Ajira Burundi

Burundi hutofautisha ajira rasmi na soko kubwa zaidi la kazi isiyo rasmi. Takwimu za kina za 2020 zilirekodi takriban watu milioni 3.7 waliofanya kazi kwenye mashamba yao wenyewe; karibu 79% walifanya kazi bila malipo kwenye ardhi yao wenyewe au ya familia, ajira zisizo za kilimo zilikuwa takriban 15%, na waajiri binafsi walitoa chini ya ajira rasmi za mshahara 20,000. Ajira rasmi zimejikita Bujumbura Mairie, ambako takriban 80% ya biashara rasmi 6,540 zilipatikana, hivyo kupata kazi vijijini mara nyingi hutegemea kilimo, kazi isiyo rasmi au kuhamia eneo jingine. Takwimu hizi zinaeleza muundo wa soko la ajira wa 2020/2021 na hazipaswi kuchukuliwa kuwa kiwango cha sasa cha kitaifa bila ushahidi mpya. Mtafuta kazi anaweza kujisajili au kutafuta kulinganisha kazi kupitia Office Burundais de l'Emploi, inayojulikana kama OBEM, kutuma maombi ya nafasi za umma na mashindano ya ajira (concours), kutumia wakala binafsi wa ajira aliyeidhinishwa, kuwasiliana na mwajiri moja kwa moja au kutegemea mitandao ya kitaaluma. Vipaumbele vya hivi karibuni vya sera ya ajira vinajumuisha ujuzi wa ufundi, kidijitali na ujasiriamali, kwa msisitizo uliotajwa wa upatikanaji kwa wanawake, vijana na watu wenye ulemavu. Ushindani unaweza kuwa mkubwa: tangazo la umma la walimu la 2025 liliripotiwa kuvutia zaidi ya wagombea 36,000 kwa nafasi 2,000; hili linaashiria ushindani mkubwa kwenye tangazo hilo, lakini halithibitishi kiwango cha kitaifa cha kupata kazi. Lugha za maombi hutofautiana; baadhi ya taratibu za umma huhitaji Kirundi na Kifaransa, na Kiswahili kinaweza kuwa faida. Kwa ajira tegemezi yenye malipo, mkataba wa kawaida hauna tarehe ya mwisho, unaoitwa contrat à durée indéterminée au CDI. Mkataba wa muda maalumu, uitwao contrat à durée déterminée au CDD, hutumika kwa hali zilizobainishwa kama kazi maalumu ya muda, kuchukua nafasi ya mtu mwingine, kazi ya msimu, ongezeko la mara kwa mara la kazi au baadhi ya mipangilio ya ajira na mafunzo. Mkataba wa maandishi unapaswa kuandaliwa katika nakala mbili zilizosainiwa, mfanyakazi akipata nakala moja, na utaje wahusika, tarehe, muda, majukumu, mahali pa kazi, daraja, malipo na sahihi. CDD inapaswa pia kutaja madhumuni yake, muda au muda wa chini na kipindi chochote cha majaribio; kuendelea kufanya kazi baada ya muda wake kuisha kunaweza kusababisha mkataba usio na tarehe ya mwisho chini ya masharti yanayotumika. Mfanyakazi wa siku hapaswi kujaza nafasi ya kudumu kwa utaratibu wa siku, na kazi ya muda kupitia wakala inapaswa kuwa na mkataba wa maandishi. Kwa kawaida mfanyakazi hutoa huduma binafsi kwa wakati na mahali palipokubaliwa, hufuata maagizo halali na kanuni za usalama kazini, hulinda taarifa za siri na hurudisha zana za mwajiri. Mwajiri lazima atoe kazi, alipe mara kwa mara, ampe mfanyakazi nakala ya mkataba, apange likizo, asajili wafanyakazi kwenye hifadhi ya jamii na kulipa michango inayotakiwa. Muda wa kawaida wa kazi kwa ujumla ni saa 8 kwa siku na saa 45 kwa wiki. Mapumziko ya wiki ni angalau saa 24 ndani ya siku saba, kwa kawaida Jumapili, na mapumziko ya angalau dakika 20 hufuata saa sita za kazi. Likizo ya mwaka yenye malipo ni