Alam ing Brunei

Alam Brunei nduwèni pitung jinis alas: bakau, alas pantai, rawa banyu tawar, rawa gambut, kerangas utawa alas heath tropis, alas dipterokarpa campuran lan alas pegunungan. Alas dipterokarpa campuran nyakup kira-kira 41 persen alas. Bakau utamané nglumpuk ing Teluk Brunei lan jembaré watara 18,418 hektar miturut angka sing kasedhiya. Rawa banyu tawar jembaré watara 12,668 hektar, utamané ing Belait lan Tutong, déné rawa gambut ing kawasan Belait lan Badas jembaré luwih saka 90,000 hektar. Angka total bagean alas negara béda-béda manut sumber lan taun rujukan; sing disebutaké kira-kira 72 persen, watara 81 persen utawa luwih saka 70 persen. Angka iki ora bisa langsung dipadhakaké. Forest Reserves nyakup kira-kira 41 persen negara, National Forest Policy netepaké target paling ora 55 persen, lan Heart of Borneo nyakup watara 58 persen jembaré negara. Sistem pangreksan utamané adhedhasar undhang-undhang alas utama (Forest Act) lan peraturan pelaksana alas (Forest Rules). Sistem iki mbedakaké, antara liya, alas pangreksan, alas produksi, alas rekreasi, alas konservasi lan Taman Nasional. Kawasan penting kalebu Ulu Temburong National Park lan alas Batu Apoi, rawa gambut Belait lan Badas, bakau Teluk Brunei, Tasek Merimbun, Bukit Batu-Sungei Ingei lan alas pesisir ing Kerangas. Tasek Merimbun dikenal minangka Tasek Merimbun Heritage Park (Taman Warisan Tasek Merimbun). Nanging, status ASEAN Heritage Park ora otomatis menehi status Ramsar (Ramsar); status Ramsar saiki kanggo Tasek Merimbun ora kacathet. Segara uga kalebu lingkungan alam Brunei. Kawasan pangreksan laut nyakup luwih saka 20 persen zona pengelolaan perikanan sing ditetepaké (Fisheries Management Area) lan ngreksa terumbu karang uga papan asuhan lan panggonan ngendhog. Moratorium lisènsi trawling wis lumaku wiwit taun 2001. Nyekel lan dagang sirip hiu dilarang wiwit taun 2012. Departemen Perikanan nggandhèngaké pangreksan laut karo perikanan lestari lan pariwisata adhedhasar alam. Spesies sing dilindhungi utawa khas kalebu kethek proboscis, orangutan, ula beludak Borneo, macan tutul awan, sawatara jinis rangkong, dugong, uga penyu ijo, penyu sisik lan penyu belimbing. Kawasan gambut Badas dikenal minangka panggonan tuwuh Shorea albida. Herbarium nasional BRUN lan Pusat Riset Botani Universiti Brunei Darussalam nyathet tetuwuhan; pusat kasebut ngatur luwih saka 500 spesies tetuwuhan tropis ing lahan enem hektar. Departemen Kehutanan ngatur National Forest Estate, pengelolaan alas, kawasan pangreksan, satwa liar, rekreasi, penegakan aturan lan pemulihan. Departemen Perikanan nangani kawasan pangreksan laut lan keanekaragaman hayati laut. Departemen Pertanian lan Pangan minangka panguwasa administratif kanggo konvensi perdagangan satwa internasional (CITES). CITES minangka konvensi internasional sing ngatur perdagangan kéwan lan tetuwuhan liar sing kaancam. Departemen Museum lan Kementerian Kabudayan, Nom-noman lan Olahraga gegandhèngan karo Wild Life Protection Act lan pakaryan Game Wardens. Lembaga riset keanekaragaman hayati (UBD-IBER) lan pusat riset lapangan Kuala Belalong (Kuala Belalong Field Studies Centre) nganakaké riset, pendidikan lan pemantauan. Informasi tanggung jawab saben badan pamaréntah bisa béda ing situs web pamaréntah; priksa tanggung jawab saiki langsung sadurungé ngirim lamaran. Undhang-undhang