Ọjà iṣẹ́ ní Bẹ̀nẹ̀

Ní Bẹ̀nẹ̀, nǹkan bí 60.3% àwọn ènìyàn ọdún 15 sí 64 kópa nínú ọjà iṣẹ́ ní 2021–2022. Gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìṣírò, ìpín àìríṣẹ́ jẹ́ 1.9% ní ìṣírò ILO àti 2.4% nínú àkójọpọ̀ data World Bank. Ní àkókò kan náà, 29.9% wà nínú àìrí iṣẹ́ tó hàn gbangba. Nítorí náà, ọ̀pọ̀ ènìyàn ń ṣiṣẹ́ ṣùgbọ́n wọ́n rí wákàtí díẹ̀ jù, owó-wíwọlé kékeré, tàbí wọn kò lo ọgbọ́n wọn ní kíkún. Iṣẹ́ fún ara ẹni, iṣẹ́ ìdílé àti àwọn iṣẹ́ aláìlábòójútó kó ipa tó pọ̀ sí i nínú ọjà iṣẹ́ ju iṣẹ́ àgbàṣe àdéhùn ìkọ̀wé àti ààbò àwùjọ lọ. Níta iṣẹ́ àgbẹ̀, 92.2% àwọn òṣìṣẹ́ wà nínú iṣẹ́ aláìlábòójútó. Ìpín náà jẹ́ 96.5% fún àwọn obìnrin àti 86.6% fún àwọn ọkùnrin. Kíkópa nínú ọjà iṣẹ́ tún yàtọ̀: ó jẹ́ 54.1% fún àwọn obìnrin àti 67.5% fún àwọn ọkùnrin. Àwọn nọ́mbà wọ̀nyí kò fi àìní iṣẹ́ nìkan hàn, wọ́n tún fi ìyàtọ̀ sí ìwọlé, ojúṣe ìtọ́jú, ìwé-ẹ̀rí, owó ìbẹ̀rẹ̀ àti agbára láti dé ipò iṣẹ́ òfin hàn. Iṣẹ́ àgbẹ̀ ṣì jẹ́ ìpìlẹ̀ pàtàkì fún ìgbésí ayé àti owó-wíwọlé. Àwọn ẹ̀ka ọjà tó ṣe pàtàkì ni òwú, kàṣù, ope oyinbo, ìrẹsì, àgbàdo àti ẹ̀wà soy. Ní àwọn ìlú àti lẹ́gbẹ̀ẹ́ etíkun, òwò, ìrìnàjò, ìpèsè ẹrù, ìkọ́lé àti iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ ló ń dá ọjà iṣẹ́ sílẹ̀. Ilé-iṣẹ́, aṣọ àti ṣíṣe oúnjẹ ń dàgbàsókè ní apá kan nípasẹ̀ GDIZ ní Glo-Djigbé. Ìdàgbàsókè ọrọ̀-ajé jẹ́ 7.5% ní 2024, iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ àti ilé-iṣẹ́ ló sì fa a pàápàá. Àwọn ètò bíi PACOFIDE ń gbé ìmújáde ìrẹsì àti ewébẹ̀ tó ní ìrísí omi ní àríwá lárugẹ, àti ìdàgbàsókè iye kàṣù àti ope oyinbo. Ipò agbègbè yàtọ̀ gidigidi. Nínú data tó wà, kíkópa nínú ọjà iṣẹ́ wà láàárín 38.3% ní Atacora sí 71.2% ní Plateau. Ìpín iṣẹ́ aláìlábòójútó níta iṣẹ́ àgbẹ̀ jẹ́ 87.0% ní Littoral àti 96.8% ní Collines; a wọn 97.0% ní agbègbè ìgbèríko Plateau. Nínú ilé-iṣẹ́ 237,488 tí a ka ní 2023, 24.2% wà ní Littoral, 19.2% ní Atlantique, 14.1% ní Ouémé àti 10.6% ní Borgou. Ìpín ilé-iṣẹ́ wọ̀nyí kì í ṣe ìpín iṣẹ́. Ìwádìí náà kò ka gbogbo ilé-iṣẹ́ iṣẹ́ àgbẹ̀, àwọn oníṣòwò alárìnàjò, awakọ̀ takisi alùpùpù àti ìṣàkóso ìjọba, lára àwọn mìíràn. Nínú àwọn ìlú mẹ́wàá tí a ṣe àyẹ̀wò, 90.6% ilé-iṣẹ́ jẹ́ aláìlábòójútó gẹ́gẹ́ bí ìlànà tó muna tí a lò. Ilé-iṣẹ́ Iṣẹ́ àti Iṣẹ́ Ìjọba (Ministère du Travail et de la Fonction Publique) ló ń bójú tó ètò ọjà iṣẹ́ àti òfin iṣẹ́, pàápàá