বাংলাদেশৰ সংবাদমাধ্যম

বাংলাদেশত সকলো সংবাদমাধ্যমৰ বাবে একক চৰকাৰী কৰ্তৃপক্ষ বা সকলো সংবাদমাধ্যম সেৱা একেলগে সামৰা দেশজুৰি পৰ্টেল নাই। দায়িত্বসমূহ Ministry of Information and Broadcasting, Department of Information (তথ্য অধিদফতৰ PID), Bangladesh Telecommunication Regulatory Commission (BTRC), Bangladesh Press Council, Bangladesh Television, Bangladesh Betar, Press Institute Bangladesh, National Institute of Mass Communication, Information Commission আৰু Copyright Office-ৰ মাজত ভাগ কৰা হৈছে। Printing Presses and Publications (Declaration and Registration) Act 1973 অনুসৰি প্ৰকাশৰ আগতে বাতৰি-কাকত আৰু সংবাদ সংস্থাৰ ঘোষণা আৰু পঞ্জীয়ন লাগে। ইয়াৰ দায়িত্ব District Magistrate-ৰ। Bangladesh Press Council-এ Bangladesh Press Council Act 1974-ৰ অধীনত কাম কৰে, সংবাদমাধ্যমৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰে আৰু সাংবাদিকতাৰ মানদণ্ড সম্পৰ্কীয় অভিযোগ চম্ভালে। Code of Conduct for Journalists, Newspapers and News Agencies 1993 চনৰ আৰু 2002-ত সংশোধিত হৈছিল। অভিযোগ Press Council-ৰ Secretary-লৈ লিখিতভাৱে পঠিয়াব লাগে; তাত সংবাদমাধ্যম, প্ৰতিবেদন, অভিযোগৰ কাৰণ, উপলব্ধ প্ৰমাণ, আগৰ উত্তৰ বা প্ৰকাশনৰ অৱস্থা, আৰু একে বিষয়ত আদালতৰ বিচাৰ চলি নথকাৰ ঘোষণা উল্লেখ কৰিব লাগে। ঘোষণা নাকচৰ বিৰুদ্ধে সৰ্বাধিক 45 দিনৰ ভিতৰত আপীল কৰিব পাৰি; প্ৰত্যাহাৰৰ বিৰুদ্ধে আপীলৰ বাবে সৰ্বাধিক 60 দিন দিয়া হৈছে। অনলাইন সংবাদ পৰ্টেলৰ ক্ষেত্ৰত PID-এ পঞ্জীয়ন, নবীকৰণ আৰু নিবিদা-প্ৰক্ৰিয়া চলায় আৰু পঞ্জীয়নভুক্ত পৰ্টেল আৰু IP টেলিভিছন সেৱাৰ তালিকা ৰাখে। সকলো প্ৰক্ৰিয়াৰ মাচুল আৰু সময়সীমা একে ধৰণে প্ৰকাশ কৰা নহয়। Bangladesh Television (BTV)-এ বাংলা আৰু ইংৰাজীত বাতৰি, শিক্ষা, স্বাস্থ্য, তথ্য আৰু মনোৰঞ্জনৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ কৰে। ইয়াৰ স্থলভিত্তিক সেৱা দৈনিক প্ৰায় 17.5 ঘণ্টা আৰু ছেটেলাইট সেৱা 24 ঘণ্টা চলে; BTV-ৰ মতে ইয়াৰ দুটা পূৰ্ণাংগ টেলিভিছন কেন্দ্ৰ, 14টা ৰিলে ষ্টেচন, আৰু দেশৰ প্ৰায় 95 শতাংশ ভূখণ্ড তথা 97 শতাংশ জনসংখ্যা সামৰা প্ৰচাৰ আছে। BTV-এ ৱেব