Alam di Brunei

Alam Brunei ngawengku tujuh jinis leuweung: leuweung bakau, leuweung basisir, rawa cai tawar, rawa gambut, leuweung kerangas atawa leuweung heath tropis, leuweung dipterokarpa campuran, jeung leuweung pagunungan. Leuweung dipterokarpa campuran ngawengku kira-kira 41 persén leuweung. Leuweung bakau utamana ngumpul di Teluk Brunei sarta legana kira-kira 18.418 héktar nurutkeun data anu aya. Rawa cai tawar legana kira-kira 12.668 héktar, utamana di Belait jeung Tutong, sedengkeun rawa gambut di wewengkon Belait jeung Badas legana leuwih ti 90.000 héktar. Angka pikeun total bagian leuweung di nagara éta béda-béda gumantung kana sumber jeung taun rujukan; aya anu nyebut kira-kira 72 persén, kira-kira 81 persén, atawa leuwih ti 70 persén. Angka-angka ieu hésé disaruakeun. Cagar Leuweung ngawengku kira-kira 41 persén nagara, Kawijakan Leuweung Nasional netepkeun sasaran sahenteuna 55 persén, sarta Heart of Borneo ngawengku kira-kira 58 persén wewengkon nagara. Sistem panyalindungan utamana dumasar kana undang-undang leuweung utama (Forest Act) jeung aturan palaksana leuweung (Forest Rules). Sistem éta ngabédakeun, di antarana, Leuweung Panyalindungan, Leuweung Produksi, Leuweung Rékréasi, Leuweung Konservasi jeung Taman Nasional. Wewengkon penting ngawengku Taman Nasional Ulu Temburong jeung leuweung Batu Apoi, lahan gambut Belait jeung Badas, leuweung bakau Teluk Brunei, Tasek Merimbun, Bukit Batu-Sungei Ingei, sarta leuweung basisir di Kerangas. Tasek Merimbun dipikawanoh minangka Taman Warisan Tasek Merimbun (Taman Warisan Tasek Merimbun). Tapi, ditetepkeun minangka ASEAN Heritage Park henteu otomatis ngajadikeunana boga status Ramsar (Ramsar); status Ramsar Tasek Merimbun anu masih berlaku henteu kacatet. Laut ogé bagian tina lingkungan alam Brunei. Wewengkon panyalindungan laut ngawengku leuwih ti 20 persén zona pangaturan perikanan anu ditetepkeun (Fisheries Management Area), sarta ngajaga, di antarana, terumbu karang jeung tempat ngagedékeun sarta baranahan. Moratorium lisénsi pukat tarik geus berlaku ti taun 2001. Nangkep jeung dagang sirip hiu geus dilarang ti taun 2012. Departemen Perikanan ngahubungkeun panyalindungan laut jeung perikanan lestari sarta pariwisata dumasar alam. Spésiés anu ditangtayungan atawa jadi ciri wewengkon ngawengku monyét proboscis, orangutan, oray viper liang Kalimantan, macan dahan, sababaraha spésiés rangkong, dugong, sarta kuya héjo, sisik jeung belimbing. Wewengkon gambut Badas dipikawanoh ku populasi Shorea albida. Herbarium nasional BRUN jeung Pusat Panalungtikan Botani Universiti Brunei Darussalam ngadokuméntasikeun tutuwuhan; pusat éta miara leuwih ti 500 spésiés tutuwuhan tropis dina lahan genep héktar. Departemen Kehutanan ngatur National Forest Estate, pangaturan leuweung, wewengkon panyalindungan, satwa liar, rékréasi, panegakan aturan jeung restorasi. Departemen Perikanan ngurus wewengkon panyalindungan laut jeung biodiversitas laut. Departemen Tatanén jeung Agripangan jadi otoritas administrasi pikeun konvénsi perdagangan satwa liar internasional (CITES). CITES nyaéta konvénsi internasional anu ngatur perdagangan sato jeung tutuwuhan liar anu kaancam. Departemen Museum jeung Kamentrian Kabudayaan, Pamuda jeung Olahraga aya patalina jeung Wild Life Protection Act sarta pagawéan Game Wardens. Institut panalungtikan biodiversitas (UBD-IBER) jeung puseur panalungtikan lapangan Kuala Belalong (Kuala Belalong Field Studies Centre) ngalaksanakeun panalungtikan, atikan jeung pangawasan. Inpormasi ngeunaan tanggung jawab unggal badan pamaréntah bisa béda antara situs wéb pamaréntah; tanggung jawab anu ayeuna kudu dipastikeun langsung saméméh ngirimkeun paménta. Undang-undang