भारतमा खर्च

भारतमा जीवनयापनको लागत एउटै निश्चित रकम होइन। स्थान, घरपरिवारको आकार, आवासको स्तर, यात्राको आवश्यकता, विद्यालय छनोट, स्वास्थ्य आवश्यकता र जीवनशैलीले ठूलो फरक पार्छन्। आवास खर्चमा भाडा वा ऋणको किस्ता, धरौटी, मर्मतसम्भार, मर्मत, दलाली, आवास समितिका शुल्क र उपयोगिता सेवाको बिल पर्न सक्छ। कम भाडा भएको ठाउँले लामो वा महँगो आवतजावत गराउँछ भने त्यसको कुल लागत बढी हुन सक्छ। खानाको खर्चमा आधारभूत खाद्यान्न, ताजा उत्पादन, खाना पकाउने इन्धन, प्याकेटबन्द खाना, बाहिर खाने र घरमा मगाउने खर्च पर्छ। खाना पकाउने बानी, खानासम्बन्धी आवश्यकता, स्थानीय बजार र मौसमी उपलब्धताले कुल रकममा असर गर्छन्। यातायातमा हिँडाइ, साइकल, बस, रेल, मेट्रो, रिक्स्सा, ट्याक्सी, इन्धन, पार्किङ, मर्मतसम्भार, बीमा र सवारीसाधनको वित्तीय किस्ता पर्न सक्छ। मूल्यसँगै भरपर्दोपन र यात्रा लाग्ने समय पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। शिक्षा खर्चमा शुल्क, किताब, पोसाक, उपकरण, यातायात, गतिविधि, परीक्षा र अतिरिक्त कक्षा पर्न सक्छन्। सरकारी र निजी विकल्प फरक हुन्छन्; एक महिनाको शुल्कभन्दा पूरै वर्षको खर्च उपयोगी मापदण्ड हो। स्वास्थ्य खर्चमा चिकित्सक परामर्श, औषधि, परीक्षण, अस्पताल हेरचाह, यात्रा, बीमा शुल्क र कामबाट बिदा बस्दा गुमेको समय पर्न सक्छ। बीमा उपलब्ध भए पनि चिकित्सा खर्चका लागि रकम छुट्याएर राख्नु उपयोगी हुन्छ। उपयोगिता सेवा र सञ्चार खर्चमा बिजुली, पानी, खाना पकाउने इन्धन, मोबाइल सेवा, इन्टरनेट र कहिलेकाहीँ वैकल्पिक विद्युत् आपूर्ति पर्छन्। मौसम, प्रयोग, घरपरिवारको आकार र आवासको व्यवस्थाअनुसार बिल बदलिन सक्छ। चाडपर्व, समारोह, मर्मत, यात्रा, वार्षिक नवीकरण र आफन्तलाई सहयोगजस्ता अनियमित खर्चले मासिक योजना बिगार्न सक्छन्। अपेक्षित वार्षिक खर्चलाई महिनाअनुसार भाग गर्दा तयारी गर्न सजिलो हुन्छ।