Беларусĕнче уголовный право

Беларусьри уголовный право нумайĕшĕпе Уголовный кодексра шутланать, ун ячĕ — Уголовный кодекс (Уголовный кодекс). Унта законпа хирĕҫ пулăмсем, җаваплăх условийĕсем, гĕнĕллĕх формисем тата пулма пултарнă правăллă последствисем палăртнă. Пулăм хăрушă е йывăр пулсан та, çавăнтан кăна вăл преступление пулмасть. Уголовный җаваплăхăн пулма тивĕшлĕ закон преступленийĕ кирлĕ, ун элементĕсене уйрăм законпа тĕрĕсленĕ пулмалла. Уголовный процесс заявленисене, следствие хăтланăвĕсене, доказательствосене, пресечени мерисене, обвинленине, судра пăхнине, приговора тата пересмотр тунине йĕркелет. Тĕрĕс процесс пĕлтерĕшлĕ, мĕншĕн тесен уголовный делăсенче патшалăх органĕсем çирĕп полномочисемпе усă кураççĕ. Халăх подозреваемый, обвиняемый, подсудимый, жертва, свидетель е урăх процессуальный участник пулса хутшăнма пултарать. Ресми статус правăсене, обязанностисене, документсене курма пултарнине тата представитель кирлине палăртать. Адвокат подозреваемыйпа е обвиняемыйпе хăтланма пултарать, закон ирттернĕ чухне урăх участниксене те тытса пыма е пулăшма пултарать. Хăвăн тĕпчевлĕ ыйтăва калама е пĕлтерĕшлĕ документа алă пусма тĕллевĕнче малтанах юридический пулăшу илни питĕ пĕлтерĕшлĕ. Доказательствосем хушшинче каланă сăмахсем, документсем, предметсем, цифраллă материал, эксперт пĕлтернисем тата ресми записьсем пулма пултараççĕ. Доказательствăн источникĕ, пухни, сыхлани тата процессра усă курни вăл мĕн чухлĕ пĕлтерĕшлĕ пулнине улăштарма пултарать. Органсем тĕпчеве е суд процессне сыхлас тĕллевпе процессуальный мересемпе усă курма пултараççĕ, анчах çавă законпа нигĕзленнĕ пулмалла. Ку мересем вăл çын виноват пулни çинчен пĕтĕмлетӳ мар. Суд уголовный жауаплăха законпа палăртнă процесс урлă ăнлантарса пĕлтерет. Хăш пĕр решенисене пересмотр тума пулать, анчах мĕнле юлăмпа кайма пулни решени тĕсĕпе тата стадийĕпе килĕшет. Жертва преступление пулнă пулма пултарнă хăтланăва пĕлтерме пултарать; унăн доказательствосем, хăвăртлăх, претензисем тата хутшăнăва çыхăннă процессуальный правăсем пулма пултараççĕ. Вăл çухатнă япаласен записьĕсене тата органсемпе пулнă пĕр-пĕрлехе сыхламалла. Уголовный делăсем çын пурнăçне питĕ хытă улăштарма пултараççĕ, çавăнпа пĕтĕм информаци конкретный делă материалĕпе нигĕзленнĕ хăтлану вăйне çитмест. Çын çамрăклатса каламалла мар, материалсене пăсмалла мар, свидетелясене улăштармалла мар, ресми документсене те пăхмăсăр хăвармалла мар.