angalau siku 20 za kazi kwa mwaka pamoja na angalau siku moja kwa kila miaka minne ya utumishi. Kazi ya ziada inaweza kusababisha nyongeza ya malipo au mapumziko ya fidia. Malipo sawa hutumika kwa kazi za thamani sawa, na mfanyakazi anapaswa kupokea hati ya malipo anapolipwa. Malipo hujadiliwa ndani ya viwango vya chini vinavyotumika kisheria na kwa kundi husika. Maeneo na viwango vya sasa vya mshahara wa chini vinahitaji kuthibitishwa kwa amri ya hivi karibuni kwa kuwa hakuna kiwango kimoja cha sasa kinachotegemewa kilichothibitishwa hapa. Malipo yanaweza kuwa ya kila siku, kila wiki, kila baada ya siku kumi na tano au kila mwezi, kulingana na ajira na makubaliano. Hifadhi mkataba, hati za malipo, rekodi za benki, ushahidi wa mahudhurio na ujumbe husika. Waajiri lazima watangaze uajiri kwa OBEM na Inspection Générale du Travail et de la Sécurité Sociale, inayojulikana kama IGTSS, ndani ya siku 25 za kazi, na usajili wa hifadhi ya jamii katika INSS unapaswa kufanyika ndani ya siku 8 za kazi baada ya kuajiriwa. Bima ya INSS inahusu pensheni za uzee, ulemavu na waathirika pamoja na hatari zinazohusiana na kazi, lakini bima rasmi haipaswi kudhaniwa kwa kazi isiyo rasmi. Umri wa chini wa kufanya kazi kwa ujumla ni miaka 16. Kazi nyepesi au mafunzo ya uanagenzi yanaweza kuruhusiwa kuanzia miaka 14 au 15 kwa masharti, huku wafanyakazi walio chini ya miaka 18 wakikatazwa kufanya kazi hatari au za usiku. Mfanyakazi wa kigeni kutoka nje ya mipango ya kitaifa inayohusika kwa ujumla anahitaji kibali cha kazi au idhini maalumu kabla ya kuanza kazi; visa ya utalii kwa kawaida hairuhusu kuajiriwa. Mfanyakazi wa kigeni aliyeajiriwa kisheria analindwa na haki zilezile za ajira chini ya Kanuni, na mkataba unapaswa kutumia lugha rasmi anayoielewa mfanyakazi. Cheti cha afya ya kufaa kufanya kazi ni sharti la awali. CDD kwa kawaida huisha muda wake unapofika na mara nyingi hauhitaji notisi wala fidia ya kuachishwa kazi. Mfanyakazi anayeacha CDI anapaswa kutoa notisi iliyo wazi kwa maandishi. Mwajiri anayemaliza CDI anahitaji sababu sahihi, ya lengo, nzito na inayoweza kuthibitishwa, na lazima aheshimu muda unaotumika wa notisi: mwezi mmoja kwa utumishi wa chini ya miaka mitatu, mwezi mmoja na nusu kwa miaka mitatu hadi mitano, miezi miwili kwa miaka mitano hadi kumi, na miezi mitatu baada ya zaidi ya miaka kumi. Muda wa notisi wa mfanyakazi ni nusu ya muda wa mwajiri. Mwisho wa ajira, omba malipo ya mwisho na attestation des services rendus inayoonyesha tarehe za kuanza na kuondoka, aina ya kazi na nambari ya hifadhi ya jamii bila maelezo mabaya. Kwa ombi la maandishi, cheti kinapaswa kutolewa ndani ya siku 15 za kazi zisizozidi. IGTSS hutoa taarifa kwa wafanyakazi, ukaguzi na upatanishi; upatanishi ukishindikana, Tribunal du Travail inaweza kuwa njia inayofuata. Ada na muda wa kushughulikia wa OBEM, vibali vya sasa vya mashirika, tarehe za mwisho za nafasi na amri za sasa za mishahara zinapaswa kuthibitishwa eneo husika kabla ya kulipa au kutegemea utaratibu fulani. Kamwe usilipe ada ya kuajiri bila risiti, hasa katika uajiri wa kuvuka mipaka ambako ulaghai na kutolingana kwa mikataba ni hatari kubwa.