भारतमा खानपान

भारतीय खाना एउटै किसिमको भोजन होइन। जलवायु, धर्म, स्थानीय बाली, बसाइँसराइ र पारिवारिक परम्पराले राज्य र समुदायअनुसार फरक पकाउने शैली बनाएका छन्। धेरै क्षेत्रमा चामल मुख्य खाना हो भने अरू ठाउँमा रोटी वा चपातीजस्ता गहुँका रोटी सामान्य छन्। दाल भनिने परिकारमा दाल र अन्य गेडागुडी प्रयोग हुन्छन्। तरकारीलाई सुक्खा, झोलिलो वा अन्य सामग्रीसँग पकाउन सकिन्छ। थाली भनेको सामान्यतया चामल वा रोटीसँगै साना परिकारहरू राखेर दिइने भोजन हो। टिफिनले क्षेत्र र प्रसंगअनुसार हल्का खाना, प्याक गरिएको खाना वा दिउँसोको खाना ल्याउने व्यवस्था जनाउन सक्छ। शाकाहारी खाना सजिलै पाइन्छ, तर यसको अर्थ फरक हुन सक्छ। कतिपयले अण्डा, प्याज, लसुन वा केही विशेष सामग्री खाँदैनन्; शाकाहारीभन्दा फरक, पूर्ण वनस्पतिजन्य खानामा दूध, घिउ, पनिर र अन्य दुग्धजन्य पदार्थ पनि हुँदैनन्। मांसाहारी परिकारमा स्थानीय समुदायले स्वीकार गर्ने कुखुराको मासु, माछा, खसीको मासु, अण्डा वा अन्य मासु हुन सक्छ। केही ठाउँमा गाईको मासु र सुँगुरको मासु संवेदनशील वा प्रतिबन्धित विकल्प हुन सक्छन्, त्यसैले स्थानीय चलन बुझ्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। खाना हातले, प्रायः दाहिने हातले, वा चम्चा-काँटाजस्ता भाँडाले खाइन्छ। खानुअघि हात धुनु र मेजबानले गरेअनुसार गर्नु सम्मान देखाउने सरल उपाय हुन्। सडकछेउको खाना भारतीय खानपान संस्कृतिको महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो, तर सरसफाइको अवस्था फरक हुन्छ। भर्खरै राम्ररी पकाइएको तातो खाना, सफा रूपमा पस्किने चलन र सुरक्षित पिउने पानीलाई प्राथमिकता दिनु बुद्धिमानी हुन्छ। मसलेदार भन्नाले सधैँ खुर्सानीको पिरो स्वाद भन्ने हुँदैन। परिकार कति कम, मध्यम वा धेरै पिरो छ भनेर सोध्नु र एलर्जी स्पष्टसँग बताउनु, परिकारको नाममै भर पर्नुभन्दा सुरक्षित हुन्छ।