Iṣẹ́ ọnà ní Bẹ̀nẹ̀

Iṣẹ́ ọnà ojú ní Bẹ̀nẹ̀ ní kíkùn, gbígbẹ́ ère, fifi iṣẹ́ ọnà sí àyè, iṣẹ́ amọ̀, aṣọ, fọ́tò, fídíò, àti iṣẹ́ tó ń gbé ẹni wọ inú àwòrán àti iṣẹ́ onípele mẹ́ta. Fondation Zinsou ń ṣiṣẹ́ ibi ìkóhun-ìṣẹ́ ọnà ní Ouidah àti LAB ní Cotonou; ó ń ṣe àfihàn iṣẹ́ ọnà òde òní, ó sì ń pèsè ààyè iṣẹ́ fún àwọn olórin tí a yan nípasẹ̀ ìwé ìbéèrè, pẹ̀lú ààyè iṣẹ́, àkókò, ìrànlọ́wọ́ àti nígbà míì àwọn ohun èlò. Wíwọ LAB jẹ́ ọ̀fẹ́; ní ibi ìkóhun-ìṣẹ́ ọnà Ouidah, àwọn ọmọdé wọlé lọ́fẹ̀ẹ́, àwọn àgbàlagbà sì san iye tí wọ́n bá fẹ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a dámọ̀ràn nǹkan bí 3,000 FCFA. Ṣàyẹ̀wò àkókò ṣíṣí àti àwọn òfin tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ kí o tó lọ. Orin àti iṣẹ́ ìtàgé ní eré orin, orin ààyè, kíkọrin, ìlù, eré ìtàgé, ijó, eré ìbòjú, àti iṣẹ́ ẹnu àti ewì. Àṣà Gèlèdè so àwọn ìbòjú tí a gbẹ́, aṣọ, ijó, orin àti ẹgbẹ́ akọrin àti onílù obìnrin àti ọkùnrin pọ̀; ó jẹ́ ti àṣà Yorùbá-Nàgó ní Bẹ̀nẹ̀, Nàìjíríà àti Tógò, wọ́n sì fi kún Àtòjọ Ajogún Àṣà Àìlèsọ̀rọ̀ ti UNESCO ní 2008. Ó yẹ kí a bá iṣẹ́ Vodun àti ti àwùjọ lò pẹ̀lú ìmọ̀ nípa àyíká rẹ̀, kí ìtumọ̀ ẹ̀sìn, ìmọ̀ agbègbè àti ẹ̀tọ́ àwọn àwùjọ tó kópa má bàa sọnù nítorí fífi í ṣe eré ìran àṣà lásán. Ẹ̀wọ̀n ìwé ní kíkọ, títẹ̀jáde, pínpín, ilé-ìkàwé àti rírí ìwé gbà. National Library of Benin (Bibliothèque nationale du Bénin) ló ń ṣe, lára àwọn nǹkan mìíràn, ìforúkọsílẹ̀ ẹ̀dà tí òfin béèrè (dépôt légal), ṣíṣe àkójọ, fífi wọlé àti yíyí sí ọ̀nà oní-nọ́ńbà. Owó tí a ṣe àkójọ rẹ̀ ni 5,000 FCFA fún ISBN, 10,000 FCFA fún ISSN àti 2,500 FCFA fún ìforúkọsílẹ̀ ẹ̀dà òfin; ẹ̀dà mẹ́rin ni a nílò fún ìwé ISBN, méjì sì ni fún ìwé ìròyìn. Ìfọwọ́sí olùtẹ̀wé nípasẹ̀ alákóso àṣà tó yẹ jẹ́ 10,000 FCFA, ó gba oṣù mẹ́ta, ó sì nílò RCCM, IFU àti àdéhùn títẹ̀jáde mẹ́ta. Àwọn àlàyé iṣẹ́ wọ̀nyí lè yí padà. Fún fíìmù, CNCIA ló ń fúnni ní ìwé-ẹ̀rí fífi fíìmù ṣe. Owó tí a ṣe àkójọ rẹ̀ jẹ́ 20,000 FCFA, àkókò ìṣiṣẹ́ tí a sọ sì jẹ́ wákàtí 72; ohun tí a béèrè ní àlàyé ìtàn tàbí àkótán ní èdè Faransé, àlàyé ohun èlò, ẹgbẹ́ iṣẹ́, ibi fífi fíìmù ṣe, ọjọ́ àti gígùn àkókò iṣẹ́, àti lẹ́yìn náà ẹ̀dà iṣẹ́ lẹ́yìn ìmújáde fún CNCIA. Àṣẹ ìmújáde eré ìtàgé (Autorisation de production de spectacle) lè pọndandan fún eré gbangba. Àṣẹ tí a ṣe àkójọ rẹ̀ wúlò fún ọdún mẹ́ta, ó sì