pangreksan satwa (Wild Life Protection Act) nglarang mburu, matèni utawa nyekel kéwan sing dilindhungi tanpa lisènsi sing cocog. Adol lan nduwèni kéwan, tropi utawa daging uga bisa mbutuhaké lisènsi. Ing Wildlife Sanctuary, mburu, njupuk barang, ngobong, mbangun, mbabat lan nglumpukaké barang dilarang, antara liya. Idin tulisan saka kepala penjaga satwa (Chief Game Warden) bisa ngidinaké pangecualian miturut undhang-undhang. Impor, ekspor lan ekspor manèh spesies sing dilindhungi uga diatur Wildlife and Flora Trade Order 2007. Miturut angka sing kasedhiya, lisènsi ekspor satwa miturut Cap. 102 regané BND 50 saben kéwan utawa BND 30 saben sasi. Ing tanah negara, Forest Produce mung kena dijupuk nganggo lisènsi. Kanggo kawasan alas diwatesi (Restricted Forests), akses gumantung kahanan bisa lumantar pemegang lisènsi utawa pejabat, idin mlebu (Entry Permit), utawa wewenang saka Direktur. Pelanggaran aturan akses Forest Act bisa kena denda nganti BND 10,000 utawa penjara nganti telung taun. Lisènsi Form-1 bisa sah nganti paling suwé rolas sasi, Form-2 paling suwé sewulan lan Form-3 paling suwé telung sasi. Form 1 lan Form 3 bisa mbutuhaké dhuwit jaminan, royalti lan syarat tambahan. Environmental Protection and Management Order Cap. 240 uga netepaké kerangka idin lan pambiji lingkungan sing nyakup, antara liya, pangalihan rawa gambut lan bakau, pangatusan lan pembukaan lahan cedhak taman utawa kawasan tangkapan banyu. Akeh kawasan rekreasi bisa dileboni umum, kalebu Bukit Shahbandar kanthi jembar 384 hektar, Berakas 348 hektar, Luagan Lalak 270 hektar, Pulau Selirong 2,566 hektar, Bukit Patoi 997 hektar lan Ulu Temburong 46,210 hektar. Tumpuan Telisai jembaré kira-kira 2.62 hektar, Sungai Liang watara 66 hektar lan Tasek Merimbun watara 2,500 hektar. Akses, jam buka, ragad lan aturan lokal béda-béda. Kanggo Ulu Temburong, registrasi ditindakake ing markas; ing praktik, tur terorganisasi umumé migunani. Daftar pariwisata nyebut jam buka ing kana jam 8 nganti 18, lan dina Jumuah jam 8 nganti 12 lan 14 nganti 18. Situs web Kehutanan ora nyathet ragad mlebu umum, déné rega tur komersial kapisah lan bisa owah. Program riset lan pendidikan wiwit saka proyek taunan kanggo sekolah menengah atas (PRYNSA) nganti pakaryan komunitas, reboisasi lan pemulihan. IBER makarya, antara liya, nganggo plot studi siji hektar, plot elevasi 0.25 hektar lan plot KBFSC 25 hektar. Riset ing kawasan pangreksan lan njupuk utawa ngekspor bahan mbutuhaké idin mlebu utawa ekspor gumantung proyek. Tabel rega utawa tenggat umum kanggo akses riset durung kacathet. Tekanan alam kalebu mangsa monsun lor-wétan lan kidul-kulon, sasi luwih garing watara Februari lan Maret, kekeringan sing saya abot amarga El Niño, banjir dadakan, erosi, kobongan alas lan gambut, sarta polusi asap. Pangatusan lan karusakan nambahi risiko kobongan ing rawa gambut. Mundhaké banyu segara lan salinisasi meksa rawa gambut lan lahan teles; pemanasan, pengasaman lan prahara ngancam terumbu karang. Tekanan liyané saka spesies invasif, polusi, pangambilan ilegal, perdagangan satwa, pamisahan habitat lan tekanan pembangunan utawa pariwisata. Iki nuwuhaké konflik antarane pembangunan lahan lan sesambungan alas, kehutanan produksi lan pangreksan, konservasi laut lan perikanan, uga akses umum lan katentreman sing dibutuhaké habitat sensitif.