Беларусех политика

Беларусь формально президентан республика (presidential republic) ю. Цуьнан Конституци пачхьалкхан институтех, гражданийн бакъонашах а, пачхьалкхан куьйгаллин декъашкахь а баян дӀало. Президент политикан дечу кхолламе коьрта меттиг дӀалоцу. Президентан администраци а, пачхьалкхан национальни исполнительни органаш а политиках, назначенешкахь а, пачхьалкхан институттийн болхех а дика къоалам бо. Министрийн Кхуз (Council of Ministers) — национальни правительство ю. Министерствош а, кхин исполнительни органаш а экономика, дешар, медицина, транспорт, пачхьалкхан къоман хьелхошалла санна йолу хиламаш дӀахьо. Парламент — национальни парламент (National Assembly) ю, кхуззех ши палата кхолладелла ю: представителийн палата (House of Representatives) а, Республикин кхуз (Council of the Republic) а. Цо формально законаш кхолла, цхьадолу пачхьалкхан карар-дерзарш къобалдо, правительстван болх талламо, амма практикан юккъех цуьнан автономни политически къоалам кӀезиг бу. Жеребан советаш а, исполнительни комитеташ а областашкахь, районехь, гӀалашкахь а, кӀезиг общинашкахь а болх бо. Исполнительни комитеташ жеребан дечу кӀезиг-кӀезиг гӀуллакхийн дика дӀахьо, амма жеребан политически автономи кӀезиг ю. Политически партийн ю, амма хьалха а цхьаьна а къовсаман къайлахь а барам бац. Оппозиционни организацеш, независими медиа, граждански обществан тобанаш, къоман собраниеш а, политически къамел а законан а, практикан а чӀогӀа чекхадаьлла ду. Ресми процедуреш декъашкахь хӀунда хьалха а лелаш ю: разрешенеш, пачхьалкхан хизматаш, петици, жалобаш, а, куьйгалхошца зӀен а. Йозанан заявленеш а, формальни административни каналш а къинхьегаман политически къамелал арахь йолу гӀуллакхехь тӀехьажа пайда эца болх берг бу. Беларусех политиках ши агӀо ю: законах йолу формальни институтеш а, чӀогӀа централизованни реальност а. Системах болх беш волчо лаьцна хила деза, институтан официален куьйгалла хӀун ю а, амма практикан юккъех карар-дерзарш муха кхолладелла ю а.