Werkgelegenheid in België

Een dienstverband begint wanneer een werknemer ermee instemt om onder het gezag van een werkgever werk te verrichten in ruil voor loon. Dit gezag onderscheidt een werknemer van een echte zelfstandige opdrachtnemer. De arbeidsovereenkomst heet in het Frans een contrat de travail en in het Nederlands een arbeidsovereenkomst. Ze vermeldt de partijen en legt de basisvoorwaarden van de arbeidsrelatie vast. Een overeenkomst kan voor onbepaalde tijd, voor bepaalde tijd, deeltijds, tijdelijk of voor een bepaalde taak worden gesloten. Voor sommige vormen zijn bijzonder duidelijke schriftelijke voorwaarden vereist. Werknemers mogen daarom niet uitsluitend vertrouwen op mondelinge beloften. De overeenkomst is niet de enige bron van arbeidsvoorwaarden. Wetgeving, collectieve arbeidsovereenkomsten, sectorpraktijken en het arbeidsreglement van de werkgever kunnen regels toevoegen over roosters, looncategorieën, verlof, gedrag en procedures. Werknemers ontvangen doorgaans loonfiches waarop het brutoloon, de inhoudingen en het nettoloon staan. Werk brengt de werknemer ook binnen het bereik van de sociale bescherming, terwijl de werkgever belangrijke aangiften en inhoudingen op het loon regelt. Beide partijen hebben plichten. De werknemer moet het overeengekomen werk zorgvuldig uitvoeren, terwijl de werkgever het overeengekomen loon moet betalen en de gezondheid, veiligheid, waardigheid en gelijke behandeling op het werk moet beschermen. Een dienstverband kan eindigen door ontslagname, ontslag, een overeenkomst met wederzijds akkoord, het verstrijken van een overeenkomst voor bepaalde tijd of een andere wettelijk erkende gebeurtenis. De juiste procedure en gevolgen hangen af van de overeenkomst en de omstandigheden. Schriftelijke documenten zijn daarom belangrijk. Collectieve vertegenwoordiging komt vaak voor in de Belgische arbeidsverhoudingen. Vakbonden en werknemersvertegenwoordigers kunnen sectorregels toelichten, overleg ondersteunen en werknemers helpen om problemen aan te pakken.