ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

ਭਾਰਤ ਬਹੁਭਾਸ਼ੀ ਹੈ; ਇਹ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ, ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕੰਮ ’ਤੇ ਤੀਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਆਮ ਨਹੀਂ। ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ, ਤੇਲਗੂ, ਤਮਿਲ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਉਰਦੂ, ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ, ਪੰਜਾਬੀ, ਓਡੀਆ, ਅਸਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕੰਮ ਲਈ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕੋਰਸ ਚੁਣਦਿਆਂ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ, ਬੋਲਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਨਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲਿਪੀ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਣਨ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਅਸਮਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਲੀ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੱਧਰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕੰਮ ਲਈ ਰਸਮੀ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।