ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕ, ਛੋਟੇ ਵਿੱਤ ਬੈਂਕ, ਭੁਗਤਾਨ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮਿਤ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਪਹੁੰਚ, ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਬਚਤ ਖਾਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਲੈਣ, ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਰਤਣਯੋਗ ਪੈਸਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਚਾਲੂ ਖਾਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਅਕਸਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਗਾਹਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪਤੇ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ Know Your Customer (KYC) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਹਕ ਤੋਂ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਪਛਾਣ, ਪਤੇ, ਕਰ, ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਫ਼ੋਟੋ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਮੰਗੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੈਸਾ ਨਕਦ ਜਮ੍ਹਾਂ, ਚੈੱਕ, ਕਾਰਡ, ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫੇਸ (UPI) ਅਤੇ NEFT, RTGS ਤੇ IMPS ਵਰਗੀਆਂ ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਕਮ ਸਹਿਮਤ ਮਿਆਦ ਲਈ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਰਿਕਰਿੰਗ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਨਿਯਮਿਤ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਤਪਾਦ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸਾ ਕਢਵਾਉਣ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਵਿਆਜ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਸਮਝ ਲਵੋ। ਬੈਂਕ ਘਰ, ਸਿੱਖਿਆ, ਵਾਹਨ, ਨਿੱਜੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਛਾਣ, ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਨਕਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਮੁੜ-ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਕਰੈਡਿਟ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਜਾਂ ਗਾਰੰਟਰ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ, ਸੇਵਾ-ਖ਼ਰਚਿਆਂ, ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ, ਸਟੇਟਮੈਂਟਾਂ, ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਖਾਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਵਰਤਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾਅਲੀ ਕਾਲਾਂ, ਲਿੰਕਾਂ, ਭੁਗਤਾਨ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ, ਰਿਮੋਟ-ਐਕਸੈੱਸ ਐਪਾਂ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੈਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਸਵਰਡ, ਇਕ-ਵਾਰੀ ਪਾਸਵਰਡ, ਕਾਰਡ ਦਾ ਗੁਪਤ ਕੋਡ ਜਾਂ UPI ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਪਛਾਣ ਨੰਬਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਲ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।