nípasẹ̀ Direction Générale du Travail. National Institute of Statistics and Demography (INStaD) ló ń tẹ̀ ìṣirò iṣẹ́ àti ilé-iṣẹ́ òfin jáde. Iṣẹ́ ìjọba AnpE ń pèsè ìsọfúnni ọjà iṣẹ́, ìtọ́sọ́nà iṣẹ́, ìkàn sí agbanisíṣẹ́, fífi ènìyàn sí iṣẹ́, ẹ̀kọ́ iṣẹ́ ọwọ́ kúkúrú, ìrànlọ́wọ́ iṣẹ́ fún ara ẹni, ìkọ́ni ṣáájú fífi sí iṣẹ́, THIMO àti iṣẹ́ yíyọ̀ǹda. AnpE ní ọ́fíìsì 13 ní ẹ̀ka ìṣàkóso méjìlá; àwọn ẹ̀ka iṣẹ́ ULPE dé gbogbo ìjọba ìbílẹ̀ 77. Nípasẹ̀ ètò ìsọfúnni àti ìforúkọsílẹ̀ lórí ayélujára SICA, àwọn tó ń wá iṣẹ́ àti agbanisíṣẹ́ lè rí ìsọfúnni àti forúkọ sílẹ̀. Ní 2023, àwọn tó ń wá iṣẹ́ 48,718 forúkọ sí AnpE, 9,102 nínú wọn sì rí iṣẹ́ tàbí wọ ètò iṣẹ́. Àwọn nọ́mbà wọ̀nyí fi àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìṣàkóso AnpE nìkan hàn, kì í ṣe ìwọ̀n gbogbo ọjà iṣẹ́. Kíkàn sí ilé-iṣẹ́ tààrà, àjọṣe ara ẹni, ọjà, iṣẹ́ fífi ènìyàn sí iṣẹ́ aládàáni àti iṣẹ́ fún ara ẹni ṣì jẹ́ ọ̀nà pàtàkì láti wọ iṣẹ́. Àwọn ìpèsè ìrírí iṣẹ́ TRE tí a yàn (TRE) àti àwọn ìpèsè ètò TIPEI (TIPEI) ti AnpE jẹ́ ọ̀fẹ́; TRE gba ọjọ́ márùn-ún, ó sì sábà máa ń tẹ̀ lé e pẹ̀lú ìrírí iṣẹ́ oṣù kan sí mẹ́ta ní ilé-iṣẹ́, a sì ń ṣe é lẹ́ẹ̀mejì lóṣù. Àwọn ẹ̀kọ́ ìmúgbòòrò agbára náà jẹ́ ọ̀fẹ́, wọ́n sì gba ọ̀sẹ̀ kan sí oṣù kan gẹ́gẹ́ bí ìpèsè. Kò sí àkókò ìkẹyìn fífi ènìyàn sí iṣẹ́ gbogbogbòò. Àkókò ìkẹyìn ètò àti ohun tí a nílò fún yíyẹ máa ń yí padà, ó sì yẹ kí a ṣàyẹ̀wò wọn nínú ìkéde tuntun. Ẹ̀kọ́ iṣẹ́ ọwọ́ àti imọ̀-ẹ̀rọ (EFTP) ló ń dá ẹ̀kọ́ iṣẹ́ àti imọ̀-ẹ̀rọ ní Bẹ̀nẹ̀ sílẹ̀. Òfin No. 2022-01 pèsè ìpìlẹ̀ òfin; Àṣẹ No. 2022-389 ṣàkóso ìjẹ́rìí àwọn ibi ìkẹ́kọ̀ọ́. Ètò orílẹ̀-èdè EFTP (SN-EFTP) 2020–2030 àti owó ìkẹ́kọ̀ọ́, iṣẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ àti ẹ̀kọ́ FODEFCA ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ẹ̀kọ́ síwájú, iṣẹ́ akẹ́kọ̀ọ́, yíyí iṣẹ́ padà àti ìwé-ẹ̀rí fún ilé-iṣẹ́. Èyí kan àwọn ilé-iṣẹ́ aládàáni àti aláìlábòójútó pẹ̀lú. Àìní ìwé-ẹ̀rí tó yẹ àti iṣelọpọ tó kéré ṣì ń mú kí ó ṣòro láti yí padà sí iṣẹ́ tó dúró ṣinṣin tó sì ń san dáadáa. Owó oṣù tó kéré jù tí òfin fàyè gba (SMIG) ti jẹ́ 52,000 FCFA lọ́ṣooṣù láti Oṣù Kini 2023. Ó jẹ́ ààlà òfin fún iṣẹ́ àgbàṣe tí ó wà lábẹ́ ìlànà, kò sì ṣe ìdánilójú owó-wíwọlé fún iṣẹ́ aláìlábòójútó tàbí iṣẹ́ fún ara ẹni. Owó gidi yàtọ̀ gidigidi gẹ́gẹ́ bí ẹ̀ka iṣẹ́, ìwé-ẹ̀rí, agbègbè, àkókò iṣẹ́ àti ìforúkọsílẹ̀; a kò rí