ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ ၼႂ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ

ပၢႆးပညာႁူင်းႁဵၼ်း မၵ်းမၼ်ႈၸွမ်းလၢႆးၸၼ်ႉ တင်ႈတႄႇၸၼ်ႉၸွမ်းပၢႆးပညာဢွၼ်ႇ တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉသုင်။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ မၵ်းၶွင်ႇမႃးၸွမ်းတူဝ်ၼပ်ႉ 1 တေႃႇ 5၊ တူဝ်ၼပ်ႉ 6 တေႃႇ 8 ပဵၼ်ပၢႆးပညာၸၼ်ႉၵၢင်တႂ်ႈ၊ တူဝ်ၼပ်ႉ 9 တေႃႇ 10 ၵႂႃႇၸူးဝႂ်ယိုၼ်းယၼ်ၸၼ်ႉၵၢင် (SSC) ဢမ်ႇၼၼ် ဝႂ်တႅၼ်းၵႃႈၵၼ်၊ လႄႈ တူဝ်ၼပ်ႉ 11 တေႃႇ 12 ၵႂႃႇၸူးဝႂ်ယိုၼ်းယၼ်ၸၼ်ႉသုင် (HSC) ဢမ်ႇၼၼ် ဝႂ်တႅၼ်းၵႃႈၵၼ်။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇၵဵပ်းၵႃႈႁဵၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶူဝ်းၼုင်ႈ၊ လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၵႃႈလူတ်ႉ၊ ၶဝ်ႈၽၵ်း၊ ၵၢၼ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်သွၼ်လိၵ်ႈၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇယႂ်ႇလူင်။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်ၸၢမ်း ပၼ်ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၵၢၼ်တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်မီးၵူၼ်းၵုမ်းၵမ် ႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ၸၢမ်းဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းတၢႆတူဝ်။ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ မီးၵူတ်းမၢႆတႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်ၸၢမ်း ဢၼ်ၼၢႆးၸၢင်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးလၢႆးၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈတူဝ်ႈမိူင်း။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တီႈၸဝ်ႈပၺ်ႇၺႃႇၵၢၼ်ၸၢမ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဆရာၵၢၼ်ၸၢမ်း (ustad) ၵေႃႈ ယင်းမီးၼမ်၊ လႄႈ ၵႃႈၶၼ်ဝႂ်ယိုၼ်းယၼ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယူႇၵပ်းၽူႈပၼ်ၵၢၼ်၊ လၢႆးၵူတ်ႇထတ်း လႄႈ လွင်ႈယွမ်းႁပ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇ မီးတင်းၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၽႃႇသႃႇပင်းၵလႃး၊ ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း၊ လိၵ်ႈလၢႆးၽႃႇသႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢေႇ၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸွမ်းတၢင်းဢွၼ်ႇ။ ၵႃႈႁဵၼ်း၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဵၼ်း၊ ၶိုၼ်းၶႅမ်ႉၵၢၼ်သွၼ် လႄႈ လွင်ႈယွမ်းႁပ်ႉ တႅၵ်ႇၵၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ တက္ကသိုလ်ၶဝ်၊ ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ပုဂ္ဂလိၵ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းၵူတ်ႇထတ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈ။ ၽႃႇသႃႇပင်းၵလႃး ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတင်းၽႃႇသႃႇသွၼ်လိၵ်ႈလၵ်း၊ ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ ၵႆႉႁဵၼ်းတႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈတက္ကသိုလ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပုဂ္ဂလိၵ်ႈ၊ ၶေႃလိၵ်ႈဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်းတက္ကသိုလ်ၸိုင်ႈမိူင်း (National University) လႄႈ တက္ကသိုလ်ႁဵၼ်းပိုတ်ႇပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ (Bangladesh Open University) ၸွမ်းလၢႆးႁဵၼ်းတၢင်းၵႆ လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပိုတ်ႇ။ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ႈႁဵၼ်း၊ ၵႃႈႁဵၼ်း၊ ၶၢဝ်းတႃႇႁဵၼ်း လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယူႇၵပ်းတက္ကသိုလ် လႄႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းထႅင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉတၢင်းၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇ မီးတင်ႈတႄႇၵၢၼ်ၽိုၵ်းၵၢၼ်ပၢႆးၸၢမ်းၶၢဝ်းပွတ်း တေႃႇထိုင်ဝႂ်ယိုၼ်းယၼ်ဢၼ်မီးလွင်ႈယိုၼ်းယၼ်၊ လႄႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၶွမ်ႇပၼီႇ လႄႈ ၸုမ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပၼ်ၶွင်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်သင့်တေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယူႇၵပ်းၸိူဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈဝႂ်ပၢႆးပညာႁူင်းႁဵၼ်း၊ တၢင်းၵတ်ႉၵၢၼ်ၸၢမ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်းၵၢၼ်၊ တၢင်းၵတ်ႉၽႃႇသႃႇဢၼ်ၶႅမ်ႉၶိုၼ်ႈ၊ ဝႂ်တၢင်းၵတ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းၵတ်ႉၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈမွၵ်ႈမႂ်ႇ ၵိုင်ႇတေတႅၵ်ႈတူၺ်းၽူႈပၼ်ၵၢၼ် လႄႈ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈတင်းၼမ်။ ၵၢၼ်တႅၵ်ႈတူၺ်းၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇပႃးတင်းၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ႈႁဵၼ်း၊ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇတင်းမူတ်း၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ လွင်ႈၵႂႃႇမႃး ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၶဝ်ႈထိုင်တၢင်းဢွၼ်ႇ၊ လၢႆးၵူတ်ႇထတ်း၊ လွင်ႈယွမ်းႁပ်ႉဝႂ်ယိုၼ်းယၼ် လႄႈ လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်တီႈမီးၼႂ်းၶၢဝ်းႁဵၼ်း။