ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤਾਂ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਕਾਰ, ਮੌਸਮ, ਭੂਗੋਲ, ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ, ਘਰ, ਆਵਾਜਾਈ, ਬਿਜਲੀ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਹੋਣ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇ। ਮਾਨਸੂਨੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਦਰਿਆਈ ਹੜ੍ਹ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਲ-ਭਰਾਅ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣਾ, ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੱਟੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰਵਾਤ, ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਲਹਿਰਾਂ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੂਚਾਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਭੂਚਾਲਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਸਾਰੀ, ਫਰਨੀਚਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਲੂ ਅਤੇ ਸੋਕਾ ਅਚਾਨਕ ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚੇ, ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਠੰਢਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ, ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ, ਹਿਮ-ਧਸਣ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਕ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੱਟੀ ਅਤੇ ਟਾਪੂਈ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਫ਼ਤ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਰਾਜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ NDMA ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਅਦਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ, ਅੱਗ-ਬੁਝਾਊ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਵਾਬੀ ਦਸਤੇ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਵਲੰਟੀਅਰ—ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਥਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਮੋਬਾਈਲ ਸੁਨੇਹਿਆਂ, ਪ੍ਰਸਾਰਕਾਂ, ਸਾਇਰਨਾਂ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ ਐਲਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ, ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੁਕਸਾਨ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਹਰ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਧਾਰਨ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਨ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੰਪਰਕ, ਨੇੜਲੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।