Ecuadorqa huch'uy suyumi, ichaqa ancha imaymana kawsayniyuqmi. Allpa pachapa rikch'ayninmi Sierra, Costa, Amazonía, Galápagos suyukunapi ayllukunata hukniray mikhuykunata, rimaykunata, takikunata, p'achakunata hinaspa runapura kawsay yachaykunata wiñachichirqan. Ecuadorpi indígena ayllu-suyukuna hinaspa runakuna ancha chaniyuqmi. Kichwa ayllu runakuna (Kichwa communities) achka suyukunapim kanku; huk runakunapas sapan sapan rimayninkuyuq, territoriuyuq, yachayninkuyuq hinaspa kamachikuy ñankunayoqmi. Afroecuatoriano kawsaypa sapinkunaqa aswan kallpayoqmi Esmeraldaspi hinaspa Chota Valleypi. Taki, tusuy, mikhuy, simi yuyariy hinaspa ayllu kawsaymi kay herenciata sapa suyupi hukniray rikch'aykunawan waqaychanku. Montubio runakuna (montubio people) kawsayninqa principalmente Costa suyupa ch'in pampakunawanmi t'inkisqa. Caballopi puriy, chakra yachay, simi harawikuna, llaqtapa raymikunapi chaskikuy hinaspa pampawan kuska kawsaymi montubio identidadpa chaniyuq rikch'ayninkuna. Mestizo runakuna (Mestizo people) kawsayninqa achka llaqtakunapim mast'arikun, ichaqa manam huk rikch'ayllachu. España colonialpa ruwasqankuna indígena hinaspa africano sapikunawan, kunan pampa llaqtapi kawsaywan, migraciónwan hinaspa huk llaqtawan, provinciyawan utaq suyu-kawsaywan kallpachakuq t'inkiykuna. Mikhuyqa suyukunapura hukniray kayta sut'ita rikuchin. Costa suyupi yanuyqa plantano, mullu mikhuy, arroz hinaspa coco achkawanmi ruwakun; hawa pampakunapiqa papas, sara, granokuna, lawakuna hinaspa kusasqa mikhuykunam aswan común. Taki hinaspa raymikunaqa kawsayta público kawsaywan t'inkichin. Pasillo taki (Pasillo)qa naciónpa kawsay-sentimientowanmi sinchi t'inkisqa; marimba taki (marimba), bomba taki (bomba), sanjuanito taki (sanjuanito) hinaspa achka llaqtapa takinkunaqa sapan sapan ayllukunawan hinaspa ñawpa kawsaykunawanmi t'inkisqa. Yupaychaywan huk llaqtapi kawsayqa ñawpaqta qhawariymanta qallarin, manam ñawpaq yuyaykunamanta. Runakuna imayna kikinmanta rimakusqankuta tapuy hinaspa chaypi ruwanakuy ñanta yachayqa, suyupa costumbrenkunamanta listata yachaymanta aswan chaniyuqmi.
Kawsay Ecuadorpi
Ecuadorpi kawsayqa indígena, europeo, afroecuatoriano hinaspa ñawpaq chayamuykunamanta wiñan. Andes, Costa, Amazonía, Galápagos suyukunapiqa ancha hukniraymi, chayrayku manam huk sapalla costumbreqa llapa runakunata rikuchinchu. Ayllu, mikhuy, taki, iñiy, ayllu kawsay hinaspa suyupa identidadninmi sapa p'unchaw kawsayta rikhurichin.
Ecuadorpi kawsayqa suyuman, aylluman, wiñayman hinaspa situaciónman hina hukniraymi. Allin kawsaypaq qallariy respetowan rimaywan, munay yachaywan hinaspa llaqtapa identidadninta yupaychaspa. Runakuna kikinkupa costumbrenkunamanta willakuchunku; huk runapa experiencianta llapa suyupaq kamachiq hinaqa ama qhawariychu.
Kawsay pachakuna
Ecuadorpi kawsay pachakuna ayllu, yachay, llamkay, pareja, wawa charina, ruku pacha kawsaykunawanmi rurarin. Kamachishka raymikuna tiyan, shinapash iñiy, suyu, runa, hatun llakta, ayllu yachaykunami imashina rikuchina kashkata tikrachin. Ñawpa kawsay pachakunamantapash mashipuralla yanapana allimanta sakirin.
Ñawpa kawsay
Ecuadorpi ñawpa kawsayqa hatun república manaraq kashaqtami qallarikurqan; chaypiqa achka imaymana runakuna, Inka yaykuy, España colonia kamachiy, sapanchakuy, suyuta ruwakuy ima karqan. Suyukunapa munaykuna, allpa hapiypi kallpapa mana kaqlla rakiy, llaktamanta llaktaman kuyuy, runakunapa kuyuriykuna ima suyuta tikrachirqan. Kay hatun ñan yachayqa Ecuadorpa identidadkunata, rimaykunatapas entiendenapaq yanapan.
Shuyukuna
Ecuadorpi shuyukuna, ruranakunapi ñawpa cerámica, metal ruray, colonial iglesia shuyukuna, runa awashka, llakta ruranakuna, kunan shuyu, murales, fotografía, cine, mushuk ruraykunapash tiyan. Rurakkunaka Andes, Costa, Amazonía, Galápagos, hatun llaktakuna, purik kawsay, iñiy, mana pakta kashka, yuyaykunamanta rurankuna. Shuyuka sumak, mutsurishka, sagrado, política ruray utaq kaykunamanta ashka shukmi kan.
Iñiykuna
Ecuadorpi iñiyqa ñawpa pachamanta katoliku iñiyman sayasqa, ichaqa kunan pachapi imaymana iñiykuna kachkan. Evangelico hinaspa huk cristiano iglesiakuna, ayllu runakunapa iñiy yachayninkuna, uchuy iñiy ayllukuna, mana iñiq runakunapas llaqtapi kawsaykunam. Iñiyqa ayllu raymikunata, fiestakunata, llaqta yanapayta, sapanchasqa allin yuyaykunatapas yachachiyta atin.
Simi
Españolmi Ecuadorpi llapa runakuna rimaykunapi aswan riqsisqa simi, ichaqa manam suyupa sapallan siminchu. Kichwa, Shuar, huk ayllu runakunapa simikuna ima sapaq kikin kayta, yachayta willan; Ecuador españolnintaq suyuman, aylluman hina tikran. Yupaychaspa rimanapaqqa uyarina, sasan simi, allin local sutikuna qallariymi.
Ñawpa ruwaykuna
Ecuadorpi ñawpa kawsay ruwaykuna ayllu, llaqta, iñiy, mikhuy, takiy, tarpuy pacha, local ñawpa kawsayta tinkuchin. Ancha riqsisqa rikch’aykunaqa mingapi kuska llamk’ay, iñiy raymikuna, ayllu runakunapa pacha raymikuna, wañusqakunata yuyariy, suyuman hina raymikuna ima. Sapa ruwayqa kitiman hina tikran, chayrayku llaqtayuqpa yachachikuynin suyupa listanmanta aswan allinmi.
Kuska kawsay
Ecuadorpi kuska kawsayqa ayllu huñuykunamanta, rimaykunamanta, yanapay yanapanakuykunamanta, barrio tinkuykunamanta, hinaspa suyu hinaspa kawsay hukniraykunata respetaymanta sapa kuti rurakun. Sasa punchaw sasachakuykunata allichanapaq runapura tinkuyqa formal procedimiento hina ancha allin kanman. Allin convivenciaqa sumaq kawsayta, sut’i imaypi sayayta, hinaspa kuska responsabilidadta tinkuchin.
VivAVia can make mistakes. Check important information.