِ اهو مدو گهٽ ۾ گهٽ 18 مهينا آهي. سرڪاري، نابالغ ۽ عدالتي اڪائونٽ انهن ضابطن کان خارج آهن. ٻيهر چالو ڪرڻ لاءِ شاخ مينيجر کي لکيل درخواست گهربل آهي؛ پنجن سالن کان وڌيڪ عرصي کان پوءِ بئنڪ نئون KYC گهري ٿي، پر ٻيهر چالو ڪرڻ جي فيس نٿي وٺي سگهي. ڏهن سالن کان وڌيڪ ٽرانزيڪشن نه ٿيڻ تي رقم unclaimed deposit بڻجي BB ڏانهن وڃي ٿي. ايندڙ سال اندر دعويٰ نه ٿئي ته اها سرڪاري اڪائونٽ ڏانهن منتقل ٿئي ٿي.