Almaniyanın tarixi

Almaniya uzun müddət vahid milli dövlət olmayıb. Müqəddəs Roma imperiyasında çoxsaylı knyazlıqlar, şəhərlər və kilsə torpaqları öz hakimiyyətləri altında mövcud idi. XVI əsrdə Reformasiya dini, siyasəti, təhsili və gündəlik həyatı dəyişdi. Katolik və protestant əraziləri arasındakı bölünmə uzunmüddətli regional fərqlər yaratdı. XIX əsrdə milli hərəkatlar, sənaye və şəhərlər inkişaf etdi. 1871-ci ildə Almaniya imperiyasının qurulması ilə Prussiyanın rəhbərliyi altında alman milli dövləti yarandı. Birinci Dünya müharibəsi zorakılıq və yoxsulluq gətirdi, monarxiyanın sona çatmasına səbəb oldu. Ardınca gələn Veymar Respublikası bütün Almaniya üçün ilk parlamentli demokratiya idi, lakin ağır siyasi və iqtisadi böhranlarla üzləşirdi. Nasistlər 1933-cü ildə diktatura qurdu. Onlar milyonlarla insanı, xüsusilə Holokost zamanı, təqib edib öldürdü; cinayətkar müharibəyə başladılar və demokratik, hüquqi dövlət quruluşunu dağıtdılar. İkinci Dünya müharibəsindən sonra Almaniya işğal olundu və 1949-cu ildə bölündü. Qərbdə parlamentli demokratiya olan Almaniya Federativ Respublikası, şərqdə isə hakimiyyətdə təkpartiyalı siyasi qüvvənin olduğu sosialist dövlət — Almaniya Demokratik Respublikası yarandı. ADR-dəki sülhsevər inqilab və Berlin divarının süqutu yenidən birləşməyə yol açdı. 1990-cı ildən Almaniya yenidən vahid dövlətdir, lakin bölünmə təcrübəsi və onun nəticələri qismən bu gün də davam edir. Bu gün Almaniya özünü federal demokratiya və Avropanın bir hissəsi kimi qəbul edir. Diktatura, müharibə və təqiblər barədə yaddaş siyasi təhsilə, anım mədəniyyətinə və insan ləyaqətinin qorunmasına təsir edir. Tarix yalnız böyük siyasi hadisələrdə görünmür. Binalar, abidələr, ailə hekayələri, regional adətlər və muzeylər insanların müxtəlif dövrlərdə necə yaşadığını göstərir.