Seni ing Brunei

Sektor seni Brunei ora nduwèni siji lembaga umum kanggo kabèh disiplin. Bagéan Kabudayan lan Seni ing Kementerian Kabudayan, Nom-noman lan Olahraga (Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan) nyengkuyung kabudayan, pangembangan seni, pangreksan tradhisi lan sesambungan karo jati diri Melayu-Islam-Beraja. Departemen Museum nglumpukaké, ngreksa lan nampilaké karya. Biro Basa lan Sastra (Dewan Bahasa dan Pustaka), dicekak DBP, nindakake tanggung jawab pamaréntah kanggo basa, sastra lan publikasi. Kementerian Dalam Negeri tanggung jawab marang idin lan sensor acara umum. Kantor Kekayaan Intelektual Brunei lan Kantor Jaksa Agung ngurusi hak cipta lan desain industri. Universitas, kelompok seni lan forum pameran pribadi kayata Brunei Art Forum lan CSBN nambahi jaringan iki. Seni rupa aktif ing Brunei nanging kerep gumantung marang acara siji-siji. Pameran 2nd Uciran Calak ing taun 2025 nampilaké karya 65 seniman lokal ing babagan lukisan, patung, lukisan watu lan karya tekstil gantung. Art for All nampilaké luwih saka 100 karya ing taun 2024 lan nglibataké wong cacat, sekolah lan organisasi non-pamaréntah. Akses umum gumantung marang panggilan kanggo ngirim karya lan syarat acara tartamtu. Ora ana ragad pamaréntah seragam kanggo pasar seni, jadwal ragad seniman sing wis diverifikasi utawa statistik pasar nasional sing bisa dipercaya. Kabudayan lokal antarané musik gong Gulingtangan (Gulingtangan), pagelaran Dikir Brunei (Dikir Brunei), uga dikenal minangka Syarafil Anam, puisi pantun (Pantun), busana Kebaya (Kebaya) lan wujud seni tradhisional Uciran Calak (Uciran Calak). Musik tradhisional lan kontemporer diwarisaké lumantar pagelaran, lokakarya lan lomba. Lokakarya Dikir Brunei suwéné rong dina tekan 25 peserta ing taun 2026. Pagelaran Orkestra Nasional taun 2025 nampilaké 14 gendhing lan nglibataké 80 anggota orkestra lan 16 penari. Warisan kabudayan diwarisaké kanthi resmi ing sekolah lan lokakarya, uga kanthi ora resmi liwat latihan bebarengan lan lomba. Brunei ngesahaké Konvensi UNESCO kanggo Pangreksan Warisan Kabudayan Ora Kasatmata ing taun 2011. Kebaya dilebokaké ing Daftar Perwakilan Warisan Kabudayan Ora Kasatmata ing taun 2024 lan Pantun ing taun 2025. Kanggo sastra lan penerbitan, DBP minangka lembaga pamaréntah pusat. Ing Brunei Book Festival 2025, ana 38 peserta pameran; acarane suwéné sepuluh dina lan ngemot pitung publikasi anyar DBP. Nalika ngirim naskah, orisinalitas lan patuh marang syarat isi iku penting. Syarat sing ditliti ora ngidinaké isi agama, sosial, politik lan ekonomi sing sensitif. Yen DBP nampa naskah, lembaga kuwi éntuk hak jembar kanggo nerbitaké, nerjemahaké, ndadèkaké drama, nggawé film, ngrekam lan nerbitaké minangka buku elektronik. Pangalihan hak iki mbedakaké jalur penerbitan pamaréntah saka mung njaluk saran utawa maca pribadi. Film lan wujud digital sacara kelembagaan utamané ana gandhèngané karo universitas lan tata cara idin. Universiti Brunei Darussalam (Universiti Brunei Darussalam) nawakaké mata kuliah ing bidang Desain lan Industri Kreatif, dicekak DCI, kalebu Short Film Making, Advanced Screen Production lan kritik film. Film kudu diajukaké marang Panel Sensor sadurungé ditayangaké kanggo umum. Prosedur bisa ngasilaké persetujuan, panjaluk suntingan, syarat tambahan utawa penolakan. Sumber sing ditliti ora nyathet program dana film negara mandiri utawa sekolah film negara. Seni pertunjukan miturut aturan acara umum kalebu pagelaran téater, drama panggung, téater Wayang-wayang (Wayang-wayang), konser, tari, opera lan pagelaran liyané. Acara umum ing papan sing disetujoni mbutuhaké lisènsi Public-Entertainment. Lamaran diajukaké marang Kementerian Dalam Negeri; gumantung isi, naskah utawa katrangan bisa dijaluk kanggo sensor. Wektu pangolahan gumantung kasus. Pameran umum foto, gambar utawa patung uga bisa mbutuhaké idin hiburan umum. Arsitektur lan desain nduwèni jalur universitas sing luwih cetha. Universiti Teknologi Brunei (Universiti Teknologi Brunei) nawakaké gelar sarjana arsitektur full-time suwéné telung taun. Pendaftaran bisa lumantar kualifikasi A-Level, IB utawa Level 5 sing cocog; program uga mbutuhaké paling ora sepuluh karya portofolio lan wawancara. Kanggo praktik profesional minangka arsitek, registrasi minangka praktisi lumantar BAPEQS dibutuhaké; badan negara sing tanggung jawab marang arsitek, insinyur profesional lan juru ukur kuantitas (BAPEQS) minangka lembaga negara sing gegandhèngan. Universiti Teknologi Brunei uga nawakaké program telung taun ing Desain Produk lan Desain lan Teknologi Busana. Program desain iki mbutuhaké paling ora sepuluh karya portofolio asli lan wawancara. Kanggo warga Brunei lan penduduk permanen, ragad sing disebutaké kanggo program sarjana mau yaiku 16,000 BND. Kanggo mahasiswa internasional, ragad sing diterbitaké kanggo Arsitektur lan Desain Produk yaiku 27,000 BND; 50 persen ragad taunan kudu dibayar luwih dhisik. Kanggo Sarjana Desain lan Industri Kreatif ing Universiti Brunei Darussalam, syaraté kalebu kemampuan basa Inggris ing C6, IELTS 6.0, TOEFL 550 utawa kualifikasi sing padha, uga asil A-Level 64 utawa 88 poin UCAS, utawa skor IB 24. Nyukupi angka iki ora njamin ditampa. Fotografi lan seni digital katon lumantar program studi lan acara umum. Program DCI ing Universiti Brunei Darussalam kalebu Digital Photography and Videography, Animation, CGI, Digital Publishing, Game Design, Mixed Media lan Visualisation, lan mata kuliah liyané. Partisipasi ing lokakarya, festival lan pameran gumantung panggilan sing cocog. Ing Brunei, hak seni umumé muncul kanthi otomatis tanpa registrasi. Panganggit umumé dadi sing nduwèni hak; ing hubungan kerja utawa jasa, majikan, lan kanggo pegawé negeri negara, bisa dadi sing nduwèni hak. Wektu pangreksan umumé suwéné urip panganggit ditambah 50 taun, lan hak moral uga ana. Galeri, struktur pasar, perwakilan profesional lan kesempatan dana isih sumebar, déné pameran lan festival lumrahé dianakaké kanthi périodik.