ষ্ট্ৰীম, এপ, Facebook আৰু YouTube-ৰ জৰিয়তেও বিষয়বস্তু বিতৰণ কৰে। Bangladesh Betar-এ AM, FM আৰু shortwave ব্যৱহাৰ কৰে; লাইভ সেৱা, এপ, অনুষ্ঠান আৰু বাতৰিৰ আৰ্কাইভ, শ্ৰোতা ক্লাব আৰু মতামত, অভিযোগ তথা তথ্যৰ যোগাযোগৰ পথ দিয়ে। টেলিভিছন গ্ৰহণ, কেবল প্ৰদানকাৰী, সংকেত প্ৰেৰণ, বিতৰণ আৰু বিদেশী পে-চেনেলৰ বাবে পৃথক অনুজ্ঞাপত্ৰৰ ব্যৱস্থা আছে। BTRC-এ আন বিষয়ৰ লগতে কম্পাঙ্ক, ছেটেলাইট, অৱতৰণ-অধিকাৰ আৰু টেলিযোগাযোগ আন্তঃগাঁথনিৰ তদাৰক কৰে। কেবল আৰু বিতৰণৰ অনুমতিৰ আবেদন myGov বা BTV-ৰ জৰিয়তে দিব পাৰি আৰু জিলা প্ৰশাসনৰ সুপারিশ লাগিব পাৰে। ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্ম-নিৰ্ভৰ আৰু খণ্ডিত। BTRC-ৰ নথিয়ে IP-ভিত্তিক ষ্ট্ৰীমিং সেৱা, IPTV আৰু video-on-demand-ৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে; ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰীয়ে দিয়া কিছুমান OTT বা IoT সেৱাৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা অপেক্ষাধীন হৈ থকা অৱস্থাত ISP Guideline-ৰ Clause 20.3 অনুসৰি আগতীয়া BTRC অনুমোদন লাগে। একে ধৰণৰ দেশজুৰি তালিকা, ৰাজহুৱা প্ৰৱেশ পৰ্টেল বা সাধাৰণ ছাবস্ক্ৰিপশ্যন মূল্য নথিভুক্ত হোৱা নাই। ব্যৱহাৰকাৰীক সাধাৰণতে উপযুক্ত ডিভাইচ, ডাটা সংযোগ বা ব্ৰডবেণ্ড, আৰু প্লেটফৰ্ম অনুসৰি একাউণ্ট লাগে। খৰচত ইণ্টাৰনেট বা মোবাইলৰ মাচুল আৰু সম্ভাব্য প্লেটফৰ্ম মাচুল থাকে। One Country One Rate-ৰ পুৰণি প্ৰকাশনত 5 Mbps-ৰ বাবে মাহে সৰ্বাধিক 500 BDT, 10 Mbps-ৰ বাবে 800 BDT আৰু 20 Mbps-ৰ বাবে 1,200 BDT উল্লেখ কৰা হৈছিল; বৰ্তমানৰ খৰচ কোৱাৰ আগতে 2026-ৰ মাচুল-জাননী পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগে। সামাজিক নেটৱৰ্কে প্ৰকাশ, মন্তব্য, প্ৰতিবেদন, সামাজিক সংগঠন আৰু ৰাজহুৱা তথ্যৰ সুযোগ দিয়ে। ব্যক্তিগত সামাজিক-মাধ্যম একাউণ্টৰ বাবে সাধাৰণ অনুজ্ঞাপত্ৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা নথিভুক্ত হোৱা নাই; অনলাইন সংবাদ পৰ্টেলৰ পঞ্জীয়ন প্ৰতিটো ব্যক্তিগত প’ষ্টৰ অনুমতি নহয়। প্লেটফৰ্মৰ চৰ্তৰ উপৰি 2026-ত তালিকাভুক্ত Cyber Security Act আৰু Personal Data Protection Act-কে ধৰি বৰ্তমানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আইনী আধাৰ প্ৰযোজ্য। 