بنگلاديش ۾ مذهب

2022 جي آخري مردم شماريءَ ۾ 165,158,616 رهواسي درج ٿيا. مسلمان 91.08 سيڪڙو، هندو 7.96 سيڪڙو، ٻڌ 0.61 سيڪڙو، عيسائي 0.30 سيڪڙو ۽ ٻين مذهبن جا پيروڪار 0.06 سيڪڙو هئا. مسلمان آبادي گهڻو ڪري سني آهي. شيعه، احمدي، صوفي، باول، بهائي، animist ۽ Indigenous عقيدي وارا برادري گروهه، ۽ ننڍا ملحد گروهه، مذهبي منظرنامي جا وڌيڪ حصا آهن. ٻڌ برادريون خاص ڪري Chittagong Hill Tracts ۽ Chattogram علائقي ۾ رهن ٿيون؛ Sylhet ۾ هندن جو تناسب نسبتاً وڌيڪ آهي. برادريءَ موجب Indigenous گروهه ٻڌ، عيسائي يا پنهنجي عقيدي جون صورتون گڏ رکن ٿا. آئين جي آرٽيڪل 2A تحت اسلام رياستي مذهب آهي. ساڳئي وقت آئين هندو ڌرم، ٻڌ ڌرم، عيسائيت ۽ ٻين مذهبن کي برابر حيثيت ۽ عقيدو رکڻ، عمل ڪرڻ ۽ ڦهلائڻ جو حق ڏئي ٿو. آرٽيڪل 12 سيڪيولرزم، فرقيواريت ۽ مذهبي ظلم جي خاتمي، ۽ سياسي طرفداري يا ٻين گروهن خلاف مذهب جي غلط استعمال جي ممانعت بابت آهي. آرٽيڪل 41 مذهبي برادرين کي پنهنجا ادارا قائم ڪرڻ، برقرار رکڻ ۽ هلائڻ جي اجازت ڏئي ٿو. اسڪول شاگردن کي ڪنهن ٻئي مذهب جي تعليم يا تقريب ۾ شرڪت تي مجبور نٿا ڪري سگهن. Ministry of Religious Affairs سرڪاري گرانٽن، مذهبي موڪلن، حج ۽ عمري جي معاملن، ۽ زيارت ۽ وفدن جي پروگرامن جي نگراني ڪري ٿي. Islamic Foundation ٻين ڪمن سان گڏ مسجدن، امامن، اسلامي تعليم، حج جي خدمتن ۽ زڪوات، يعني ضرورت مندن لاءِ مذهبي لازمي ادائيگي، جي مدد ڪري ٿي. Bangladesh Waqf Administration مستقل طور وقف ڪيل مذهبي اوقاف (Waqf) جي ذميوار آهي. وقف عام طور Sub-Registry نالي زمين رجسٽري آفيس ۾ ڪيل سند ذريعي تيار ٿئي ٿو، جنهن ۾ زمين جي صحيح تفصيل، وقف جو درجو ۽ منتظم يا ڪميٽيءَ جي ڄاڻ هجي؛ پوءِ زمين جي رڪارڊ ۾ انتقال يا درستگي ۽ Waqf administration، ضلعي انتظاميا يا انسپيڪٽر جو جائزو ٿئي ٿو. رجسٽريشن تي لسٽنگ نمبر ۽ EC نمبر ملي سگهي ٿو. مقرر فيسون زمين رجسٽري آفيس ۾ ادا ڪبيون آهن. Ministry of Religious Affairs ڪجهه شرطن هيٺ مسجدن، مندرن، گرجا گهرن، پاگوڊائن، عيدگاهن، قبرستانن ۽ هندن جي شمشانن (Shmashan) جي مدد ڪري ٿي. گرانٽ جي درخواست مفت آهي؛ 90 ڪم وارن ڏينهن جو هدف ڄاڻايل آهي. مقامي چيئرمين، ذميوار اپازلا سطح جي انتظامي آفيسر يا پارليامينٽ ميمبر جو سرٽيفڪيٽ يا سفارش گهربل ٿي سگهي ٿي. هندو، ٻڌ ۽ عيسائي Religious Welfare Trusts ادارن، ميلن، تعليم، ڀلائي، وظيفن ۽ پادرين يا ڀڪشوئن جي تربيت جي مدد ڪن ٿا. National Curriculum and Textbook Board (NCTB) جي قومي نصاب ۾ مذهبي تعليم، اسلامي، هندو، ٻڌ ۽ عيسائي مضمونن ۾ ورهايل آهي. عملي طور اسڪول وٽ مناسب استاد نه هجي ته غير اسلامي تعليم تائين رسائي محدود ٿي سگهي ٿي. Bangladesh Madrasah Education Board جو رسمي اسلامي تعليمي رستو Ibtedayee يا Furquania کان شروع ٿئي ٿو، پوءِ لڳ ڀڳ SSC برابر ثانوي مدرسه قابليت (Dakhil) ۽ لڳ ڀڳ HSC برابر اپر سيڪنڊري مدرسه قابليت (Alim) کان ٿيندو Fazil ۽ Kamil مرحلن تائين وڃي ٿو. خانگي Dakhil ۽ Alim مدرسن جي قيام ۽ سڃاڻپ جا ضابطا 2025 ۾ ترتيب ڏنا ويا. حج، يعني مڪي ڏانهن اسلامي زيارت، لاءِ سرڪاري ۽ خانگي ٻئي رستا آهن. رجسٽريشن لاءِ ٻين شين سان گڏ اڳواٽ رجسٽريشن سرٽيفڪيٽ ۽ پاسپورٽ گهربل آهن؛ سرڪاري حج پورٽل ۾ حاجين جي ڳولا، ايجنسي لائسنس جي تصديق ۽ شڪايتن جو چينل آهي. 2026 لاءِ اڳواٽ رجسٽريشن جي جمع رقم 350,000 BDT ڄاڻايل هئي. 2027 لاءِ رجسٽريشن جي آخري تاريخ 26 سيپٽمبر 2026، ويزا شروع ٿيڻ جي ممڪن تاريخ 28 جنوري 2027 ۽ اڏامن جي شروعات 8 اپريل 2027 ڄاڻايل هئي. فيسون، پيڪيج ۽ ڪوٽا هر سال بدلجن ٿا، تنهنڪري رجسٽريشن کان اڳ سرڪاري پورٽل ۾ جاچيو. عمرو لائسنس يافته فراهم ڪندڙن وسيلي ۽ سرڪاري هدايتن مطابق ترتيب ڏيڻ گهرجي. 