ബംഗ്ലാദേശിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ

ബംഗ്ലാദേശിലെ ദേശീയ പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഏക അംഗമുള്ള 300 പ്രാദേശിക മണ്ഡലങ്ങളുണ്ട്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ വോട്ട് നേടിയ സ്ഥാനാർഥി ഓരോ മണ്ഡലത്തിലും ജയിക്കും. സ്ത്രീകൾക്ക് ഈ സാധാരണ സീറ്റുകളിൽ മത്സരിക്കാം; സംവരിച്ച 50 വനിതാ അംഗങ്ങളെ എംപിമാർ single transferable vote ഉപയോഗിച്ച് ആനുപാതിക പ്രതിനിധിത്വത്തിൽ വേർതിരിച്ച് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. രാഷ്ട്രപതിയെ എംപിമാർ പരോക്ഷമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിനു ശേഷം ഭൂരിപക്ഷ പിന്തുണ നേടുമെന്നു തോന്നുന്ന എംപിയെ രാഷ്ട്രപതി പ്രധാനമന്ത്രിയായി നിയമിക്കുന്നു; പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തിന് ശേഷം 30 ദിവസത്തിനകം പാർലമെന്റ് വിളിച്ചുചേർക്കുന്നു. Bangladesh Election Commission ഒരു സ്വതന്ത്ര ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനമാണ്; ദേശീയവും നിരവധി പ്രാദേശികവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്ക് ഉത്തരവാദിയാണ്. ഒരു Chief Election Commissioner-ഉം പരമാവധി നാല് മറ്റ് Commissioners-ഉം അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; ഓരോരുത്തരുടെയും കാലാവധി അഞ്ച് വർഷമാണ്. Election Commission Secretariat, പ്രാദേശിക, ജില്ലാ, upazila, thana തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഓഫീസുകൾ പ്രവർത്തനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു; Returning Officers മണ്ഡലതല നടപടികളും Presiding Officers ഓരോ പോളിംഗ് സ്റ്റേഷനിലെയും നടപടികളും നിയന്ത്രിക്കുന്നു. City Corporations, Paurashavas, Union Parishads, Upazila Parishads, ജില്ലകൾ, മൂന്ന് Hill District Councils എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ അതത് നിയമങ്ങൾക്കും ചട്ടങ്ങൾക്കും വിധേയമാണ്; അവയുടെ നടപടികൾ പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിനോട് സ്വയം ഒത്തുപോകണമെന്നില്ല. വോട്ടർ ബംഗ്ലാദേശ് പൗരനും കുറഞ്ഞത് 18 വയസ്സുള്ളവനും ബന്ധപ്പെട്ട മണ്ഡലത്തിൽ താമസിക്കുന്നവനോ താമസിക്കുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നവനോ ആയിരിക്കണം. മാനസികശേഷിയില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തിയാൽ, അല്ലെങ്കിൽ Bangladesh Collaborators Order പ്രകാരമുള്ള ചില കുറ്റങ്ങളിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടാൽ വോട്ടവകാശം നഷ്ടമാകാം. അന്തിമ വോട്ടർ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കണം; National Identity Card കൈവശമുണ്ടെന്ന alone കൊണ്ട് അർഹത സ്വയം ഉറപ്പാകില്ല. സാധാരണയായി വീടുതോറുമുള്ള