2026-ৰ জুলাইতো চাইবাৰ সুৰক্ষা আইনৰ সংশোধনীৰ আলোচনা চলি থকাৰ বাবে আইনী অৱস্থা সলনি হ’ব পাৰে। কোনো নিৰ্দিষ্ট বিষয় আঁতৰোৱা, অভিযোগ কৰা বা অপৰাধৰ নিয়ম বৰ্তমান কাৰ্যকৰী আইন অনুসৰিহে নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰি। ভুল তথ্য, ঘৃণামূলক বক্তব্য, গুণ্ডাগিৰি, হয়ৰানি, ক্ষতিকাৰক বিষয়বস্তু আৰু ব্যক্তিগত তথ্য প্ৰকাশ সাধাৰণ বিপদৰ ভিতৰত পৰে। সাংবাদিকতাৰ কামৰ বাবে সাধাৰণ বিধিগত পেছাগত অনুজ্ঞাপত্ৰৰ নথিভুক্ত প্ৰমাণ নাই। PID-ৰ Press Accreditation Policy 2025-এ প্ৰৱেশৰ প্ৰমাণ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে, কিন্তু পেছা চলোৱাৰ সাধাৰণ অধিকাৰ সৃষ্টি নকৰে। স্বীকৃতি প্ৰত্যাহাৰৰ বিৰুদ্ধে Press Accreditation Appeal Committee-ৰ ওচৰ চাপিব পাৰি। Press Institute Bangladesh-এ ছপা, ইলেক্ট্ৰনিক আৰু অনলাইন সাংবাদিকৰ বাবে ডিজিটেল, মোবাইল, তথ্য, আলোকচিত্ৰ, অনুসন্ধানমূলক, শিশু আৰু কমিউনিটি-ৰেডিঅ’ সাংবাদিকতাকে ধৰি প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। ব্যক্তিগতভাৱে বা প্ৰতিষ্ঠান/প্ৰেছ ক্লাবৰ জৰিয়তে আবেদন কৰিব পাৰি। National University-ৰ Postgraduate Diploma in Journalism (PGDJ) কাৰ্যসূচী এবছৰীয়া, দুটা ছেমিষ্টাৰ আৰু 40 ক্ৰেডিটৰ; ইয়াত 50টা আসন থাকে। শেহতীয়াকৈ আবেদন মাচুল 600 BDT আৰু পাঠ্যক্ৰমৰ মাচুল 16,000 BDT আছিল; তাৰিখ সলনি হ’ব পাৰে আৰু 60 শতাংশ উপস্থিতি লাগে। National Institute of Mass Communication-এ অনলাইন আবেদনসহ চৰকাৰী যোগাযোগৰ প্ৰশিক্ষণো দিয়ে। শিশু সুৰক্ষাত সংবাদমাধ্যমৰ জ্ঞান, সুৰক্ষিত একাউণ্ট-ছেটিং, উৎস যাচাই, সমস্যাজনক বিষয়বস্তু ব্লক বা প্ৰতিবেদন কৰা আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক বা শিক্ষকৰ সহায় জড়িত। BTRC-এ অভিভাৱকৰ বাবে নিৰ্দেশনা আৰু সুৰক্ষিত ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰৰ সামগ্ৰী দিয়ে। প্ৰায় 29,000 অংশগ্ৰহণকাৰী থকা 2025 UNICEF Bangladesh U-Report জৰীপত প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশই সামাজিক মাধ্যমৰ ভুল তথ্যক মানসিক চাপৰ উল্লেখযোগ্য উৎস বুলি কৈছিল; প্ৰায় এক-সপ্তমাংশই গুণ্ডাগিৰি বা নেতিবাচক মন্তব্য, 14 শতাংশই