Chileqa democrática repúblicam. Kamachiy atiyninqa ciudadanokunamanta hamun; paykunaqa representantesninkuta akllanku, votowan, público debatewan, organización cívicakunawan, hinallataq thak participaciónwan yuyayninkuta rikuchiyta atinku. Repúblicapa Presidentenqa nacional gobiernota pushan, hinallataq administración públicata kamachin. Ministroskunaqa hatun política áreas-ta qhawanku, servicios públicokunañataq achka gobierno programakunata hinallataq sapa p'unchaw administración ruwanakuykunata apanku. Llapa llaqtapa kamachiqkunapa tantakuynin (Congreso Nacional) iskay cámarasniyuqmi: Cámara de Diputados hinallataq Senado. Congresoqa proyectokunamanta riman, leykunata aprobayan, gobiernota imayna ruwasqanta qhawarin, hinallataq presupuesto nacionalmanta riman. Tribunalkunaqa leykunata churanku ruwanakuy, kamachiy autoridadkunamanta sapaq kachkaspa legal disputakunata allichanku. Huk autonomía nisqayuq utaq especializásqa entidad públicakunaqa elecciones, gasto público, hinallataq control constitucional hina áreaspi qhawariyta ruwanku. Partidokunaqa sociedadmanta hinallataq gobiernomanta kikinkuna hina yuyayniyuq runakunata huñunku. Chilepiqa independentekuna, movimientos sociales, barriospa huñunakuyninkuna, sindicatos, asociaciones profesionales, hinallataq huk organizaciónkuna público rimanakuyta influenciachinku. Políticaqa achka nivelespi ruwakun. Nacional autoridadkunaqa llapa llaqtapa asuntunkunata kamachinku, instituciones regionalesqa territorio wiñariyta qhawanku, municipalidadkunañataq alcalde hinallataq consejo municipalwan achka local asuntokunata apanku. Huk común político procesoqa público problema riqsisqawan qallarin. Autoridadkuna, legisladores, partidokuna, expertos, grupos cívicos, hinallataq residentesqa propuestaqa políticaman, leyman, utaq local medida-man tukunanpaq ñawpaqta rimanakunku. Políticaqa servicios allinchaypaq, derechokunata waqaychanapaq, hinallataq churanakuykunata democrática reglaswan allichanapaq oportunidadeskunata paqarichin. Limitacionesninqa rakisqa yuyaykuna, institucionespa responsabilidadesninkuna, kachkan recursoskuna, legal controles, hinallataq decisiónkunata rimanakuspa ruwachinapaq pacha nisqakuna.
Política Chilepi
Chilepi políticaqa runakuna kamachiqkunata akllanankupaq, runakunapa necesidadesninkumanta rimanakunkupaq, hinallataq llaqta imayna kamachisqa kananpaq churanakunkupaq ruwanakusqanmi. Chayqa representativa democracia hina ruwan, akllasqa presidenteyuq, Congreso Nacional-niyuq, partidokuna, tribunalkuna, regional autoridadkuna, hinallataq municipalidadkuna. Kay partekunata yachaspaqa runakuna yachanku pitaq kamachiyta rurayta atinan, hinallataq imayna paykuna chaypi ruwanakuyta atinkuta.
VivAVia can make mistakes. Check important information.

