Ṣíṣe àti Ṣíṣàkóso Iṣòwò ní Bẹ̀nẹ̀

Iṣẹ́ òmìnira ní Bẹ̀nẹ̀ lè ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Entreprenant tàbí établissement individuel, tàbí gẹ́gẹ́ bí société commerciale bíi SARL, SUARL, SAS, SA, GIE, SNC tàbí SCS. Irú ẹni-kọọkan kò nílò owó-orí ìbẹ̀rẹ̀ tó kéré jù, ṣùgbọ́n ó fi ẹni tó ni í sí gbèsè tí kò ní ààlà. SARL, SUARL, SAS àti SA sábà máa ń fi gbèsè mọ́ iye owó tí àwọn oníṣòwò fi sínú rẹ̀. GIE ń jẹ́ kí àwọn ilé-iṣẹ́ fọwọ́sowọ́pọ̀, ṣùgbọ́n ó lè mú kí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ jọ ní gbèsè tí kò ní ààlà; SNC àti SCS náà lè fa gbèsè ara ẹni. SA nílò owó-orí ìbẹ̀rẹ̀ tó kéré jù 10,000,000 FCFA. Àwọn irú ètò wọ̀nyí ń ṣiṣẹ́ lábẹ́ òfin ìṣòwò OHADA, tó ti wà ní Bẹ̀nẹ̀ láti 1995. Kí o tó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́, ṣàyẹ̀wò orúkọ ilé-iṣẹ́, àdírẹ́sì ìforúkọsílẹ̀ àti iṣẹ́ tí o fẹ́ ṣe. MonEntreprise.bj àti GUFE ti APIEx ń ṣètò àwọn ìlànà orílẹ̀-èdè, títí kan ìforúkọsílẹ̀ ní Registre du Commerce et du Crédit Mobilier (RCCM), ìforúkọsílẹ̀ ìṣòwò tó fi ìdánimọ̀ òfin oníṣòwò múlẹ̀. Fáìlì iṣẹ́ ẹni-kọọkan sábà ní ìwé ìdánimọ̀ biometric tàbí ìwé ìrìn-àjò, ìwé ẹ̀rí ìwà rere tí a gbé jáde láàárín oṣù mẹ́ta, ìkéde ìbúra, fọ́tò àti ẹ̀rí ibùgbé. Olùbéèrè àjèjì nílò káàdì kọ́ńsùlì tàbí ìwé àṣẹ ibùgbé. Fáìlì ilé-iṣẹ́ tún ní àwọn òfin ilé-iṣẹ́ tí a fọwọ́ sí, ìwé ìdánimọ̀, ìwé ẹ̀rí ìwà rere, ẹ̀rí àdírẹ́sì àti, níbi tí ó bá yẹ, ẹ̀rí fífi owó-orí sínú banki. A lè san owó lórí ayélujára pẹ̀lú MoMo, Flooz, Celtiis tàbí káàdì banki. Ìlànà náà lè fúnni ní ìforúkọsílẹ̀ RCCM, Identifiant Fiscal Unique (IFU), nọ́ńbà owó-orí, ìfitónilétí CNSS, ìkéde sí Direction Générale du Travail (DGT), káàdì iṣẹ́-ọ̀jọ́ tàbí káàdì agbewọlé, ìkéde òfin àti àkọsílẹ̀ tí QR lè jẹ́rìí sí. Ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ fi hàn pé établissement jẹ́ nǹkan bí 10,000 FCFA, SARL tàbí SUARL 22,000 FCFA, SAS, SA, GIE àti àwọn irú mìíràn sì 37,000 FCFA, láìka owó notaire sí. Àwọn ojú-òpó ìjọba kò fara mọ́ ara wọn lórí owó àti àkókò, pẹ̀lú iye bíi 16,400 FCFA tàbí 50,900 FCFA àti àkókò wákàtí 24 sí 48. Ṣàyẹ̀wò iye àti àkókò tó hàn nígbà ìforúkọsílẹ̀ gidi; má ṣe ka nọ́ńbà kan sí ohun tó dúró títí láé. Àwọn iṣẹ́ kan nílò àṣẹ àfikún sí ìforúkọsílẹ̀ RCCM àti IFU. Iṣẹ́ ìlera àti ẹ̀kọ́ lè nílò ìfọwọ́sí kí wọ́n tó forúkọsílẹ̀. Owó, ìṣeduro, pàṣípààrọ̀ owó ilẹ̀ òkèèrè, gbígbé owó, microfinance, ọkọ̀, transit, agbewọlé pàtó, ilé oúnjẹ, ọtí, hotẹẹli, iṣẹ́ ìrìn-àjò àti ààbò lè nílò ìfọwọ́sí tàbí káàdì iṣẹ́ lẹ́yìn ìforúkọsílẹ̀. Àṣẹ iṣẹ́ pàtó kò rọ́pò ìforúkọsílẹ̀ ìṣòwò tàbí nọ́ńbà owó-orí. DGI ló ń ṣàkóso owó-orí, ìwé-ẹ̀rí owó tí e-MECeF ṣe déédéé àti fífi ìṣirò owó ọdún sílẹ̀ ní e-Bilan. Ààlà tí a tọ́ka sí fún Taxe