ক্ষতিকাৰক বা উদ্বেগজনক বিষয়বস্তু, আৰু 17 শতাংশই অনলাইনত কম সুৰক্ষিত অনুভৱ কৰাৰ কথা জনাইছিল। পৰ্যালোচনা কৰা চৰকাৰী উৎসত সামাজিক মাধ্যমৰ একাউণ্টৰ বাবে একে ধৰণৰ দেশজুৰি বিধিগত ন্যূনতম বয়স নথিভুক্ত হোৱা নাই। MICS 2025-ৰ তথ্য অনুসৰি 72.1 শতাংশ পৰিয়ালৰ ঘৰত ইণ্টাৰনেট আছে; তথাপি প্ৰৱেশ সমান নহয়। সংবিধানৰ Article 39-এ চিন্তা, বিবেক, বাক্‌, মত প্ৰকাশ আৰু সংবাদমাধ্যমৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰে। ৰাষ্ট্ৰৰ সুৰক্ষা, বিদেশী ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক, ৰাজহুৱা শৃংখলা, শালীনতা আৰু নৈতিকতা, আদালত অৱমাননা, মানহানি বা উচটনি আদি বিষয়ত সীমা প্ৰযোজ্য হ’ব পাৰে। Article 43-এ যুক্তিসংগত আইনী সীমাৰ অধীনত যোগাযোগ আৰু গোপনীয়তা সুৰক্ষিত কৰে। Right to Information Act 2009-ৰ অধীনত বাংলাদেশী নাগৰিকে দায়বদ্ধ কৰ্তৃপক্ষৰ পৰা লিখিত, ইলেক্ট্ৰনিক বা ইমেইলৰ জৰিয়তে তথ্য বিচাৰিব পাৰে। সাধাৰণতে 20 কৰ্মদিনৰ ভিতৰত, বা আন কৰ্তৃপক্ষ জড়িত হ’লে সৰ্বাধিক 30 কৰ্মদিনৰ ভিতৰত উত্তৰ দিব লাগে; নাকচ কৰিলে 10 কৰ্মদিনৰ ভিতৰত জনাব লাগে। আপীলৰ সিদ্ধান্ত 15 কৰ্মদিনৰ ভিতৰত দিব লাগে; তাৰ পিছত 30 দিনৰ ভিতৰত Information Commission-ত অভিযোগ কৰিব পাৰি। জীৱন, গ্ৰেপ্তাৰ বা মুক্তি-সম্পৰ্কীয় তথ্য আইনগত ব্যতিক্ৰম নাথাকিলে 24 ঘণ্টাৰ ভিতৰত দিব লাগে। Copyright Act 2023-এ সাহিত্যিক, নাট্য আৰু সংগীতৰ ৰচনা, শব্দ-ৰেকৰ্ডিং, চলচ্চিত্ৰ, ৰেডিঅ’ আৰু টেলিভিছনৰ বিষয়বস্তু, আৰু ছফ্টৱেৰকে ধৰি বিভিন্ন বিষয় সুৰক্ষিত কৰে। পঞ্জীয়ন বাধ্যতামূলক নহয়, কিন্তু প্ৰমাণ হিচাপে কাম কৰিব পাৰে। আৰ্থিক অধিকাৰ হস্তান্তৰ বা অনুজ্ঞাপত্ৰ দিব পাৰি; লেখকৰ অধিকাৰ আৰু আৰ্থিক অধিকাৰ সন্মান কৰিব লাগে। নিৰ্দিষ্ট ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত Copyright Office-ৰ বৰ্তমানৰ মাচুল আৰু প্ৰয়োজনীয়তা পৰীক্ষা কৰক। তথ্যৰ আবেদন, Press Council-ত অভিযোগ, আপীল, স্বীকৃতি আৰু পঞ্জীয়নৰ প্ৰক্ৰিয়া, BTV বা Bangladesh Betar-লৈ মতামত, আৰু সাংবাদিকতাৰ প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰি। UNICEF U-Report-এ যুৱকৰ অতিৰিক্ত অংশগ্ৰহণ-সম্পৰ্কীয় তথ্য দিয়ে, কিন্তু ই আইনী অধিকাৰ স্থাপন নকৰে।