àkójọpọ̀ owó oṣù orílẹ̀-èdè tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú àwọn orísun òfin tí a ṣàyẹ̀wò. Òfin Iṣẹ́ No. 98-004 kan àwọn òṣìṣẹ́ àti agbanisíṣẹ́ ní Bẹ̀nẹ̀, títí kan àwọn akẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́, ṣùgbọ́n ó yọ àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba àgbà aláìyípadà kan kúrò. Àdéhùn ìkọ̀wé, àyẹ̀wò àdéhùn àti ìwọlé sí ìdánilójú àwùjọ ṣe pàtàkì pàápàá nínú iṣẹ́ òfin tàbí iṣẹ́ tí a forúkọ sílẹ̀. CDD kò lè pé ju ọdún méjì lọ, a sì lè tún un ṣe lẹ́ẹ̀kan. Fún ìwé-àṣẹ àdéhùn, a ka ìfọwọ́sí sí pé a ti fúnni lẹ́yìn ọjọ́ 30 tí kò bá sí ìdáhùn. A yẹ kí a ṣàyẹ̀wò ìbéèrè pàtó sí àwọn ìlànà ìmúṣẹ tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ àti ọ̀ràn ẹni kọ̀ọ̀kan. Fún àwọn obìnrin tó ní ìwé-ẹ̀rí àti àwọn ọ̀dọ́ ọdún 18 sí 40, ètò àtìlẹ́yìn P2RDE ń pèsè, lára àwọn mìíràn, ìwọlé sí ìforúkọsílẹ̀, àyẹ̀wò iṣẹ́ akanṣe àti àwọn ìgbésẹ̀ tó kò ju oṣù mẹ́ta lọ; gẹ́gẹ́ bí ìpè, a lè béèrè diploma tàbí ìwé-ẹ̀rí àti ọgbọ́n èdè Faransé. Ètò ProDIJ dojú kọ àwọn ọ̀dọ́ tó wà nínú ipò ìpalára jù lọ, ọdún 15 sí 30, tí wọn kò ní ju ìwé-ẹ̀rí ilé-ẹ̀kọ́ kékeré (BEPC) lọ; ó ń ṣiṣẹ́ ní gbogbo ìjọba ìbílẹ̀ 77, ó sì ní àwọn ìpèsè fún àwọn obìnrin. Àkókò àwọn ètò wọ̀nyí ní òpin, wọn kò sì rọ́pò ìdánilójú gbogbo ènìyàn fún fífi sí iṣẹ́ tàbí owó-wíwọlé. Ìrìnàjò agbègbè ń rí àtìlẹ́yìn láti òfin ìlọ́fẹ̀, ìjókòó àti ìdásílẹ̀ iṣẹ́ ti Economic Community of West African States (ECOWAS). Bẹ̀nẹ̀ ní nǹkan bí aṣíkiri 418,000 ní 2024, tó jẹ́ nǹkan bí 2.9% gbogbo olùgbé; nọ́mbà yìí bo gbogbo aṣíkiri, kì í ṣe aṣíkiri fún iṣẹ́ nìkan. Fún òṣìṣẹ́ àjèjì, Àṣẹ No. 2024-1462 ṣàkóso ohun tí a béèrè fún ìwé-àṣẹ, àdéhùn àti ìjókòó gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ àti ipò ẹni. A kò ṣe àkójọpọ̀ owó àti àkókò ìmúṣẹ sínú àkótán kan tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́. Ìdàgbàsókè iye ènìyàn, ìlọ sí ìlú, yíyí láti iṣẹ́ àgbẹ̀ sí iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́, ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ nípasẹ̀ GDIZ, fífi ènìyàn sí iṣẹ́ lórí ayélujára nípasẹ̀ SICA àti ewu ojú-ọjọ́, ìkún omi àti etíkun ń yí ọjà iṣẹ́ padà. Nítorí náà, iṣẹ́ tó dára sí i àti iṣelọpọ tó ga sí i sinmi lórí iye iṣẹ́ tuntun nìkan kọ́, wọ́n tún sinmi lórí ìwé-ẹ̀rí, ìforúkọsílẹ̀ òfin, ètò ìpìlẹ̀ àti ìwọlé sí ọjà.