भारतमा परिवार

भारतमा परिवारलाई हिन्दीमा परिवार (parivaar) भनिन्छ; देशका अन्य धेरै भाषामा यसका फरक शब्द छन्। परिवारले एउटै घरमा बस्ने व्यक्तिहरू वा जन्म, विवाह, धर्मपुत्र वा दीर्घकालीन हेरचाहबाट जोडिएका नजिकका र टाढाका आफन्तको ठूलो घेरा जनाउन सक्छ। संयुक्त परिवारमा सामान्यतया एकभन्दा बढी पुस्ताका आफन्त सँगै बस्छन् वा पैसा, काम, हेरचाह र निर्णयमा निकट रूपमा सहकार्य गर्छन्। एकल परिवारको केन्द्रमा प्रायः आमाबुबा वा हेरचाहकर्ता र उनीहरूका छोराछोरी हुन्छन्, यद्यपि टाढाका आफन्तसँगको निकट सम्बन्ध कायम रहन सक्छ। भारतका घरपरिवारमा एकल अभिभावक भएका, मिश्रित परिवार, छोराछोरी नभएका दम्पती, एक्लै बस्ने व्यक्ति र बालबालिका वा ज्येष्ठ नागरिकको हेरचाह गर्ने आफन्त पनि पर्छन्। पढाइ र कामका लागि बसाइँ सर्दा केही परिवार फरक सहर वा देशमा बसे पनि निकट रूपमा जोडिएका रहन्छन्। परिवारका सदस्यले बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिकको हेरचाह, घरायसी काम, आम्दानी, सम्पत्तिसम्बन्धी जिम्मेवारी र बिरामी वा बेरोजगार हुँदा सहयोग बाँड्न सक्छन्। यस्तो सञ्जालले सुरक्षा, ज्ञान, सम्पर्क र आत्मीयताको बलियो भावना दिन सक्छ। उमेर र परिवारभित्रको स्थानले निर्णयमा प्रभाव पार्न सक्छ, र शिक्षा, काम, विवाह, आवास वा समारोहबारे ज्येष्ठ सदस्यसँग सल्लाह लिइन सक्छ। तर हरेक घरमा अधिकार बाँड्ने तरिका फरक हुन्छ। युवावयका व्यक्तिले आफैँ निर्णय गर्न वा आफन्तसँग छलफल गर्न सक्छन्। नातासम्बन्धमा धेरै विशिष्ट शब्द छन्। आमातर्फ र बाबुतर्फका आफन्त, दाजुभाइ-दिदीबहिनीमध्ये उमेरले ठूला वा साना सदस्य र विभिन्न किसिमका ससुराली नातेदारका लागि स्थानीय भाषामा छुट्टाछुट्टै नाम र अपेक्षा हुन सक्छन्। पारिवारिक उत्सव र जिम्मेवारी धर्म, क्षेत्र, जात, भाषा र घरअनुसार फरक हुन्छन्। जन्म, विवाह, चाडपर्व, मृत्यु र भेटघाटमा आफन्त भेला हुन सक्छन्, तर सबैलाई लागू हुने एउटै भारतीय पारिवारिक चलन छैन। परिवारसँगको निकटताले दुर्व्यवहार, जबर्जस्ती निर्णय, आर्थिक नियन्त्रण वा गोपनीयता खोस्ने कुरालाई उचित ठहराउँदैन। स्वस्थ परिवारले जिम्मेवारीबारे छलफल गर्न, हेरचाह निष्पक्ष रूपमा बाँड्न, सहमतिको सम्मान गर्न र सदस्यलाई बाह्य सहयोग खोज्न दिन सक्छ।