အိန္ဒိယတွင် ရွေးကောက်ပွဲများ

အိန္ဒိယတွင် အဆင့်အမျိုးမျိုး၌ ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပသည်။ မဲဆန္ဒရှင်များသည် လွှတ်တော်အောက်လွှတ်တော် (Lok Sabha)၊ ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များနှင့် ဒေသန္တရအဖွဲ့များ၏ အဖွဲ့ဝင်များကို တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ကြသည်။ လွှတ်တော်အထက်လွှတ်တော် (Rajya Sabha) အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အခြားရာထူးအချို့ကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းလူထုမဲပေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ သွယ်ဝိုက်သောရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်များဖြင့် ရွေးချယ်သည်။ အိန္ဒိယရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (Election Commission of India) သည် ပါလီမန်၊ ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များနှင့် သမ္မတ၊ ဒုတိယသမ္မတရာထူးများအတွက် ရွေးကောက်ပွဲများကို စီမံသည်။ ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်များက ပန်ချာယတ်များနှင့် မြို့ပြဒေသန္တရအဖွဲ့များ၏ ရွေးကောက်ပွဲများကို ကြီးကြပ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တာဝန်ယူရာနယ်ပယ် မတူညီသော သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များဖြစ်သည်။ တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ပွဲများအတွက် နယ်မြေကို မဲဆန္ဒနယ်များအဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီသည် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကို ရွေးကောက်ပြီး အကျုံးဝင်သောမဲ အများဆုံးရသူသည် အကြွင်းမဲ့အများစုမရသော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် အနိုင်ရသည်။ မဲဆန္ဒနယ်အချို့တွင် သတ်မှတ်ဇာတ်အုပ်စုများ (Scheduled Castes) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်မျိုးနွယ်စုများ (Scheduled Tribes) မှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအတွက် နေရာသတ်မှတ်ထားသော်လည်း ထိုနေရာတွင် မဲပေးနိုင်သည့် အရည်အချင်းပြည့်မီ၍ မှတ်ပုံတင်ထားသော မဲဆန္ဒရှင်အားလုံး မဲပေးနိုင်သည်။ နိုင်ငံရေးပါတီများက ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး ပါတီမဝင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများလည်း ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည်။ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုများတွင် အစည်းအဝေးများ၊ အိမ်တိုင်ရာရောက် ဆက်သွယ်မှု၊ မီဒီယာနှင့် လူထုဆွေးနွေးမှုတို့မှတစ်ဆင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများနှင့် အစီအစဉ်များကို မိတ်ဆက်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲစည်းမျဉ်းများသည် တရားမျှတမှုကို ကာကွယ်ရန်၊ အပြုအမူကို ထိန်းညှိရန်နှင့် အများပြည်သူအာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းကို ကန့်သတ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ နိုင်ငံသားတစ်ဦးသည် အရည်အချင်းပြည့်မီပြီး သက်ဆိုင်ရာမဲဆန္ဒနယ်၏ မဲစာရင်းတွင် ပါဝင်ရမည်။ မဲဆန္ဒရှင်အထောက်အထားကတ်သည် မှတ်ပုံတင်ထားမှုနှင့် အထောက်အထားအတွက် အသုံးဝင်သော်လည်း သက်ဆိုင်ရာမဲရုံ၌ မဲပေးခွင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် မဲစာရင်းက အဓိကမှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ မှတ်ပုံတင်အသေးစိတ်ကို စစ်ဆေးသင့်သည်။ မဲပေးမှုသည် လျှို့ဝှက်သည်။ မဲဆန္ဒရှင်က မှတ်တမ်းတင်ထားသော ရွေးချယ်မှုကို အတည်ပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည့် စာရွက်ဖြင့်စစ်ဆေးမှုစနစ်နှင့်အတူ အီလက်ထရွန်နစ်မဲပေးစက်များ (Electronic Voting Machines) ကို ပုံမှန်အသုံးပြုသည်။ မဲလက်မှတ်တွင် အထက်ဖော်ပြပါမည်သည့်ကိုယ်စားလှယ်ကိုမျှ မထောက်ခံပါ (NOTA — None of the Above) ဟူသော ရွေးချယ်စရာလည်း ပါနိုင်သော်လည်း NOTA သည် ရာထူးရယူနိုင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးကဲ့သို့ အလုပ်မလုပ်ပါ။ မဲရုံတွင် တာဝန်ရှိသူများသည် မဲဆန္ဒရှင်ကို စစ်ဆေးပြီး မဲပေးပါဝင်မှုကို မှတ်သားကာ လျှို့ဝှက်စွာမဲပေးရန် ညွှန်ကြားသည်။ မဲများကို စနစ်တကျရေတွက်ပြီး မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုချင်းစီအလိုက် ရလဒ်ကြေညာသည်။ တိုင်ကြားမှုများနှင့် အငြင်းပွားမှုများကို တရားဝင်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအတိုင်း ဆောင်ရွက်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲများသည် ပြည်သူများအား အုပ်ချုပ်ရေးခေါင်းဆောင်မှုအပေါ် ငြိမ်းချမ်းစွာ သြဇာသက်ရောက်စေပြီး ကိုယ်စားလှယ်များကို မဲဆန္ဒရှင်များထံ တာဝန်ခံစေသည်။ သတင်းမှား၊ ခြိမ်းခြောက်မှု၊ တရားမဝင်မက်လုံးပေးမှု၊ အထောက်အထားအပေါ်အခြေခံသည့် ရန်လိုမှု သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအကြောင်း အသိပညာနည်းပါးမှုတို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏တန်ဖိုး လျော့နည်းနိုင်သည်။ မှန်ကန်စွာမှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ လွတ်လပ်စွာနှိုင်းယှဉ်ခြင်း၊ လျှို့ဝှက်မဲပေးခြင်းနှင့် ပြဿနာများကို ဥပဒေနှင့်အညီ တိုင်ကြားခြင်းတို့က လုပ်ငန်းစဉ်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။