വിവരശേഖരണം, Form-2, ഫോട്ടോ, വിരലടയാളം, രജിസ്ട്രേഷൻ കേന്ദ്രത്തിലെ ബയോമെട്രിക് ഇരട്ടപ്പേർ പരിശോധന എന്നിവ വഴിയാണ് രജിസ്ട്രേഷൻ. കരട് പട്ടികയിൽ 15 ദിവസത്തേക്ക് അവകാശവാദം, എതിർപ്പ്, തിരുത്തൽ എന്നിവയ്ക്ക് അവസരം നൽകിയശേഷമാണ് അന്തിമ പട്ടിക തയ്യാറാക്കുന്നത്. അർഹനായ വ്യക്തി പട്ടികയിൽ ഇല്ലെങ്കിൽ നിർദ്ദിഷ്ട ഫോം ഉപയോഗിച്ച് ജില്ലാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടിയിലൂടെ അപേക്ഷിക്കാം. തിരുത്തൽ ഫീസ് ഔദ്യോഗിക നിരക്കുപട്ടിക അനുസരിച്ചാണ്; അധികാരിയുടെ പിഴവാണെങ്കിൽ ഫീസില്ലാതെ തിരുത്താം. പാർലമെന്റ് സ്ഥാനാർഥി ബംഗ്ലാദേശ് പൗരനും കുറഞ്ഞത് 25 വയസ്സുള്ളവനും ഏതെങ്കിലും മണ്ഡലത്തിലെ വോട്ടർ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടവനുമായിരിക്കണം. രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി നാമനിർദേശം നൽകണം അല്ലെങ്കിൽ സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർഥിയാകാം; proposer, seconder എന്നിവരും വേണം. മാനസികശേഷിയില്ലായ്മ, തീരാത്ത പാപ്പരത്തം, വിദേശത്തോടുള്ള allegiance, ബന്ധപ്പെട്ട ശിക്ഷകൾ, ലാഭകരമായ ഔദ്യോഗിക പദവി എന്നിവ അയോഗ്യതയ്ക്കിടയാക്കാം. ഒരാൾക്ക് പരമാവധി മൂന്ന് മണ്ഡലങ്ങളിൽ മത്സരിക്കാം. നാമനിർദേശം സമർപ്പിക്കൽ, പരിശോധന, പിൻവലിക്കൽ, വോട്ടെടുപ്പ് എന്ന ക്രമത്തിലാണ്; പരിശോധനയ്ക്ക് ശേഷം സാധാരണയായി കുറഞ്ഞത് 15 ദിവസമെങ്കിലും കഴിഞ്ഞാണ് വോട്ടെടുപ്പ്. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്ക് Election Commission-ൽ രജിസ്ട്രേഷൻ വേണം. ഒരു മണ്ഡലത്തിൽ സീറ്റ് നേടുകയോ മത്സരിച്ച മണ്ഡലങ്ങളിലെ വോട്ടിന്റെ കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് ശതമാനം നേടുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഭരണജില്ലകളിൽ കുറഞ്ഞത് മൂന്നിലൊന്നിലും കുറഞ്ഞത് 100 upazila/metropolitan thana ഘടകങ്ങളിലും ആവശ്യമായ സംഘടനാ ഘടനയുണ്ടാക്കി ഓരോ ഘടകത്തിലും കുറഞ്ഞത് 200 വോട്ടർ അംഗങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുകയോ ചെയ്താൽ പാർട്ടി യോഗ്യത നേടാം. ഭരണഘടനയിൽ ജനാധിപത്യപരമായ ആഭ്യന്തര തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ വ്യവസ്ഥപ്പെടുത്തണം. രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത പാർട്ടികൾക്ക് 2030-ഓടെ കമ്മിറ്റി പദവികളിൽ 33% സ്ത്രീകൾ എന്ന ലക്ഷ്യവുമുണ്ട്; നിരോധിക്കപ്പെട്ട പാർട്ടി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനാകില്ല. സ്ഥാനാർഥികൾ Tk 50,000 നാമനിർദ്ദേശ നിക്ഷേപം അടയ്ക്കണം. ആകെ വോട്ടിന്റെ എട്ടിലൊന്നിൽ താഴെ ലഭിച്ചാൽ നിക്ഷേപം നഷ്ടപ്പെടും. പ്രചാരണ ചെലവിന് ഓരോ വോട്ടർക്കും Tk 10 അല്ലെങ്കിൽ Tk 25 lakh—ഇവയിൽ കൂടുതലുള്ള തുക—എന്ന പരിധിയുണ്ട്. നാമനിർദ്ദേശ വേളയിൽ ധനസ്രോതസ്സുകൾ, ആസ്തി, വരുമാന നികുതി വിവരങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തണം; വേറിട്ട scheduled-bank അക്കൗണ്ട് ഉപയോഗിച്ച് ചെലവ് രേഖപ്പെടുത്തി സത്യവാങ്മൂലത്തോടുകൂടിയ ചെലവ് റിട്ടേൺ 30 ദിവസത്തിനകം സമർപ്പിക്കണം. