ที่อยู่อาศัยในกัมพูชา

กัมพูชามีระบบด้านอสังหาริมทรัพย์และสัญญาเช่าที่จัดตั้งขึ้นแล้ว แต่ช่องทางการได้มาซึ่งที่อยู่อาศัยยังแยกกระจัดกระจาย ผู้คนได้ที่อยู่อาศัยผ่านการเช่าในตลาด การพักอาศัยกับครอบครัวหรือโดยไม่เสียค่าเช่า การสร้างบ้านเอง สัมปทานที่ดินเพื่อสังคม โครงการย้ายถิ่นฐาน และการซื้ออย่างเป็นทางการ Borey คือโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยที่วางแผนไว้ ซึ่งอาจประกอบด้วยบ้าน แปลงที่ดิน และสิ่งอำนวยความสะดวกส่วนกลาง อาคารกรรมสิทธิ์ร่วมมีห้องชุดส่วนบุคคลพร้อมพื้นที่ส่วนกลาง เช่น ที่ดิน ตัวอาคาร ทางสัญจร และแนวท่อน้ำ ไฟฟ้า หรือก๊าซที่ใช้ร่วมกัน สิทธิในทรัพย์สินอาจบันทึกไว้ในหนังสือรับรองกรรมสิทธิ์และทะเบียนที่ดิน เอกสารสิทธิครอบครองเป็นหลักฐานการครอบครอง แต่ไม่ได้ให้ความมั่นคงเช่นเดียวกับกรรมสิทธิ์ที่จดทะเบียนโดยอัตโนมัติ ผู้ซื้อควรตรวจสอบตัวตนของผู้ขาย หนังสือรับรองกรรมสิทธิ์หรือเอกสารสิทธิครอบครอง แนวเขตแปลงที่ดิน การจำนอง ภาระจำยอม สัญญาเช่าระยะยาว ภาษี และเอกสารอาคารหรือการเข้าอยู่อาศัย ผ่านกรมที่ดินหรือสำนักงานที่ดินประจำจังหวัดหรือเทศบาลที่เกี่ยวข้อง เอกสารโอนกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคลที่ไม่ได้จดทะเบียนอาจไม่คุ้มครองผู้ซื้อจากบุคคลภายนอก สัญญาเช่าที่อยู่อาศัยอาจกำหนดระยะเวลาหรือไม่กำหนดระยะเวลาก็ได้ สัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรควรระบุทรัพย์สิน คู่สัญญา ค่าเช่า เงินประกัน ค่าสาธารณูปโภค การซ่อมแซม รายการทรัพย์สิน ระยะเวลาแจ้งล่วงหน้า หลักเกณฑ์การให้เช่าช่วง และสภาพเมื่อส่งมอบ การให้เช่าช่วงต้องได้รับอนุญาตไว้อย่างชัดเจนในสัญญาหรือได้รับอนุญาตจากเจ้าของ สัญญาเช่าปากเปล่าถือเป็นสัญญาชั่วคราว และโดยทั่วไปสามารถยุติได้โดยแจ้งล่วงหน้าให้สอดคล้องกับรอบการชำระค่าเช่า ผู้เช่าควรตรวจสภาพที่อยู่อาศัย ดูแลรักษาตามปกติ และรับผิดชอบความเสียหายผิดปกติที่ผู้เช่าเป็นผู้ก่อ ส่วนผู้ให้เช่ามีหน้าที่จัดหาทรัพย์สินที่ปราศจากข้อบกพร่องแฝงและรับรองให้ผู้เช่าอยู่อาศัยได้โดยสงบ ไม่พบหลักฐานว่ากัมพูชามีเพดานค่าเช่าทั่วประเทศ หรือระบบเงินประกันและการขับไล่ระดับชาติที่ครอบคลุม ดังนั้นสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรและแนวปฏิบัติในท้องถิ่นจึงมีน้ำหนักมาก ชาวต่างชาติไม่สามารถเป็นเจ้าของที่ดินในกัมพูชาได้ แต่ชาวต่างชาติที่มีคุณสมบัติตามกฎหมายอาจเป็นเจ้าของห้องชุดส่วนบุคคลในอาคารกรรมสิทธิ์ร่วมที่อยู่เหนือชั้นล่างได้ โดยอยู่ภายใต้ข้อจำกัดตามกฎหมาย โควตาห้องชุดสำหรับชาวต่างชาติ และข้อจำกัดระยะ 30 กิโลเมตรจากชายแดนซึ่งมีข้อยกเว้น เจ้าของชาวต่างชาติไม่ได้เป็นเจ้าของที่ดินด้านล่างอาคาร และต้องร่วมรับผิดชอบพื้นที่ส่วนกลางและค่าบริหารจัดการ ทางเลือกหนึ่งสำหรับอาคารบนที่ดินเช่าจากบุคคลที่สามคือสิทธิตามสัญญาเช่าตลอดชีพ สัญญาเช่าระยะยาวที่จดทะเบียนมีอายุอย่างน้อย 15 ปีและไม่เกิน 50 ปี โดยทั่วไปสามารถโอน รับมรดก หรือให้เช่าช่วงได้ตามกฎหมายและสัญญา และต้องจดทะเบียน เมื่อสัญญาสิ้นสุด ผู้ให้เช่าโดยทั่วไปจะได้สิ่งปรับปรุงและสิ่งปลูกสร้างไปโดยไม่มีค่าชดเชย เว้นแต่ข้อตกลงกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น การจัดหาเงินทุนเพื่อที่อยู่อาศัยผ่านธนาคารและสถาบันการเงินรายย่อยเป็นช่องทางที่มีอยู่ แต่คุณสมบัติ อัตราดอกเบี้ย และข้อกำหนดหลักประกันแตกต่างกันไปตามสถาบัน บริการตรวจสอบที่เกี่ยวข้องและสถาบันการเงินอาจช่วยตรวจสอบข้อมูลทรัพย์สิน ประวัติการเช่า และการจำนอง ภาษีทรัพย์สินใช้กับอสังหาริมทรัพย์ในเมืองหลวงและเมืองระดับจังหวัด เมื่อมูลค่าตามเกณฑ์ที่ใช้เกิน 100,000,000 เรียล อัตรารายปีคือ 0.1% ของ 80% ของมูลค่าประเมินที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง หลังหัก 100,000,000 เรียล โดยทั่วไปต้องยื่นแบบและชำระตั้งแต่วันที่ 1 มกราคมถึง 30 กันยายน การจัดเก็บภาษีการโอนและอากรแสตมป์อาจเปลี่ยนแปลงได้ รวมถึงมีข้อยกเว้นหรือสิทธิพิเศษในปัจจุบัน จึงควรให้กรมสรรพากรหรือสาขาภาษีในท้องถิ่นยืนยันหลักเกณฑ์ที่ใช้ ค่าบริการที่ดินเป็นไปตามอัตราที่ประกาศไว้และอาจเปลี่ยนแปลงได้เช่นกัน ระหว่างการอยู่อาศัย ความรับผิดชอบเรื่องสาธารณูปโภค สุขาภิบาล น้ำ ไฟฟ้า การเก็บขยะ การซ่อมแซม และค่าบริหารจัดการอาคารกรรมสิทธิ์ร่วมขึ้นอยู่กับสัญญา ผู้ให้บริการ และกฎของอาคาร เมื่อสิ้นสุดการเช่า คู่สัญญาควรปฏิบัติตามสัญญา บันทึกสภาพที่อยู่อาศัย และชำระค่าสาธารณูปโภคกับเงินประกันให้เรียบร้อย การโอนกรรมสิทธิ์ การรับมรดก และการเปลี่ยนแปลงสัญญาเช่าระยะยาวที่จดทะเบียนควรปรับปรุงข้อมูลกับกรมที่ดิน ข้อพิพาทเกี่ยวกับการครอบครองที่ดินอาจส่งเรื่องต่อคณะกรรมการที่ดิน และผู้ไม่พอใจสามารถยื่นคำร้องต่อศาลได้ นโยบายที่อยู่อาศัยระดับชาติมุ่งเป้าไปที่ประชาชนทั่วไป รวมถึงครัวเรือนรายได้น้อยและปานกลาง ตลอดจนกลุ่มเปราะบาง มีโครงการที่อยู่อาศัยราคาย่อมเยา สัมปทานที่ดินเพื่อสังคม การย้ายถิ่นฐาน และการจัดหาที่อยู่อาศัยโดยภาครัฐร่วมกับภาคเอกชน แต่การเข้าถึงขึ้นอยู่กับโครงการหรือหน่วยงาน ไม่ใช่สิทธิในที่อยู่อาศัยทั่วประเทศโดยอัตโนมัติ ไม่พบว่ากัมพูชามีประมวลกฎหมายการเช่าที่อยู่อาศัยแห่งชาติแบบรวมศูนย์ ช่องทางออนไลน์ระดับชาติสำหรับเข้าถึงที่อยู่อาศัยให้เช่าของรัฐ หรือสวัสดิการที่อยู่อาศัยถ้วนหน้า เอกสารสิทธิที่ตรวจสอบไม่ได้ เอกสารปลอม การจำนองที่ไม่เปิดเผย ปัญหาการส่งมอบจากผู้พัฒนาหรือโครงการ Borey การฝ่าฝืนข้อจำกัดกรรมสิทธิ์ของชาวต่างชาติ และการเข้าใช้ที่ดินสาธารณะของรัฐ ล้วนก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านที่อยู่อาศัยอย่างมีนัยสำคัญ