भारतၼႂ်းလွင်ႈၵိၼ်

တၢင်းၵိၼ်ၵူႈပွတ်းၼႂ်းभारत ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူဝ်ႉလဵဝ်ၵၼ်။ ၽူၼ်ၾႃႉ၊ သႃသၼႃ၊ ၶဝ်ႈၶွင်ၼႃႈလိၼ်၊ ၵၢၼ်ယ้ายတီႈလႄႈထုင်းၼႂ်းႁိူၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈလၢႆးႁုင်ၵိၼ်ၵူႈမိူင်းၵူႈၸုမ်းပႅၵ်ႇၵၼ်။ ၶဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းလၢႆပွတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ႈမုၼ်းၽႅၼ်းၸိူဝ်ႉ roti ဢမ်ႇၼၼ် chapati ၵေႃႈၵိၼ်ၼမ်ၼႂ်းပွတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်ႉ။ ပဲလႄႈပဲႁႅင်ႈ ၸႂ်ႉႁဵတ်းၽၵ်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ dal၊ သမ်ႉၽၵ်းၸၢင်ႈႁုင်ႁႅင်ႈ၊ ႁုင်ၼမ်ႉၽၵ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ်ႁုင်ၸွမ်းတၢင်းၵိၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈၽၵ်းထႆး (thali) ပဵၼ်မื้อဢၼ်မီးၽၵ်းဢွၼ်ႇလၢႆမဵဝ်း ဝၢင်းႁူမ်ႈၵၼ်၊ ၵမ်ႈၼမ်ၵိၼ်ၸွမ်းၶဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၶဝ်ႈမုၼ်းၽႅၼ်း။ တိပ်ႇ (tiffin) ၸၢင်ႈမၢႆထိုင်မื้อဢၼ်ၵိၼ်ဢိတ်းဢွတ်း၊ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ႁေႃႉၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ်လၢႆးႁေႃႉၶဝ်ႈၵႂႃႇၵိၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းႁိုဝ်ႁူင်းၵၢၼ်၊ ၸွမ်းၼင်ႇပွတ်းတီႈလႄႈပွင်ႇၵႂၢမ်း။ တၢင်းၵိၼ်ၽၵ်းႁႃလႆႈၵႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပွင်ႇၵႂၢမ်းၵႂၢမ်းဝႃႈၵိၼ်ၽၵ်းၼၼ်ႉပႅၵ်ႇၵၼ်လႆႈ။ ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်းဢမ်ႇၵိၼ်မႃႇၵႂႃႇ၊ ႁွမ်၊ ၵျၢင်၊ ဢမ်ႇၼၼ်တၢင်းၵိၼ်မၢင်မဵဝ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၵိၼ်ဝီးၵၼ် (vegan) တေလႆႈဢမ်ႇမီးၼူမ်း၊ ၵီး (ghee)၊ ပၼီး (paneer) လႄႈၶွင်ၼူမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်ႉ။ ၽၵ်းၼိူဝ်ႉၸၢင်ႈမီးၵႆႇ၊ ပႃ၊ ၼိူဝ်ႉပႄႉ (mutton)၊ မႃႇၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၼိူဝ်ႉတၢင်ႇၸိူဝ်ႉ ဢၼ်ၸုမ်းၵူၼ်းၼႂ်းတီႈၼၼ်ႉယွမ်းႁပ်ႉ။ ၼိူဝ်ႉဝူဝ်းလႄႈၼိူဝ်ႉမူ ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်လီသတိ ဢမ်ႇၼၼ်ထုၵ်ႇႁၢမ်ႈၼႂ်းတီႈမၢင်တီႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် လီႁူႉထုင်းၼႂ်းတီႈ။ ၵူၼ်းၸၢင်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၸွမ်းမိုဝ်း၊ ၵမ်ႈၼမ်ၸႂ်ႉမိုဝ်းၶႂႃ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၵိၼ်။ လၢင်ႉမိုဝ်းၵွၼ်ႇၵိၼ်လႄႈတူၺ်းလၢႆးဢၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းႁဵတ်း ပဵၼ်လၢႆးငၢႆႈၼႂ်းၵၢၼ်ၼပ်ႉယမ်ၵၼ်။ တၢင်းၵိၼ်ၶၢင်ႈတၢင်း ပဵၼ်ပွင်ႇပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇၼႂ်းထုင်းတၢင်းၵိၼ်ၼႂ်းभारत၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈသႅၼ်ႈသႂ်ၵႂႃႇၸွမ်းၵၢၼ်ၶၢႆပႅၵ်ႇၵၼ်။ တၢင်းၵိၼ်မႆႈဢၼ်ႁုင်မႂ်ႇ၊ လၢႆးတမ်းၸေႃႉသႅၼ်ႈသႂ်လႄႈၼမ်ႉၵိၼ်လွတ်ႈၽေး ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ်ဢၼ်ၼမ်း။ ၽိူၼ်းႁွမ်ဢမ်ႇလႆႈမၢႆထိုင်ၵူႈမဵဝ်းမီးလၢင်ႈမႃႇၵႂႃႇ။ ထၢမ်ဝႃႈၽၵ်းၼၼ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ၵၢင်၊ ႁိုဝ်ႁႅင်း၊ လႄႈလၢတ်ႈၸိုဝ်ႈလွင်ႈၽႄႈၽၢမ်းႁႂ်ႈၸႅင်ႈ တေလွတ်ႈၽေးလိူဝ်ဢိင်ၸွမ်းၸိုဝ်ႈၽၵ်းလၢႆလၢႆ။