2026 ۾ شايع ٿيل مذهبي موڪلن ۾ شب برات 4 فيبروري، شب قدر 17 مارچ، جمعته الوداع 20 مارچ، عيدالفطر 19 کان 23 مارچ، ٻڌ پورنيما 1 مئي، عيدالاضحيٰ 26 کان 31 مئي، عاشورا 26 جون، عيد ميلادالنبي 26 آگسٽ، جنم اشٽمي 4 سيپٽمبر، درگا پوجا ۽ وجيا دشمي 20 ۽ 21 آڪٽوبر، ۽ ڪرسمس 25 ڊسمبر شامل آهن. اسلامي تاريخون چنڊ ڏسڻ تي دارومدار رکن ٿيون؛ سرڪاري موڪل جو مطلب اهو به ناهي ته هر برادري ساڳئي نموني ملهائي ٿي. مذهبي شاديون، طلاقون، جنازا ۽ زندگيءَ جا ٻيا واقعا عام طور لاڳاپيل برادري ۽ مذهبي اڳواڻ جي سهڪار سان ٿين ٿا. ان جي ابتڙ، شهري ڄمڻ ۽ موت جي رجسٽريشن Registrar General ۽ Bangladesh Registration Information System (BDRIS) وسيلي ٿئي ٿي ۽ مذهبي رسم کان الڳ آهي. مسلمان شادين لاءِ Muslim Marriages and Divorces (Registration) Act 1974 نڪاح رجسٽرار وٽ رجسٽريشن لازمي ڪري ٿو. طلاق ۾ Muslim Family Laws Ordinance 1961 تحت مڙس کي چيئرمين ڏانهن طلاق جو اطلاع (Talaq) ۽ زال ڏانهن ان جي ڪاپي موڪلڻي آهي؛ اصولي طور 90 ڏينهن جو انتظار ۽ صلح جو مدو اچي ٿو. ٻي شادي لاءِ ثالثي ڪائونسل جي اڳواٽ منظوري گهربل آهي. Hindu Marriage Registration Act 2012 تحت رجسٽريشن دستاويزي ثبوت ڏئي ٿي، پر رجسٽريشن نه ٿيڻ سبب هندو رسمن موجب ٿيل شادي باطل نٿي ٿئي. Christian Marriage Act 1872 ۽ Special Marriage Act 1872 جو محدود قانوني رستو پڻ لاڳو ٿئي ٿو. تنهنڪري شادي، طلاق ۽ وراثت لاڳو مذهب سان لاڳاپيل خانداني قانون موجب مختلف آهن. جائزي هيٺ آيل سرڪاري ذريعن موجب بنگلاديش ۾ مذهب بدلائڻ جي رجسٽريشن لاءِ مرڪزي عام عمل ناهي. تبديليءَ ۾ عام طور برادريون يا مذهبي اڳواڻ ساٿ ڏين ٿا؛ آرٽيڪل 41 مذهبي عمل جو تحفظ ڪري ٿو. تنهن هوندي به، مذهب بدلائيندڙ فردن کي خانداني يا سماجي دٻاءُ، هراسان ڪرڻ يا سماجي اڪيلائيءَ کي منهن ڏيڻو پئجي سگهي ٿو. Penal Code جو آرٽيڪل 295A ڪنهن مذهب يا مذهبي عقيدي جي ڄاڻي واڻي ۽ بدنيتيءَ واري توهين کي ڏوهه قرار ڏئي ٿو؛ سزا ٻن سالن تائين قيد، ڏنڊ يا ٻئي ٿي سگهن ٿا. آرٽيڪل 39 تحت اظهار جي آزادي قانوني حدن سان مشروط آهي. فتويٰ رڳو مذهبي راءِ آهي؛ مقامي مذهبي اڳواڻن کي رياستي اختيار ڪونهي ته غير عدالتي سزا ڏين يا تڪرار جو فيصلو ڪن. پر عملي تحفظ ۽ رسائي هر هنڌ هڪجهڙي نه آهي. هندو، ٻڌ، عيسائي، احمدي، شيعه ۽ Indigenous برادريون هراسان ڪرڻ، ميڙ جي تشدد، عبادتگاهن تي حملن ۽ زمين يا ملڪيت جي تڪرارن جي رپورٽ ڪن ٿيون. 2024 جي سياسي تبديليءَ کان پوءِ Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights (OHCHR) اقليتن تي حملن ۽ ڀڃ ڊاهه جا واقعا درج ڪيا؛ هر واقعي جو مذهبي يا سياسي محرڪ ڪيس موجب جاچڻ گهرجي. ڌمڪيءَ جي صورت ۾ پوليس ۽ مقامي انتظاميا، ۽ National Human Rights Commission (NHRC) جو آن لائين شڪايت نظام، غور هيٺ آڻي سگهجن ٿا. Chittagong Hill Tracts ۾ سلامتي ۽ رسائي جون حالتون قومي نموني کان مختلف ٿي سگهن ٿيون.