Professionnelle Synthétique (TPS) ni owó títà ọdọọdún tó kéré sí 50,000,000 FCFA láìka owó-orí sí, ṣùgbọ́n a yẹ kí a tún ṣàyẹ̀wò àṣẹ minisita tó kan. Oṣuwọn TPS tí a tọ́ka sí jẹ́ 5% ti owó tí a gba lọ́dún, pẹ̀lú ìsanwó tó kéré jù 10,000 FCFA àti owó ORTB 4,000 FCFA. Ọjọ́ ìkẹyìn ìkéde ọdọọdún ni 30 April; ìsanwó ìṣáájú sì gbọ́dọ̀ dé ní ọjọ́ 10 February àti 10 June ní ìkẹyìn. VAT dá lórí ààlà minisita tó yẹ; àwọn ilé-iṣẹ́ tó ń lò ó nílò IFU àti ìṣirò tó bá OHADA mu. Agbanisíṣẹ́ forúkọ sí CNSS nígbà tí òṣìṣẹ́ àkọ́kọ́ bá bẹ̀rẹ̀; owó orílẹ̀-èdè ìbílẹ̀ sì dá lórí commune àti ibi iṣẹ́. Àwọn ìrànlọ́wọ́ kan dá lórí ipò àti owó títà. Ilé-iṣẹ́ tuntun déédéé lè gba ìdínkù IS tàbí IBA tó jẹ́ 25% ní ọdún àkọ́kọ́, 25% ní èkejì àti 50% ní ẹ̀kẹta. ICT start-up tí a fọwọ́sí, tí owó títà rẹ̀ kò ju 100,000,000 FCFA láìka owó-orí sí, lè gba ìdásílẹ̀ IS àti owó-orí owó-oṣù agbanisíṣẹ́ fún ọdún méjì àkọ́kọ́ àti ìdínkù 50% ní ọdún kẹta. Ètò ìforúkọsílẹ̀ CGA fún ilé-iṣẹ́ tí owó títà rẹ̀ kò ju 50,000,000 FCFA láìka owó-orí sí lè fúnni ní ìdínkù 40% IS, IBA tàbí TPS fún ọdún mẹ́rin àkọ́kọ́, pẹ̀lú ìrọ̀rùn àyẹ̀wò ọdún kejì àti kẹta lábẹ́ àwọn àyọkúrò. Kódù ìdókòwò sọ pé regime A jẹ́ fún 50,000,000 sí 1,000,000,000 FCFA, regime B fún 1,000,000,000 sí 50,000,000,000 FCFA, regime C sì ju 50,000,000,000 FCFA lọ; àwọn ìrànlọ́wọ́ lè pé títí di ọdún 17. ADPME ń fún àwọn ilé-iṣẹ́ kéékèèké àti àárín ní ìtọ́sọ́nà, ìkẹ́kọ̀ọ́, ìrànlọ́wọ́ owó àti èyí tí kì í ṣe owó, àǹfààní ọjà àti ìwé ẹ̀rí ipò MPME. Ètò PAEB wà láti 2023 sí 2028, pẹ̀lú ìnáwó 32,200,000 EUR àti ète láti yan àwọn ilé-iṣẹ́ kéékèèké àti àárín 545. Ètò ìnáwó SME ti BCEAO kan àwọn ilé-iṣẹ́ tí kò jẹ́ ti ìnáwó, tó forúkọ sílẹ̀, tó dúró fúnra wọn, tí owó títà ọdọọdún kò ju 1,000,000,000 FCFA lọ, tí wọ́n ní ìṣirò owó àti àtẹ̀lé láti ọwọ́ ilé-iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ tó yẹ. MonEntreprise.bj lè ṣe àtúnṣe sí iṣẹ́, àdírẹ́sì ìforúkọsílẹ̀, olùdarí, alábàáṣiṣẹ́, owó-orí àti àwọn ìpín. Owó tí a tò sílẹ̀ jẹ́ 9,100 FCFA fún établissement àti 18,100 FCFA fún société; gẹ́gẹ́ bí ojú-òpó náà, àtúnṣe ilé-iṣẹ́ nílò notaire. Gbigbe síta agbègbè ilé-ẹjọ́ nílò píparẹ́ ìforúkọsílẹ̀ ṣáájú àtúnṣe. Fún dídáwọ́ dúró tàbí gbigbe iṣẹ́, Abala 476 ti CGI nílò kí a sọ fún DGI ó kéré tán oṣù mẹ́ta ṣáájú, pẹ̀lú ìwé gbigbe àti àlàyé àwọn ẹgbẹ́ àti ọjọ́ náà. Dídá iṣẹ́ dúró, pípa owó-orí, píparẹ́ RCCM àti pípa ilé-iṣẹ́ tàbí liquidation OHADA jẹ́ ọ̀ràn ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀; ìlànà ìjọba tí a ṣàyẹ̀wò kò fi hàn pé ìgbésẹ̀ kan ṣoṣo ń pa gbogbo rẹ̀. Iṣẹ́ òmìnira àti òwò àìforúkọsílẹ̀ wà ní ìṣe, ṣùgbọ́n wọn kò fúnni ní ìdánimọ̀ òfin, àǹfààní àdéhùn ìjọba tàbí àǹfààní iṣẹ́ tí a ń ṣàkóso bí ìforúkọsílẹ̀ RCCM àti IFU.