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ ചെലവ് പ്രസ്താവന 90 ദിവസത്തിനകം നൽകണം. Election Commission-ന്റെ പെരുമാറ്റച്ചട്ടം പ്രചാരണം നിയന്ത്രിക്കുന്നു; കൈക്കൂലി, വേഷം മാറി വോട്ട് ചെയ്യൽ, അനാവശ്യ സ്വാധീനം, ഭീഷണിപ്പെടുത്തൽ, ബാലറ്റ് രഹസ്യം ലംഘിക്കൽ എന്നിവ ക്രിമിനൽ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കാം. തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരെ കമ്മീഷൻ നീക്കാനും, അഴിമതി, ബലപ്രയോഗം, ഭീഷണി, മറ്റൊരു ഗുരുതര തടസ്സം എന്നിവ ന്യായവും നിയമാനുസൃതവുമായ വോട്ടെടുപ്പ് തടയുമ്പോൾ വോട്ടെടുപ്പ് നിർത്താനോ വീണ്ടും നടത്താനോ ഉത്തരവിടാനും കഴിയും. രഹസ്യ ബാലറ്റിലൂടെയാണ് വോട്ടെടുപ്പ്; പേപ്പർ ബാലറ്റുകളോ ബാധകമായിടത്ത് Election Commission അംഗീകരിച്ച electronic voting machine-ഓ ഉപയോഗിക്കും. ഉദ്യോഗസ്ഥർ വോട്ടർ പട്ടികയുമായി തിരിച്ചറിയൽ പരിശോധിച്ച് മായാത്ത മഷി പുരട്ടുകയും വോട്ടർ നമ്പറും പേരും രേഖപ്പെടുത്തുകയും പട്ടിക അടയാളപ്പെടുത്തുകയും ആവശ്യമായ counterfoil പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്യും. വോട്ടർ തെരഞ്ഞെടുത്ത സ്ഥാനാർഥിയുടെ പേരും ചിഹ്നവും അടയാളപ്പെടുത്തി ബാലറ്റ് മടക്കി പെട്ടിയിൽ ഇടും. നിയമങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് സ്ഥാനാർഥികൾക്കും election agents, polling agents, അംഗീകൃത നിരീക്ഷകർക്കും നിരീക്ഷിക്കാം. കാഴ്ചയില്ലാത്തവർക്കോ മറ്റുവിധത്തിൽ അശക്തർക്കോ കൂട്ടാളിയുടെ സഹായം ലഭിക്കാം. ഭിന്നശേഷിക്കാർ, രോഗികൾ, വയോധികർ എന്നിവർക്ക് വീട്ടിലെ ബയോമെട്രിക് രജിസ്ട്രേഷൻ സേവനം ലഭിച്ചേക്കാം; വോട്ടർ/പോളിംഗ് കേന്ദ്ര വിവരങ്ങൾ Election Commission, National Identity Card സേവനങ്ങളിലുണ്ട്; ഹോട്ട്‌ലൈൻ 105 ആണ്. തപാൽ വോട്ടിംഗ് നിയമത്തിൽ നിർവചിച്ച വിഭാഗങ്ങൾക്ക് മാത്രമാണ്; എല്ലാവർക്കും നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ദൂരവോട്ടിംഗ് മാർഗമല്ല. പോളിംഗ് സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് അകലെ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അർഹരായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജീവനക്കാർ, വോട്ടർ പട്ടികാ നിയമത്തിലെ നിർദ്ദിഷ്ട വിഭാഗങ്ങൾ, വിദേശത്തുള്ള ബംഗ്ലാദേശ് വോട്ടർമാർ എന്നിവർക്കിത് ലഭിക്കാം. അപേക്ഷകൾ സാധാരണയായി ഓരോ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനും നിശ്ചയിച്ച സമയപരിധിക്കകം—Article 11 അറിയിപ്പിന് ശേഷം സാധാരണയായി 15 ദിവസത്തിനകം—നൽകണം; പോളിംഗ് ജീവനക്കാർ നിയമിതരായ ഉടൻ അപേക്ഷിക്കണം. Returning Officer ബാലറ്റ് അയയ്ക്കും; വോട്ടർ നിർദ്ദിഷ്ട സർട്ടിഫിക്കറ്റോടുകൂടി അടയാളപ്പെടുത്തി തപാൽ ചെയ്യും. 