ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤਾਂ

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਨੂੰਨ (Disaster Management Act 2012), ਆਫ਼ਤ ਬਾਰੇ ਸਥਾਈ ਹੁਕਮ 2019 ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯੋਜਨਾ 2021–2025 ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮੇਟੀ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਪਜ਼ਿਲਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਪਜ਼ਿਲਾ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਉਪਜ਼ਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (Upazila Nirbahi Officer) ਕਰਦਾ ਹੈ; ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਵਾਰਡ ਕਮੇਟੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਲ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨੀ ਹੜ੍ਹ, ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ, ਚੱਕਰਵਾਤ, ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਤੱਟੀ ਹੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਦਰਿਆਈ ਕਟਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (BMD) ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ, ਕਾਲਬੈਸ਼ਾਖੀ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ, ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਠੰਢ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦਰਿਆਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੱਕਰਵਾਤ ਅਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਲਹਿਰਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤੱਟ, ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਈ ਟਾਪੂਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹਨ। ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਸਖਲਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਬਰੀੰਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭੂਚਾਲ ਕਦਾਚਿਤ ਪਰ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਢਾਕਾ, ਸਿਲਹਟ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਮਸਲਾ ਅਪਰਾਧ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖ਼ਤਰਾ ਰੋਕਣਾ ਹੋਵੇ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ BMD, ਹੜ੍ਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਕੇਂਦਰ (FFWC) ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ ਅਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਨ। BMD ਮੌਸਮ, ਸਮੁੰਦਰੀ, ਦਰਿਆਈ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ, ਕਾਲਬੈਸ਼ਾਖੀ, ਗਰਮੀ, ਚੱਕਰਵਾਤ, ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। FFWC ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ, ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। DDM-AWARE ਖ਼ਤਰੇ, ਆਸ਼ਰਯ, ਸੜਕ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (DDM-AWARE) ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ IVR ਨੰਬਰ 1090 ’ਤੇ ਮੀਨੂ ਚੋਣ 1 ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, 2 ਦਰਿਆਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਜਾਣਕਾਰੀ, 3 ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੌਸਮ, 4 ਚੱਕਰਵਾਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ 5 ਹੜ੍ਹ ਜਾਂ ਦਰਿਆਈ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਚੱਕਰਵਾਤ ਦੌਰਾਨ ਚੱਕਰਵਾਤ ਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (Cyclone Preparedness Programme) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰਿਸੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੈਸੇਵਕ ਰੇਡੀਓ, ਮੈਗਾਫ਼ੋਨ, ਝੰਡੇ, ਲਾਊਡਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਹੱਥੀ ਸਾਇਰਨ ਆਦਿ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਸੰਕੇਤ 1 ਤੋਂ 3 ਤਿਆਰੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਕੇਤ 4 ਸਥਾਨਕ ਲਾਮਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਕੇਤ 5 ਤੋਂ 7 ਖ਼ਤਰਾ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ 8 ਤੋਂ 10 ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਚੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਘਰ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਆਸ਼ਰਯ ਵੱਲ ਜਾਣ। CPP ਚੇਤਾਵਨੀ, ਨਿਕਾਸੀ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ, ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਤੇ ਮੁੜ-ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਯੋਜਨਾ, ਨੇੜਲੇ ਚੱਕਰਵਾਤ ਆਸ਼ਰਯ, ਹੜ੍ਹ ਆਸ਼ਰਯ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਆਫ਼ਤ ਆਸ਼ਰਯ (Disaster Killa) ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। DDM ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਡਾਟਾਬੇਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸ਼ਰਯ ਦੀ ਥਾਂ, ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਜਲ-ਰੋਧੀ ਕਾਪੀਆਂ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਸੁੱਕਾ ਭੋਜਨ, ਟਾਰਚ, ਚਾਰਜ ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਬੈਂਕ, ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਅਪੰਗਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਸਤਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਬੈਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਕੀਮਤੀ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੱਖੋ, ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਵਗਦੇ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਜਾਂ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਭੂਚਾਲ ਵੇਲੇ ਝੁਕੋ, ਓਟ ਲਵੋ ਅਤੇ ਫੜੇ ਰਹੋ; ਬਾਅਦ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਗੈਸ, ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ। ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਦੌਰਾਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉਪਜ਼ਿਲਾ, ਯੂਨੀਅਨ ਜਾਂ ਵਾਰਡ ਕਮੇਟੀ, ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਉਪਜ਼ਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, CPP, ਪੁਲਿਸ, ਫ਼ਾਇਰ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਤੱਟ ਰੱਖਿਆ ਬਲ ਨਿਕਾਸੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਸਕਦੇ ਜਾਂ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸ਼ਰਯ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਹਨ। DDM ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਚੱਕਰਵਾਤ ਆਸ਼ਰਯ, ਹੜ੍ਹ ਆਸ਼ਰਯ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਕਿੱਲਾ ਆਦਿ ਵੱਖਰੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਮਿਆਰੀ ਫ਼ੀਸ ਜਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲਾਗੂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਧੀਨ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਯ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਅਪੰਗਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਜੜੇ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ 999 ਪੁਲਿਸ, ਫ਼ਾਇਰ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ, ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੰਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। DDM ਆਫ਼ਤ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1090 ਅਤੇ ਫ਼ਾਇਰ ਸਰਵਿਸ ਤੇ ਸਿਵਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਲਈ 16163 ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਰਟਲ 102 ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨੰਬਰ ਵਰਤੋ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਤੱਟੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ ਤੱਟ ਰੱਖਿਆ ਬਲ ਨਾਲ 16111 ’ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਥਾਂ, ਖ਼ਤਰੇ, ਫਸੇ ਜਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਰਸਤੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ। ਹੜ੍ਹ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਬਚਾਅ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। DDM ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ਾਇਰ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੁਲਿਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੱਟ ਰੱਖਿਆ ਬਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੇ ਤੱਟੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰਿਸੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ CPP ਘਟਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਕਾਸੀ, ਪਾਣੀ, ਭੋਜਨ, ਆਸ਼ਰਯ, ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਫ਼ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਨੁਕਸਾਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਖੂਹਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ, ਹਾਨੀ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਜਲਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ, DDM, ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਮਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਰਾਹੀਂ ਵੰਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਨਕਦ ਸਹਾਇਤਾ, ਚੌਲ, ਲਹਿਰਦਾਰ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ, ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ, ਕੰਬਲ, ਸੁੱਕਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (VGF) ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੰਮ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (KABIKHA) ਅਤੇ ਢਾਂਚਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (KABITA) ਕੁਝ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਕੰਮ ਜਾਂ ਢਾਂਚਾਗਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਹਾਨੀ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਸੂਚੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਨਕਦ, ਆਸ਼ਰਯ, ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਜਾਂ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰੀ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਹੱਕ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਚਾਰਟਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਸ ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨ, ਰਾਹਤ ਰਕਮ ਜਾਂ ਚੌਲ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਤਿੰਨ ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਸੱਤ ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੰਡ ਵੰਡਣ ਦੇ ਕਾਰਵਾਈ ਟੀਚੇ ਹਨ, ਹਰ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ। ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਹਾਨੀ ਅਤੇ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਮੁਰੰਮਤ, ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਖੂਹ, ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲੀਆਂ, ਪੁਲ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚੇ ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਪੱਧਰ, ਪਹੁੰਚ, ਫੰਡ ਵੰਡ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਮਨੋਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਵੱਲ ਮੋੜੇ। ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਉਪਜ਼ਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਨੰਬਰ 333 ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਪਾਓ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਤੇ ਵੰਡ ਲਈ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖੋ।