Verkiezingen in België

Verkiezingen zijn de belangrijkste manier waarop burgers in België vertegenwoordigers kiezen. Bij verschillende verkiezingen worden leden gekozen van het federale parlement, regionale of gemeenschapsparlementen, het Europees Parlement, provincieraden en gemeenteraden. Het gekozen orgaan bepaalt over welke openbare kwesties die vertegenwoordigers kunnen beslissen. Belgische verkiezingen maken doorgaans gebruik van evenredige vertegenwoordiging in kieskringen met meerdere zetels. Kiezers kiezen uit kandidatenlijsten en zetels worden volgens de toepasselijke regels in grote lijnen verdeeld op basis van de electorale steun. Dit moedigt meerdere partijen aan om vertegenwoordiging te verwerven en leidt vaak tot coalitieregeringen. Een kiezer kan doorgaans een volledige kandidatenlijst steunen of een voorkeur uitspreken voor een of meer kandidaten binnen een lijst, afhankelijk van de regels van de verkiezing. Een lijststem steunt voornamelijk de kandidatenlijst, terwijl voorkeurstemmen invloed kunnen hebben op welke kandidaten van die lijst zetels krijgen. De stembiljetinstructies leggen uit welke combinaties geldig zijn. Stemmen is geheim. Afhankelijk van de plaats en de verkiezing kan een kiezer een papieren stembiljet of een elektronisch stemsysteem gebruiken. Het stempersoneel controleert de kiesgerechtigdheid, legt de procedure desgevraagd uit en bewaakt de orde zonder iemand te vertellen hoe die moet stemmen. België staat bekend om verplichte deelname aan belangrijke verkiezingen voor ingeschreven Belgische kiezers, maar de precieze verplichting en de toepassing ervan zijn niet voor elke verkiezing of kiezerscategorie hetzelfde. Niet-Belgische inwoners kunnen bij bepaalde gemeentelijke of Europese verkiezingen deelnamerechten hebben als zij aan de voorwaarden voldoen en een eventuele vereiste registratie voltooien. De officiële verkiezingskennisgeving is daarom voor elke persoon doorslaggevend. Voor een verkiezing ontvangen of verkrijgen kiesgerechtigde kiezers normaal gesproken informatie over hun stembureau en de stemprocedure. Een kiezer moet de registratiegegevens, aanvaarde identiteitsdocumenten, toegankelijkheidsbehoeften en eventuele bijzondere procedure controleren die van toepassing is wanneer persoonlijke aanwezigheid onmogelijk is. Problemen moeten zo vroeg mogelijk bij de aangewezen overheidsinstantie worden gemeld. Nadat de stemming is gesloten, worden de stembiljetten geteld en worden de zetels volgens het kiesstelsel verdeeld. Waar geen enkele groep een regeringsmeerderheid heeft, onderhandelen partijen vervolgens. De meeste stemmen behalen betekent niet automatisch dat één partij alleen kan regeren. Verkiezingen geven kiezers invloed en legitimiteit en bieden een vreedzame manier om vertegenwoordigers te vervangen. Hun beperkingen zijn dat een stem geen specifieke coalitie of beleidsmaatregel kan garanderen en dat verantwoordelijkheden over verschillende niveaus zijn verdeeld. Geïnformeerd stemmen vereist dat elke belofte wordt gekoppeld aan de instelling waarvoor wordt gekozen.