jẹ́ 10,000 FCFA; ohun tí a béèrè ni ìwé ìbéèrè, ìwé-àṣẹ olùṣètò ayẹyẹ àṣà, àdéhùn olórin tó sọ owó iṣẹ́ àti àǹfààní, àkójọ iṣẹ́, BUBEDRA quitus, ẹ̀rí ètò ààbò àti ìṣòro pajawiri, ìfìdí ibi múlẹ̀ àti ìbánigbọ̀wọ́. Iṣẹ́ ọnà ilé ní Bẹ̀nẹ̀ kan ṣíṣe àwòrán àti ààbò ogún ilé tí a kọ́. Direction du Patrimoine Culturel ń ṣiṣẹ́ lórí ṣíṣe àkójọ, ààbò àti pínpín sí ẹ̀ka; a sì ń ṣe àkọsílẹ̀ iṣẹ́ ilé ilẹ̀ àti ìmọ̀ iṣẹ́ ọwọ́ àtọwọ́dọ́wọ́, fún àpẹẹrẹ ní Tata Somba, Koutammakou àti nínú ọ̀nà ìkọ́lé ilẹ̀ ti Abomey. Lẹ́yìn ìpè fún ìbéèrè tàbí gbígba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́, CFPA Abomey ń fúnni ní ìkẹ́kọ̀ọ́ tó tó oṣù márùn-ún pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ju 100 lọ, nínú iṣẹ́ ògiri, iṣẹ́ igi, iná mànàmáná, òrùlé, gbígbẹ́ igi àti iṣẹ́ àwòrán tó jáde sókè. A lè kẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ àwòrán ní ọ̀nà ìkẹ́kọ̀ọ́ àṣẹ ní Africa Design School ní Cotonou àti àwọn ibòmíràn. Àwọn ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Design Numérique, Design Graphique, Design d’Espace àti Design d’Objet; a ṣe àkójọ ìkẹ́kọ̀ọ́ bachelor ọdún mẹ́ta àti master ọdún méjì. Owó ìbéèrè jẹ́ 20,000 FCFA, ṣùgbọ́n a kò tẹ owó ẹ̀kọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ jáde lórí ojú-òpó pàtàkì. Èdè Faransé ni a fi ń kọ́ni. A ṣe àkọsílẹ̀ iṣẹ́ ọnà oní-nọ́ńbà gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ tuntun tó lè so ìtanṣán àwòrán, ohùn tó ń gbé ẹni wọ inú àyíká, àwòrán 3D, eré òjìji àti àfikún àwòrán sí òtítọ́ (réalité augmentée) pọ̀. A kò rí ẹ̀kọ́ ìwé-ẹ̀rí orílẹ̀-èdè lọ́tọ̀ tàbí iṣẹ́ ìjọba pàtàkì fún iṣẹ́ ọnà oní-nọ́ńbà; gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ náà ṣe rí, ọ̀nà ìrànlọ́wọ́ àti ìfiránṣẹ́ lè gba inú iṣẹ́ ọnà ojú tàbí iṣẹ́ ilé-iṣẹ́ àwòrán. Ẹ̀tọ́ àwòkọ, àdéhùn àti, níbi tó bá yẹ, àṣẹ fífi fíìmù ṣe tàbí eré gbangba kan iṣẹ́ oní-nọ́ńbà náà pẹ̀lú. ADAC ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ọ̀pọ̀ ẹ̀ka. Fund for the Development of Arts and Culture (FDAC) ni a dá sílẹ̀ nípasẹ̀ Decree No. 2022-575; nínú ìpè ìbéèrè àkọ́kọ́ tí a ṣe àkọsílẹ̀, iṣẹ́ àkànṣe lè gba tó 30,000,000 FCFA, ADAC kò sì lè san ju 70 nínú ọgọ́rùn-ún lọ, olùbéèrè sì gbọ́dọ̀ kó ó kéré tán 30 nínú ọgọ́rùn-ún. Ní 2025, wọ́n ròyìn pé iṣẹ́ àkànṣe 42 ni a yan lára ìbéèrè 