ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ

ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਸੰਘੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ Criminal Code (ਫੌਜਦਾਰੀ ਸੰਹਿਤਾ) ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਕੌਮੀ ਢਾਂਚੇ ਅੰਦਰ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਕਈ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫੌਜਦਾਰੀ ਮਾਮਲਾ ਅਕਸਰ ਰਿਪੋਰਟ, ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਿਆਂਇਕ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸ਼ੱਕੀ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। Canadian Charter of Rights and Freedoms (ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦਾ ਚਾਰਟਰ) ਫੌਜਦਾਰੀ ਜਾਂਚਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਵਾਜਬ ਤਲਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ, ਮਨਮਾਨੀ ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਬਚਾਅ, ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਜਾਂ ਹਿਰਾਸਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨਾ, ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੋਸ਼ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਅਪਰਾਧ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਰਿਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਰਾਸਤ ਲਈ ਜ਼ਮਾਨਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਕੱਦਮਾ ਜਨਤਾ ਵੱਲੋਂ Crown prosecutor (ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ) ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਘਟਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ। ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਹਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵਾਜਬ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੇਗੁਨਾਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਦੀ ਚੋਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਅਦਾਲਤ, ਉਪਲਬਧ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਬੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਵਸਤਾਂ, ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਬੂਤ ਕਬੂਲਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਭਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਮਾਮਲਾ ਦੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣ, ਜਿੱਥੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਵਿਕਲਪੀ ਨਿਪਟਾਰੇ, ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕਰਨ, ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਹੱਲ ਰਾਹੀਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਸਮਝ ਕੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬਦੇਹੀ, ਰੋਕਥਾਮ, ਪੁਨਰਵਾਸ, ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਕਾਨੂੰਨ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ ਉੱਥੇ ਬਿਨਾਂ ਸਜ਼ਾ ਦੋਸ਼-ਸਿੱਧੀ, ਪ੍ਰੋਬੇਸ਼ਨ, ਜੁਰਮਾਨੇ, ਭਾਈਚਾਰਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕੈਦ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਯਾਤਰਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਰਜੇ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।