ਇਤਿਹਾਸ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੈਨੇਡਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੂਰਪੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਅਤੇ ਇਨੂਇਟ ਸਮਾਜਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਵਪਾਰਕ ਜਾਲ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਕਾਨੂੰਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ। ਯੂਰਪੀ ਮੱਛੀ-ਪਕੜ, ਵਪਾਰ, ਬਸਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ। ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਬਸਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਵਾਂ ਫਰਾਂਸ (New France) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਧੀਆਂ ਨੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਊਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸੰਧੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਏ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਧਰਤੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਲੈ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਉੱਥੇ ਬਸਤੀਕਰਨ ਹੋਇਆ। ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (Confederation) ਨੇ 1867 ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਰਾਹੀਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਬਣਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਿਆਰ ਹੋਈ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਕੂਲ (residential schools), ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ੀ ਕਦਮਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਵਾਸ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੇ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦ ਨੇ ਇਹ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੌਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੇ ਵੋਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਂਦੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਊਬੈਕ, ਸੰਘਵਾਦ, ਪ੍ਰਵਾਸ, ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ, ਖੇਤਰੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਜਾਰੀ ਬਹਿਸਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ, ਜਨਤਕ ਯਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।