Elimu ya kujiendeleza katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo

Sheria ya Mfumo Na. 14/004 (Loi-Cadre n°14/004) inatofautisha elimu rasmi na isiyo rasmi. Elimu isiyo rasmi inajumuisha kusoma na kuandika, masomo ya kurekebisha pengo la elimu, sifa za ufundi, mafunzo ya baada ya kujifunza kusoma na kuandika (post-alphabétisation), na fursa za elimu endelevu zenye unyumbufu kwa watu wazima, walioacha shule na watu wasio na elimu ya msingi ya kutosha. Fursa hizi zinalenga kuboresha ujuzi wa msingi, uwezo wa kupata ajira, sifa na kuingia au kurejea kazini. Elimu ya kujiendeleza haijumuishi elimu kamili ya awali, masomo ya chuo kikuu au kujifunza lugha pekee, lakini inaweza kusaidia watu kuhamia katika maeneo hayo. Kurugenzi Kuu ya Elimu Isiyo Rasmi (Direction Générale de l’Éducation Non Formelle) hutengeneza sera, mikakati na kanuni za kitaifa na kuratibu sekta isiyo rasmi. Ofisi za utekelezaji na usimamizi za majimbo (DIVAS) zinawajibika kwa utekelezaji na ufuatiliaji. Kulingana na programu, Wizara ya Masuala ya Kijamii, Hatua za Kibinadamu na Mshikamano wa Kitaifa (Ministère des Affaires Sociales, Actions Humanitaires et Solidarité Nationale), Wizara ya Vijana na Uamsho wa Kizalendo (Ministère de la Jeunesse et Éveil Patriotique) au Wizara ya Mafunzo ya Ufundi (Ministère de la Formation Professionnelle) pia huhusika. Taasisi za serikali, mashirika yasiyo ya kiserikali, washirika wa kimataifa, makanisa na jamii za eneo hukamilisha miundo hii. Taasisi ya Kitaifa ya Maandalizi ya Ufundi (Institut National de Préparation Professionnelle) hutoa moduli fupi za ufundi kwa ajili ya kusasisha ujuzi, kuongeza uwezo wa kupata ajira na maendeleo ya kitaaluma. Kozi hizo zinalenga, miongoni mwa wengine, wafanyakazi wa kampuni za umma na binafsi, wasimamizi, waajiriwa na watu waliojiajiri. Hufanyika katika INPP au moja kwa moja kwenye kampuni. Kwa mafunzo yanayotolewa kwenye kampuni, kampuni zinahitaji uanachama wa INPP, huwasilisha ombi na kusajili washiriki miongoni mwa wafanyakazi wao. Michango ya waajiri imeainishwa katika Kifungu cha 8 cha Kanuni ya Kazi (Code du travail); mafunzo ya kampuni yakipangwa ipasavyo, wafanyakazi hushiriki bila malipo. Watu binafsi na vikundi hupata ushauri kutoka INPP, hujaza fomu ya utambulisho (fiche d’identification) na wanapaswa kutarajia ada zinazotegemea mtoa huduma. Shule ya Kitaifa ya Utawala (ENA) pia ilitoa elimu ya kujiendeleza mwaka 2026 kwa watumishi wa umma, huduma nyingine za umma na sekta binafsi. Kulingana na programu, mafunzo ya kubadili taaluma, kukuza ujuzi, mafunzo ya juu na mafunzo ya kujikumbusha hupangwa kwa tarehe na gharama tofauti. Hakuna muda au ada ya kitaifa iliyo sawa inayoweza kutolewa kutokana na taarifa hizi. Kwa mafundi wenye uzoefu na wafanyakazi wasiokuwa na njia ya kawaida ya elimu, uthibitishaji wa uzoefu wa awali (Valorisation des Acquis de l’Expérience) unaanzisha njia rasmi ya utambuzi. VAE hutathmini ujuzi uliopatikana kazini kwa kutumia jalada la nyaraka, usaidizi, maandalizi na mtihani mbele ya baraza lenye wajumbe wa aina mbalimbali. Baraza la kwanza lilikutana tarehe 28 Januari 2026; mzunguko wa kwanza ulianza tarehe 13 Septemba 2025. Mtihani ukifaulu unaweza kusababisha cheti cha serikali na kuunganishwa na hifadhidata ya Ofisi ya Kitaifa ya Ajira (ONEM) na huduma za upangaji kazi. Ada, vigezo mahususi na upatikanaji nchi nzima bado havijachapishwa kikamilifu. Walimu pia wana miundo yao ya mafunzo endelevu. Sera ya kitaifa ya mafunzo ya walimu ilithibitishwa kitaasisi kwa elimu ya sekondari tarehe 7 Agosti 2025. Ukaguzi Mkuu wa Elimu (IGE) na Huduma ya Kitaifa ya Mafunzo ya Walimu (SERNAFOR) zina majukumu makuu ya utekelezaji. Upatikanaji bado ni mgumu hasa maeneo ya vijijini na ya mbali; pia kuna uhaba wa vifaa vya kufundishia na zana za kidijitali, matatizo ya uhusiano wa maudhui na mahitaji, na ufadhili mdogo wa umma. Mfumo wa mabadiliko ya kidijitali (TICEF) ulipitishwa tarehe 12 Juni 2026, ukihusu elimu ya ufundi, kusoma na kuandika, elimu isiyo rasmi na hatua za kijamii au kibinadamu. Unalenga kuboresha upatikanaji, uwezo wa mifumo kuwasiliana, usalama wa data, tathmini na ujuzi wa kidijitali na unaendana na mfumo wa mkakati wa 2026–2030 (SSIEF 2026–2030). Hii haianzishi haki ya mtu binafsi ya kupata elimu ya kujiendeleza mtandaoni. Utambuzi, ufadhili na udhibiti wa ubora bado ni udhaifu mkubwa. Hakuna haki ya kitaifa ya kupata elimu ya kujiendeleza bila malipo wala hadhi moja ya kisheria au ya vyeti kwa programu zote. Programu za kusoma na kuandika za makanisa na jamii, programu za mashirika yasiyo ya kiserikali na wafadhili, mafunzo kazini na kujifunza bila mpango rasmi kazini zinaweza kuwa mbadala wa vitendo. Lugha za eneo zina nafasi muhimu katika kujifunza kusoma na kuandika, lakini hilo halimaanishi kuwa kuna mkondo tofauti wa kujifunza lugha. Dashibodi ya Wizara ya Mafunzo ya Ufundi iliripoti tarehe 6 Septemba 2026 wanafunzi 15,996 wa sasa, taasisi 2,823, walimu 12,587 na wagombea 3,868 waliosajiliwa wa VAE. Takwimu hizi zinatokana na dashibodi ya kiutawala na hazithibitishi upatikanaji huru na wa kitaifa.