2026-ലെ Postal Vote BD, OCV-ICPV നടപടികൾ ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുള്ളതായിരുന്നു; സ്ഥിരമായ പൊതുചട്ടമായി കാണരുത്. പോളിംഗ് അവസാനിച്ച ഉടൻ Presiding Officer സ്ഥാനാർഥികളുടെയോ ഏജന്റുമാരുടെയോ സാന്നിധ്യത്തിൽ വോട്ടെണ്ണൽ തുടങ്ങും. ഔദ്യോഗിക അടയാളമില്ലാത്തതും, വ്യക്തമല്ലാത്തതോ ഒന്നിലധികം അടയാളങ്ങളുള്ളതോ, അധിക അടയാളമോ തിരിച്ചറിയാനുള്ള വസ്തുവോ ഉള്ളതുമായ ബാലറ്റുകൾ നിരസിക്കും. എണ്ണൽ പ്രസ്താവനയും ബാലറ്റ് പേപ്പർ കണക്കും തയ്യാറാക്കി പാക്കറ്റുകൾ മുദ്രവച്ച് ഹാജരായ ഏജന്റുമാർക്ക് പകർപ്പുകൾ നൽകും. Returning Officer സ്റ്റേഷൻ ഫലങ്ങളും സമയത്ത് ലഭിച്ച തപാൽ വോട്ടുകളും കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും സ്റ്റേഷനിൽ തെറ്റായി ഒഴിവാക്കിയ ബാലറ്റ് തിരുത്തുകയും ചെയ്യാം. ന്യായമായ എഴുത്തുപരമായ വെല്ലുവിളിയോ Election Commission നിർദ്ദേശമോ ഉണ്ടായാൽ വീണ്ടും എണ്ണാം. ഏറ്റവും കൂടുതൽ വോട്ട് നേടിയ സ്ഥാനാർഥിയെ Returning Officer പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ഓരോ സ്ഥാനാർഥിയുടെയും വോട്ട് കാണിക്കുന്ന അറിയിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഫലം Election Commission-ലേക്ക് അയയ്ക്കും; തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്ഥാനാർഥിയെ കമ്മീഷൻ Official Gazette-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കും. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രേഖകൾ ഒരു വർഷം സൂക്ഷിക്കും; ബാലറ്റല്ലാത്ത രേഖകൾ നിശ്ചിത ഫീസും വ്യവസ്ഥകളും അനുസരിച്ച് പരിശോധിക്കാം. പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ സ്ഥാനാർഥിക്ക് മാത്രമേ High Court Division-ൽ election petition വഴി ചോദ്യം ചെയ്യാനാകൂ. ഹർജി തള്ളൽ, വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിച്ച സ്ഥാനാർഥിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അസാധുവാക്കൽ, മറ്റൊരു സ്ഥാനാർഥിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കൽ, അല്ലെങ്കിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അസാധുവാക്കൽ എന്നിവ ഫലങ്ങളാകാം. അനുമതി ലഭിച്ചാൽ 30 ദിവസത്തിനകം Appellate Division-ൽ അപ്പീൽ നൽകാം. നിലവിലെ കോടതി നിർദ്ദേശങ്ങൾ സീറ്റിന്റെ ഫലമോ Gazette പ്രസിദ്ധീകരണമോ വൈകിപ്പിക്കാം. വോട്ടെടുപ്പ് തടസ്സപ്പെടുകയോ ന്യായമായി തുടരാനാകാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ Presiding Officer നിർത്തുകയോ മാറ്റിവയ്ക്കുകയോ ചെയ്യാം; Election Commission വീണ്ടും വോട്ടെടുപ്പിന് ഉത്തരവിടാം. അപ്പോൾ എല്ലാ അർഹരായ വോട്ടർമാരും വീണ്ടും വോട്ട് ചെയ്യും; മുമ്പത്തെ വോട്ടുകൾ എണ്ണില്ല.