763; ìdíje ni yíyan, kò sì dá ẹ̀tọ́ sí owó lójú ara rẹ̀. Ètò owó fún àwọn ibi ìkóhun-ìṣẹ́ ọnà àti amáyédẹrùn ní, lára àwọn mìíràn, iṣẹ́ ọnà òde òní, Vodun, àkójọ ọba àti ìrántí Ouidah; bí wọ́n ṣe ń ṣiṣẹ́ lè yàtọ̀ sí ibi kọ̀ọ̀kan. EPA ní Porto-Novo àti àwọn ibòmíràn ń pèsè ìkẹ́kọ̀ọ́ àti ẹ̀kọ́ fún gbogbo ènìyàn nípa ìtọ́jú ogún àṣà, ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwùjọ, ibi ìkóhun-ìṣẹ́ ọnà, àkọsílẹ̀ àti ogún àṣà tó ṣeé fọwọ́ kàn àti èyí tí kò ṣeé fọwọ́ kàn. Professional bachelor's degree in Cultural Heritage Management (Licence professionnelle Gestion du Patrimoine Culturel) ti wà láti 2018/2019; ohun tí a sọ pé a nílò fún gbígbà wọlé ni Baccalauréat, pẹ̀lú tàbí láìsí ìrírí iṣẹ́. A kò tẹ owó àti àkókò ẹ̀kọ́ pàtó jáde; àwọn ẹ̀kọ́ àfikún, ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àti ààyè iṣẹ́ sinmi lórí ètò tó yẹ. Decree No. 2011-322 ya àwọn olórin sí iṣẹ́ amọ̀ṣẹ́, iṣẹ́ àbọ̀-amọ̀ṣẹ́ àti iṣẹ́ afẹ́fẹ́; ní gbogbogbòò, òfin náà sọ pé iṣẹ́ ọnà ṣí sílẹ̀ fún gbogbo ènìyàn. Ìforúkọsílẹ̀ ní Artist's House (Maison de l’Artiste) lè nílò fọ́ọ̀mù, ẹ̀rí ìdánimọ̀ àti ẹ̀rí pé ẹni náà ń ṣe iṣẹ́ ọnà. Owó tí a ṣe àkójọ lọ́wọ́lọ́wọ́ fún káàdì olórin jẹ́ 5,000 FCFA, ṣùgbọ́n àkọsílẹ̀ iṣẹ́ àtijọ́ kan sọ 3,000 FCFA; jẹ́ kí ẹ̀ka tó ní ojuse jẹ́rìí iye tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́. Àjọ olórin nílò ìwé-àṣẹ minisita, èyí tí gẹ́gẹ́ bí àlàyé iṣẹ́ ṣe sọ, a tún ń túnṣe ní gbogbo ọdún méjì. Ẹ̀tọ́ àwòkọ ń dá ẹ̀tọ́ ọrọ̀-ajé àti ẹ̀tọ́ ìwà ẹni láàbò láti ìgbà tí a ti dá iṣẹ́ kan. BUBEDRA ń ṣe iṣẹ́ fún àwọn olùkọ̀wé, àwọn olórin tó ń ṣe níta gbangba, àwọn olùṣelọpọ ohun-gbọ́ àti àwọn olùgbéjáde ìtànkálẹ̀. Nínú àjọṣe iṣẹ́, iṣẹ́ ọnà jẹ́ àdéhùn iṣẹ́; nítorí náà, ó yẹ kí a ṣe àkọsílẹ̀ àdéhùn, àtúnṣe rẹ̀, owó-wíwọlé àti ìsanpadà ìnáwó lọ́nà tí a lè tọ̀ lé. Àwọn ọmọ tí kò tíì pé ọdún ní àwọn ohun àfikún tí a béèrè, pàápàá ìfọwọ́sí alágbàtọ́ tàbí àṣẹ láti ọ̀dọ̀ olùṣàyẹ̀wò iṣẹ́. Òfin ogún àṣà nílò kí a ṣe àkójọ rẹ̀ ní ìpele orílẹ̀-èdè, ẹ̀ka, ìjọba ìbílẹ̀ tàbí àwùjọ, ó sì ń ṣàkóso ààbò, kíkó ohun-ìní àṣà jáde àti pípadà rẹ̀. Fún ààbò àwùjọ, ìforúkọsílẹ̀ ní Artist's House, owó-wíwọlé iṣẹ́ ọnà ọdọọdún tó kéré tán ìlọ́po méjìlá SMIG àti sísan owó-orí ní Bẹ̀nẹ̀ lè ṣe pàtàkì; àtúnṣe tí a kéde fún 2026 lè yí àwọn ipò wọ̀nyí padà.