Hilbijartin li Almanyayê

Hilbijartin li Almanyayê derfetê dide hilbijêrên mafê wan heye ku nûnerên siyasî hilbijêrin. Hilbijartin ji bo Bundestag, parlamentoyên eyaletan, saziyên nûneratiyê yên herêmî û Parlamentoya Ewropayê, di nav tiştên din de, tên lidarxistin. Her yek ji van hilbijartinan asteke siyasî ya cihê dide ber çavan. Hilbijartinên demokratîk li ser prensîbên bingehîn dimeşin. Divê ew giştî, rasterast, azad, wekhev û veşartî bin. Kesek nayê zor kirin ku dengê xwe bide kesek an partiyekê, an hilbijartina xwe eşkere bike. Di hilbijartinên Bundestagê de, pergala Alman hilbijartina namzetan û hilbijartina partiyan bi hev re dike. Ji bo vê yekê li ser pelê dengdanê dengê yekem û dengê duyem hene. Dengê yekem ji bo namzetekî li herêma hilbijartinê ye, lê dengê duyem herî zêde ji bo pêkhateya Bundestagê li gorî partiyan biryarder e. Di hilbijartinên parlamentoya eyaletê de, hilbijêrên mafê wan heye parlamentoya eyaleta xwe hildibijêrin. Şêwaza rastîn a pergala hilbijartinê dikare di navbera eyaletên federal de biguhere. Ji ber vê yekê divê rêwerzên fermî yên li ser pelê dengdanê yê têkildar werin şopandin. Hilbijartinên herêmî nûnerên siyasî yên li herêmê, mînak di şaredariyan, bajar an navçeyan de, diyar dikin. Li gorî eyaleta federal, hilbijêr dikarin çend dengan hebin û wan di navbera namzetên cihê de belav bikin. Ofîsên herêmî yên wek serokê şaredariyê jî dibe ku rasterast bên hilbijartin. Di hilbijartinên Ewropayê de, endamên Almanyayê yên Parlamentoya Ewropayê tên hilbijartin. Ev hilbijartin bi biryarên siyasî yên Yekîtiya Ewropayê ve girêdayî ye û divê ji hilbijartinên Bundestagê, parlamentoyên eyaletan û herêmî were cihêkirin. Berî hilbijartinê, hilbijêrên mafê wan heye ku qeyd bûne, bi gelemperî karta hilbijartinê werdigirin. Tê de cihê dengdanê û agahiyên rêxistinî hene. Kes dikare li cihê dengdanê deng bide an li gorî rêzikên derbasdar bi postê dengê xwe bişîne. Li cihê dengdanê, hilbijêr bêyî temaşevanan hilbijartina xwe dike. Pelê dengdanê yê dagirtî di sindoqê de tê avêtin û paşê bi dengan din re tê jimartin. Karmendên hilbijartinê pêvajoyê bi rêkûpêk û zelal dimeşînin. Hilbijartin guhertina aştiyane ya desthilatê gengaz dike û biryarên siyasî rewa dike. Lê ew garantî nakin ku her ramaneke kesane were sepandin. Piraniya dengan, mafên hindikahiyan, hevpeyman û nîqaşa parlamentoyê jî beşên pergala demokratîk in. Kesên ku mafê dengdanê wan tune ye an hilbijêrin ku dengê xwe nedin, dîsa dikarin nîqaşên siyasî bişopînin û bi awayên aştiyane yên din beşdar bibin. Mînak zarok û ciwan dikarin di encûmenên ciwanan, encûmenên xwendekaran an bernameyên beşdariya herêmî de cih bigirin. Biryardana bi agahî dest pê dike dema ku berpirsiyariyên her asta siyasî ji pêşniyarên cuda yên siyasî tên cihêkirin.