panyalindungan satwa liar (Wild Life Protection Act) ngalarang moro, maéhan atawa néwak sato anu ditangtayungan tanpa lisénsi anu luyu. Ngajual jeung miboga sato, piala moro atawa dagingna ogé bisa merlukeun lisénsi. Di Suaka Satwa Liar, moro, nyokot naon waé, nyieun seuneu, ngawangun, ngabuka lahan jeung ngumpulkeun barang dilarang, di antarana. Idin tinulis ti kapala pangawas satwa liar (Chief Game Warden) bisa ngidinan iwal anu diatur ku undang-undang. Impor, ékspor jeung ékspor ulang spésiés anu ditangtayungan ogé diatur ku paréntah perdagangan satwa jeung flora taun 2007 (Wild Fauna and Flora Order 2007). Nurutkeun data anu aya, lisénsi ékspor satwa liar dumasar kana Cap. 102 hargana BND 50 per sato atawa BND 30 per bulan. Di lahan nagara, hasil leuweung ngan bisa dicokot ku lisénsi. Pikeun wewengkon leuweung anu diwatesanan (Restricted Forests), aksés gumantung kana kaayaan bisa ngaliwatan nu boga lisénsi atawa pajabat, idin asup (Entry Permit), atawa otorisasi ti Diréktur. Palanggaran aturan aksés dina Forest Act bisa dihukum denda nepi ka BND 10.000 atawa panjara nepi ka tilu taun. Lisénsi Form-1 bisa berlaku paling lila dua belas bulan, lisénsi Form-2 paling lila sabulan, sarta lisénsi Form-3 paling lila tilu bulan. Form 1 jeung Form 3 bisa merlukeun jaminan, royalti jeung sarat séjén. Paréntah panyalindungan jeung pangaturan lingkungan (Environmental Protection and Management Order Cap. 240) ogé netepkeun kerangka idin jeung penilaian lingkungan anu ngawengku, di antarana, alih fungsi lahan gambut jeung bakau, drainase, sarta ngabuka lahan deukeut taman atawa wewengkon resapan cai. Loba wewengkon rékréasi kabuka pikeun umum, kaasup Bukit Shahbandar legana 384 héktar, Berakas 348 héktar, Luagan Lalak 270 héktar, Pulau Selirong 2.566 héktar, Bukit Patoi 997 héktar, jeung Ulu Temburong 46.210 héktar. Tumpuan Telisai legana kira-kira 2,62 héktar, Sungai Liang kira-kira 66 héktar, sarta Tasek Merimbun kira-kira 2.500 héktar. Aksés, jam buka, waragad jeung aturan lokal béda-béda. Pikeun Ulu Temburong, pendaptaran dilaksanakeun di markas; dina prakna, tur anu diatur biasana mangpaat. Hiji daptar pariwisata nyebut jam bukana 8 nepi ka 18, sarta dina poé Jumaah 8 nepi ka 12 jeung 14 nepi ka 18. Situs wéb Kehutanan henteu nyebutkeun waragad asup umum, sedengkeun harga tur komérsial misah jeung bisa robah. Program panalungtikan jeung atikan ngawengku rupa-rupa kagiatan, ti proyék taunan pikeun sakola menengah luhur (PRYNSA) nepi ka pagawéan masarakat, réboisasi jeung restorasi. IBER ngagunakeun, di antarana, plot ulikan hiji héktar, plot élévasi 0,25 héktar, jeung plot KBFSC 25 héktar. Panalungtikan di wewengkon anu ditangtayungan sarta nyokot atawa ngékspor bahan merlukeun idin asup atawa ékspor gumantung kana proyékna. Daptar umum harga atawa wates waktu pikeun aksés panalungtikan henteu kacatet. Tekanan alam ngawengku usum muson kalér-wétan jeung kidul-kulon, bulan anu leuwih garing kira-kira Pébruari jeung Maret, halodo anu beuki parna ku El Niño, caah dadakan, erosi, kahuruan leuweung jeung gambut, sarta polusi haseup. Drainase jeung degradasi ningkatkeun résiko kahuruan di lahan gambut. Naékna permukaan laut jeung salinisasi neken lahan gambut jeung lahan baseuh; pamanasan, kaasaman jeung badai ngancam terumbu karang. Tekanan séjén asalna tina spésiés invasif, polusi, nyokot sumber daya sacara ilegal, perdagangan satwa liar, habitat anu kapisah-pisah, sarta tekanan pangwangunan atawa pariwisata. Kaayaan ieu nyababkeun pasualan antara pangwangunan lahan jeung kasinambungan leuweung, kehutanan produksi jeung panyalindungan, konservasi laut jeung perikanan, sarta aksés umum jeung katengtreman anu diperlukeun ku habitat sénsitip.