Kawsaypa gastokunata allin qhawarinapaq, mana sapa kuti tikraq, tikraq hinaspa sapa kuti rikhuriy gastokunaman rakina. Mana sapa kuti tikraq gastokunaqa kutin kutinmi pagakun, tikraq gastokunaqa utilizacionman hina tikran, sapa kuti rikhuriy gastokunataq aswan pisi kutillapi rikhuriyku, ichaqa presupuesto-ta chinkachiyta atin. Wasipa gastonkunaqa alquiler utaq hipoteca, hatun wasipi rakisqa gastokuna (gastos comunes), servicios básicos, allichaykuna hinaspa kuyuchikuy gastokunataqa churakun. Qhawachisqa alquilerqa manan sapa killa wasipa huntan burden-ninta rikuchinchu. Inflaciónman tupachisqa Chile qullqi tupuy (Unidad de Fomento)qa propiedad, alquiler, crédito, seguro, yachay hinaspa wakin contratokunapi sapa kuti utilizakun. Peso chaninqa inflaciónwan tupachisqanrayku, huk fijo yupay UFqa manan fijo peso pagoyta niqchu. Mikuy gastokunaqa maypi kawsayman, wata pachaman, ima laya tiendaman, ayllupa costumbrenman hinaspa wasimanta hawapi hayk’a kutita mikuykuyman hina. Mikuykunata ñawpaqmantaraq planay hinaspa unidad chaninkunata tupachiyqa aswan allinmi, paquete chaninkunata sapallan tupachiyqa manan chay hinachu. Apaykachakuyqa transporte público pagokunata, combustibleta, peajekunata, estacionamientota, segurota, mantenimiento-ta hinaspa vehículopa financiamientontaqa churakunman. Huk particular vehículopa huntan gastonqa aswan hatunmi combustible sapallanmantapas. Servicios básicos hinaspa comunicacionesqa electricidad, yakuta, gas, internet hinaspa móvil serviciotaqa churakunman. Utilizacion, clima, wasipa allin kaynin, planpa condicionninkuna hinaspa facturaciónpa ciclonkunaqa pagana chanita tukuyta atin. Hampikuy, yachay, wawakunapa uyway hinaspa familiapa runakunata uywayqa público hinaspa privado pagokunata huñuyta atin. Cobertura utaq inscripciónqa manan necesariamente copago, suministros, apaykachakuy utaq wakin tupaq gastokunataqa chinkachinchu. Mana sapa kuti gastokunaqa pacha, escuelapa munasqankuna, raymikuna, wata kuti renovacionkuna, wasi allichay hinaspa emergencia-kunam. Suyasqa wata gastokunata killa killa rakiyqa aswan cheqaq presupuesto-ta rurachin.
Gastokuna Chilepi
Chilepi gastokunaqa llaqtaman, barrio-man, ayllu runakunapa yupayninman, hinaspa imayna kawsanankuman hina ancha hukniraymi. Wasi, mikuy, apaykachakuy, servicios básicos, hampikuy, yachay hinaspa manukuy pagokunaqa aswan hatun gastokunata ruwanku. Wakin importante chaninkuna pesokunapi qhawarichikun, wakin contratokuna hinaspa propiedadwan tupaq chaninkunataq UFwan ruwakun.
VivAVia can make mistakes. Check important information.

